خواص روغن دنبه از موضوعاتی است که باعث شده چربی دنبه گوسفند همچنان جایگاه ویژهای در آشپزی سنتی و حتی رژیمهای غذایی امروزی داشته باشد. چربی دنبه گوسفند مادهای غذایی منحصر به فرد است که در بسیاری از فرهنگهای غذایی جهان مورد استفاده قرار میگیرد و به دلیل عطر، طعم غنی و نقطه دود مناسب، گزینهای محبوب برای پخت و پز و سرخ کردن محسوب میشود. این چربی طبیعی که از دنبه گوسفند به دست میآید، علاوه بر کاربرد گسترده در آشپزی، به دلیل ترکیبات خاص خود مورد توجه برخی طرفداران تغذیه سنتی نیز قرار گرفته است.
در این مقاله قصد داریم نگاهی دقیقتر به این چربی پرطرفدار داشته باشیم و ضمن بررسی خواص روغن دنبه، به این موضوع بپردازیم که مصرف آن چه تاثیری بر سلامت عمومی و حتی روند لاغری میتواند داشته باشد.
روغن دنبه گوسفندی چیست؟
روغن دنبه گوسفندی یکی از مواد طبیعی پرخاصیت است که از دیرباز در میان مردم شناخته شده و برای تقویت بدن، پوست و سیستم ایمنی استفاده میشده است. این روغن به دلیل ترکیبات مغذی خود، هم برای بزرگسالان و هم برای زنان باردار فواید زیادی دارد:
- از زمانهای قدیم، مغولها از دم گوسفند برای تغذیه و همچنین شیردهی به نوزادان استفاده میکردند.
- روغن دنبه گوسفندی به صورت موضعی روی پوست مالیده میشد و در مواقع ضعف، خستگی، نفخ، خستگی عضلانی یا درد مفاصل استفاده میشد.
- دارای میزان بالای پروتئین است که به تقویت بدن کمک میکند.
- نقطه ذوب پایین حدود ۳۸۰ درجه سانتیگراد دارد که به دلیل محتوای بالای اسیدهای چرب غیر اشباع است.
- گوسفندها از بیش از ۸۰ نوع گیاه تغذیه میکنند که بیش از ۳۰ مورد آنها گیاهان دارویی هستند، بنابراین روغن حاوی ویتامینهای D، C، A و K میباشد.
- این ویتامینها به تقویت سیستم ایمنی بدن کمک کرده و بر آلرژیهای پوستی، خشکی و فرسایش پوست تاثیر مثبت دارند.
- استفاده از آن به جلوگیری از کمخونی کمک میکند.
- برای زنان باردار مفید است و میتواند از خراب شدن پوست جلوگیری کرده، سیستم ایمنی نوزاد را تقویت و پوست را روشن کند.
- بزرگسالان میتوانند از آن برای نرم و پر کردن پوست، محافظت در برابر خشکی و بهبود گردش خون استفاده کنند.
آیا روغن دنبه گوسفندی همان روغن حیوانی است؟
روغن دنبه گوسفندی و روغن حیوانی شباهت های زیادی با هم دارند اما متفاوت هستند. روغن حیوانی از حذف مواد جامد شیر بدست میآید. روغن حیوانی غنی است و طعم کره را دارد. میتوان از آن برای پخت و پز در دماهای بالاتر از کره ذوب شده معمولی استفاده کرد زیرا مواد جامد شیر موجود در کره است که تمایل به سوختن دارد.
روغن حیوانی طعم شیرینتر از کره معمولی دارد زیرا مواد جامد شیر از آن حذف شدهاند. روغن حیوانی در حالت مایع زرد شفاف است برخلاف دنبه ذوب شده که رنگ پریده تر و کدر است. وقتی روغن حیوانی برای جامد شدن مجدد رها میشود، نرم است اما به اندازه کره معمولی خامه ای نیست و به اندازه کره غیر شفاف سفت نمیشود. در مقابل روغن دنبه از ذوب کردن چربی بدست میآید.
خواص روغن دنبه گوسفندی برای لاغری
روغن دنبه گوسفندی مواد مغذی بسیاری در خود دارد که هر کدام میتوانند به بهبود سلامتی کمک کنند اما قبل از اینکه به سراغ فواید برویم باید چند نکته را بدانید. اول اینکه وقتی از روغن دنبه گوسفندی با کیفیت صحبت میشود منظور دمبه گوسفندی است که در طبیعت و از علوفه های مختلف و پر خاصیت تغذیه کرده باشد و نکته بعدی این است که باید حواستان به میزان مصرف روغن دنبه گوسفندی باشد و زیاده روی نکنید.
