در گذشته مردم بسیاری از مناطق کشورمان، در روزهای برفی سینی را بیرون از خانه قرار داده و زمانی که پر از برف می شد، با شیره انگور گرم ترکیب کرده و دسری زمستانی شبیه به بستنی تهیه می کردند.
جالب است بدانید کانادایی ها نیز شیره افرا را روی برف می ریزند، سپس یا با یک چوب کوچک مانند یک چوب بستنی یا یک چنگال فلزی میل می کنند وبه آن maple taffy می گویند. اما آیا برف و شیره همچنان خاصیت دارد یا اینکه با این هوای آلوده باید برای همیشه از این ترکیب نوستالژی کودکی خداحافظی کنیم؟
خواص خوردن برف و شیره
در مورد خواص خوردن برف و شیره مقاله علمی خاصی منتشر نشده است که بتوان در موردش توضیحی داد اما مخلوط برف و شیره یکی از خوراکیهای سنتی و خوشمزه ایرانی است که مادر بزرگها میگفتند؛ اگر کسی برف شیره بخورد تا سال دیگر مریض نمیشود و سرما نمیخورد.
برخی افراد معتقدند خوردن برف باعث ضد عفونی کردن دهان و گلو و دستگاه گوارش میشود و مصرف شیره باعث بالا رفتن سوخت و ساز و گرمای بدن میشود و از این طریق مقاومت بدن در برابر سرما بالا میرود.
برف و شیره؛ از سنت تا خاطره
در گذشته، بهویژه در شهرهای کوچک و روستاها، جمع کردن برف تازه و مخلوط کردن آن با شیره انگور یا شیره توت، یکی از سادهترین و در عین حال محبوبترین خوراکیهای زمستانی بود. برف تازه، سفید و سبک، نمادی از پاکی طبیعت تلقی میشد و شیره نیز بهعنوان منبعی طبیعی از انرژی شناخته میشد. این ترکیب، بدون شکر صنعتی و افزودنی، برای بسیاری «سالم» به نظر میرسید. اما شرایط محیطی امروز با چند دهه قبل تفاوتی اساسی دارد؛ تفاوتی که نمیتوان آن را نادیده گرفت.
برف واقعاً چقدر پاک است؟
برخلاف تصور عمومی، برف همیشه پاک و خالص نیست. برف در مسیر سقوط خود از ابر تا زمین، مانند یک فیلتر عمل میکند و ذرات معلق موجود در هوا را جذب میکند. در شهرهای بزرگ و صنعتی، این ذرات شامل فلزات سنگین، دوده، ذرات معلق، نیتراتها، سولفاتها و حتی ترکیبات سمی ناشی از سوختهای فسیلی هستند.
مطالعات محیط زیستی نشان میدهد که برف تازه در مناطق آلوده، میتواند حاوی مقادیر قابل توجهی آلاینده باشد؛ آلایندههایی که با چشم دیده نمیشوند، اما با ورود به بدن، اثرات خود را نشان میدهند.
نقش آلودگی هوا در افزایش خطرات خوردن برف
در روزهایی که شاخص کیفیت هوا در وضعیت «ناسالم» یا «ناسالم برای گروههای حساس» قرار دارد، میزان آلایندههای جذبشده در برف به مراتب بیشتر است. خوردن چنین برفی میتواند باعث ورود مستقیم این آلایندهها به دستگاه گوارش شود.
فلزات سنگینی مانند سرب و کادمیوم، در صورت تجمع در بدن، با مشکلاتی چون آسیبهای عصبی، اختلالات کلیوی و کاهش عملکرد سیستم ایمنی مرتبط هستند. ذرات بسیار ریز نیز میتوانند از طریق روده جذب خون شوند و اثرات التهابی ایجاد کنند. به بیان ساده، برفی که روی شهر آلوده میبارد، دیگر آن برفِ بیخطرِ سالهای دور نیست.
شیره؛ بخش سالم ماجرا یا پوششی برای خطر؟
شیره انگور یا توت، از نظر تغذیهای ارزشمند است. سرشار از قندهای طبیعی، مقداری آهن، پتاسیم و ترکیبات آنتیاکسیدانی است و میتواند منبع انرژی سریعی برای بدن باشد. اما باید توجه داشت که شیره نمیتواند اثرات آلودگیهای موجود در برف را خنثی کند.
برخی باورهای قدیمی بر این اساس شکل گرفتهاند که «شیره گرم است و ضرر برف را میگیرد»، اما از نظر علمی، چنین ادعایی پشتوانه محکمی ندارد. شیره، هرچند مفید، نمیتواند فلزات سنگین یا ذرات سمی را از بدن حذف کند.