سرشار از اسید چربهای ضروری
بسیاری از افراد تصور میکنند برای کاهش وزن باید چربی را به طور کامل از رژیم غذایی حذف کنند، در حالی که برخی چربیها برای عملکرد صحیح بدن ضروریاند و به عنوان اسیدهای چرب ضروری (EFA) شناخته میشوند. یکی از منابع مهم این چربیهای مفید، روغن دنبه گوسفندی است که حاوی اسیدهای چرب مهمی مانند اسید اولئیک و اسید پالمیتیک میباشد.
فواید اسید اولئیک شامل موارد زیر است:
- سلامت قلب: مصرف حدود ۲۰ گرم (۱.۵ قاشق غذاخوری) اسید اولئیک به جای چربیهای اشباع شده ممکن است خطر بیماری قلبی را کاهش دهد (تحقیقات هنوز محدود است).
- کاهش کلسترول بالا: استفاده از روغنهای غنی از اسید اولئیک مانند روغن زیتون و برخی روغنهای آفتابگردان و کانولا میتواند سطح کلسترول را کاهش دهد.
مزایای دیگر:
- کاهش خطر ابتلا به بیماری قلبی و سکته مغزی
- کاهش خطر دیابت نوع ۲ از طریق تنظیم قند خون
- ارتقای سلامت مغز و بهبود عملکرد شناختی
در نتیجه، مصرف متعادل چربیهای سالم، به ویژه اسیدهای چرب موجود در روغن دنبه، نه تنها با کاهش وزن در تضاد نیست، بلکه بخشی مهم از یک رژیم غذایی سالم و تقویتکننده بدن محسوب میشود.
فواید اسید پالمیتیک:
- پشتیبانی از عملکرد سلولی: این اسید چرب به ذخیره انرژی و تقویت عملکرد غشای سلولی کمک میکند و از سلامت مغز و سلولهای عصبی محافظت میکند. برای اثرگذاری بهتر، باید با چربیهای غیراشباع چندگانه (PUFAs) مانند اسید لینولئیک مصرف شود.
- ساخت سایر اسیدهای چرب مفید: اسید پالمیتیک به تولید اسید پالمیتولئیک (POA)، یک چربی تک غیراشباع n-7، کمک میکند که با محافظت در برابر مقاومت به انسولین، التهاب و تجمع چربی مرتبط است.
- پشتیبانی از سلامت پوست: این اسید چرب به عنوان نرمکننده و مرطوبکننده عمل میکند و با ایجاد لایه محافظ روی پوست، رطوبت را حفظ میکند و از خشکی، جوش، قرمزی و اثرات رادیکالهای آزاد جلوگیری میکند. همچنین میتواند به پاکسازی آلودگی و چربی سطح پوست کمک کند.
کمک به کاهش وزن
روغن دنبه گوسفند به صورت غیر مستقیم میتواند به کاهش وزن کمک کند اما همانطور که گفته شد برای دریافت چنین مزیتی باید روغن دنبه بسیار با کیفیتی مصرف کنید ( روغن باید از چربی گوسفندی گرفته شده باشد که در مراتع و از علوفه مختلف تغذیه کرده باشد ).
اسید چرب های ضروری و ویتامین های A و E موجود در روغن دنبه گوسفند میتوانند به کاهش التهاب کمک کنند. کاهش التهاب موجب میشود عملکرد بدن بهبود پیدا کند در نتیجه دستگاه گوارش و سیستم سوخت و ساز نیز بهتر کار میکنند و همین امر به کاهش وزن کمک میکند.