عوارض احتمالی خوردن برف در شرایط امروز
پزشکان و متخصصان تغذیه نسبت به خوردن برف، بهویژه در شهرهای آلوده، هشدار میدهند. برخی از عوارض احتمالی عبارتاند از:
- مشکلات گوارشی: ورود باکتریها و آلایندهها میتواند باعث دلدرد، تهوع یا اسهال شود.
- تحریک سیستم ایمنی: به ویژه در کودکان، سالمندان و افراد با بیماریهای زمینهای.
- خطر برای زنان باردار: فلزات سنگین میتوانند از جفت عبور کرده و سلامت جنین را تحت تأثیر قرار دهند.
- تشدید مشکلات تنفسی و التهابی در افراد حساس.
کودکان؛ قربانیان اصلی یک عادت قدیمی
کودکان بیش از دیگران به خوردن برف علاقه نشان میدهند. سیستم ایمنی و سم زدایی بدن آنها هنوز بهطور کامل تکامل نیافته و همین موضوع، آنها را در برابر آلایندهها آسیبپذیرتر میکند. به همین دلیل، متخصصان توصیه میکنند از دادن برف، حتی همراه با شیره، به کودکان خودداری شود؛ بهویژه در محیطهای شهری.
آیا خوردن برف در همه شرایط ممنوع است؟
تقریباً بله، مگر در شرایط بسیار خاص. اگر برف در منطقهای کاملاً پاک، دور از شهرها، جادهها و منابع آلودگی باریده باشد و بلافاصله جمعآوری شود، خطر آن کمتر است؛ اما باز هم توصیه عمومی پزشکی، پرهیز از مصرف مستقیم برف است.
در دنیای امروز، با گسترش آلودگی هوا، حتی مناطق بهظاهر پاک نیز ممکن است تحت تأثیر آلایندههای جوی قرار گرفته باشند.
نکات مهمی که قبل از مصرف برف باید به آن توجه کنید!
کمپینگ ها و کوهنوردان در سراسر جهان از برف به عنوان منبع اصلی آب خود استفاده میکنند. حتی اگر در شهر زندگی میکنید، میتوانید برف تمیز بخورید. بزرگترین نکته برای ایمنی برف این است که برف را کجا و چگونه جمع کنید:
- برف قبل از برخورد با زمین در جو ذرات گرد و غبار و سایر ناخالصیهای موجود در هوا را جذب میکند. اگر مدتی برف باریده باشد، بیشتر این ذرات قبلاً شسته شدهاند.
- از برف زرد اجتناب کنید. این رنگ یک علامت هشدار بزرگ است که برف اغلب با ادرار آلوده است.
- به همین ترتیب، برفهای رنگی دیگر را نخورید. رنگ های قرمز یا سبز میتواند نشان دهنده وجود جلبک باشد که ممکن است برای شما خوب باشد یا نباشد.
- رنگهای دیگری که باید از آن اجتناب کنید عبارتند از سیاه، قهوهای، خاکستری و هر برفی که حاوی ذرات آشکار شن یا خاک باشد.
- برفی که در اطراف دودکشها، آتشفشانهای فعال و حوادث تشعشعات هستهای میبارد، نباید خورده شود.
- رایجترین هشدارها در مورد برف مربوط به خوردن برف در نزدیکی جادهها است. دود اگزوز حاوی بقایای سرب بوده که وارد برف میشد. سرب سمی یک نگرانی امروزی نیست، اما همچنان بهتر است برف را دور از خیابانهای شلوغ جمع کنید.
جایگزینهای ایمن برای حفظ حس نوستالژی
برای کسانی که دلشان برای طعم برف و شیره تنگ شده، راههای ایمنتری وجود دارد:
- استفاده از یخ بهداشتی تهیهشده از آب تصفیهشده در خانه
- تهیه دسرهای سنتی با شیره، بدون استفاده از برف واقعی
- آموزش کودکان درباره تغییر شرایط محیطی بهجای تکرار عادتهای قدیمی
پایان یک نوستالژی؟
برف و شیره، برای بسیاری از ما، یادآور روزهایی سادهتر است؛ روزهایی که نگرانی از شاخص آلودگی هوا وجود نداشت و طبیعت سخاوتمندتر به نظر میرسید. اما واقعیت این است که سبک زندگی و شرایط محیطی تغییر کردهاند و بسیاری از عادتهای قدیمی نیاز به بازنگری دارند. نوستالژیها همیشه زیبا هستند، اما نباید اجازه دهیم شیرینی خاطره، ما را از تلخی واقعیت غافل کند.
دیدگاه شما