ارزش غذایی روغن دنبه گوسفندی
روغن دنبه گوسفندی یک منبع چربی طبیعی و انرژیزا است که علاوه بر مزایای آشپزی، ترکیب غذایی قابل توجهی دارد. اطلاعات تغذیهای این روغن به شرح زیر است:
محتوای کلی:
| ترکیبات | میزان |
| چربی | بسیار بالا، حدود ۸۵ تا ۹۵ درصد |
| کالری | تقریباً ۸۰۰ تا ۹۰۰ کیلوکالری در هر ۱۰۰ گرم |
| پروتئین | حداقل (حدود ۲.۲۵ درصد) |
| کربوهیدرات | بسیار کم (حدود ۸ گرم در هر ۱۰۰ گرم) |
| محتوای آب | تقریبا ۹.۹۸ درصد |
مشخصات اسید چرب:
اسیدهای چرب اشباع (۵۰ تا ۶۰ درصد از کل چربی):
- اسید پالمیتیک
- اسید استئاریک
- اسید میریستیک
اسیدهای چرب غیراشباع (۴۰ تا ۵۴ درصد از کل چربی):
- اسید اولئیک (تک غیراشباع)
- اسید لینولئیک (چندغیراشباع)
- اسید ترانس اکتادسنوئیک
ریزمغذیها و اجزای خاص:
- ویتامینها: حاوی ویتامینهای A، B1 و E
- کلسترول: نسبتا بالا، حدود ۹۵ تا ۱۱۰ میلیگرم در هر وعده
- اسیدهای چرب متنوع: شامل ۱۶ اسید چرب مختلف با ویژگیهای تغذیهای منحصر به فرد
طبع روغن دنبه گوسفندی
طبع روغن دنبه گوسفندی گرم است و به همین دلیل در طب سنتی معتقد هستند این روغن برای درمان بیماریهای مرتبط با سردی مزاج از جمله رفع ضعف عمومی، بی حالی و کاهش مشکلات گوارشی موثر است.
مضرات روغن دنبه گوسفندی
روغن دنبه گوسفندی به دلیل محتوای بالای چربیهای اشباع، مصرف زیاد آن میتواند مضراتی برای سلامت بدن داشته باشد. علاوه بر این، کیفیت پایین برخی از روغنهای دنبه ممکن است خطرات بیشتری ایجاد کند. برخی از مهمترین مضرات مصرف بیش از حد این روغن عبارتند از:
خطر بیماری قلبی
- چربیهای اشباع بیش از حد میتوانند باعث تجمع کلسترول در شریانها شوند.
- افزایش کلسترول LDL (بد) خطر ابتلا به بیماری قلبی و سکته مغزی را بالا میبرد.
افزایش وزن
- غذاهای پرچرب مانند پیتزا، غذاهای سرخ شده و سایر خوراکیهای پرچرب، کالری بالایی دارند و مصرف زیاد آنها باعث افزایش وزن میشود.
- هر گرم چربی حدود ۹ کالری دارد که بیش از دو برابر پروتئین یا کربوهیدرات است.
- کنترل مصرف چربی و حفظ وزن سالم میتواند خطر دیابت، بیماری قلبی و سایر مشکلات سلامتی را کاهش دهد.
مشکلات سیستم گوارش
- مصرف زیاد روغن دنبه ممکن است اسیدیته معده را افزایش دهد و برای افرادی که به گاستریت یا اختلالات گوارشی مبتلا هستند، مضر باشد.
- میتواند باعث ناراحتی گوارشی در افراد حساس شود.
موارد منع مصرف پزشکی
افرادی که شرایط زیر را دارند باید از مصرف روغن دنبه گوسفندی اجتناب کنند یا مصرف آن را محدود کنند:
- بیماری کبدی
- بیماریهای کلیوی
- مشکلات کیسه صفرا
- افرادی که به محصولات گوسفندی واکنش آلرژیک دارند
کلام آخر
خواص روغن دنبه گوسفندی نشان میدهد که این چربی طبیعی میتواند برخی مزایای سلامتی داشته باشد، اما تأثیر مستقیم آن بر کاهش وزن چندان قابل توجه نیست و بیشتر به صورت غیرمستقیم و از طریق کاهش التهاب ممکن است به کنترل وزن کمک کند.
مصرف روغن دنبه باید به صورت متعادل و کنترل شده انجام شود و در صورتی که به بیماری خاصی مبتلا هستید، پیش از افزودن آن به برنامه غذایی، با پزشک مشورت کنید. چربیهای اشباع تا حدی برای بدن ضروریاند، اما مصرف بیش از حد آنها میتواند خطراتی برای سلامت کلی ایجاد کند.
سوالات متداول مقاله خواص روغن دنبه:
۱-روزانه چه مقدار میتوانم روغن دنبه گوسفند استفاده کنم؟
توصیه ما برای یک فرد سالم ۱۰ تا ۲۰ گرم در روز است. در صورتی که به بیماری های مزمن مبتلا بودید باید با پزشک مشورت کنید.
۲-روغن دنبه بهتر است یا روغن حیوانی؟
هر دو حاوی منابع چربی اشباع بالایی هستند با این حال مصرف متعادل آنها بدون ضرر است.
منابع:
دیدگاه شما