از سیر تا پیاز شیردهی؛ علت کم بودن شیر مادر چیست؟

خانه » زندگی رژیمی » عادات غذایی » از سیر تا پیاز شیردهی؛ علت کم بودن شیر مادر چیست؟
با توجه به فواید شیر مادر، لازم است در صورت کم بودن شیر مادر دلایل آن را بدانید و نسبت به رفع آن اقدام کنید.

فواید شیر مادر بر هیچ کسی پوشیده نیست اما همچنان چیزهایی هست که در مورد شیر مادر نمی‌دانید. احتمالا بعد از خواندن این مقاله شگفت زده خواهید شد که شیر مادر تا چه اندازه برای نوزاد ارزشمند و ضروری است. شیر مادر نخستین غذاییست که به نوزاد تازه متولد شده داده می‌شود، بنابراین کیفیت آن از اهمیت زیادی دارد. در این مقاله درباره فواید و علت کم بودن شیر مادر صحبت خواهیم کرد.

چه املاح و ویتامین‌هایی در شیر مادر وجود دارد؟

شیر مادر بهترین منبع مواد مغذی برای نوزاد است. بسیاری از عناصر موجود در شیر مادر کودک را در مقابل عفونت و بیماری‌ها حفظ می‎کند. پروتئین‎های موجود در شیر مادر بسیار راحت‎تر از پروتئین موجود در شیر گاو هضم می‎شوند. در ادامه برخی از املاح موجود در این شیر همراه با خواص آن برای نوزاد بیان شده‌اند.

املاح موجوددر شیر مادر

۱- انواع پروتئین

شیر انسان حاوی دو نوع پروتئین است. پروتئین وی و کازئین که نسبت آن‌ها به هم ۶۰ به ۴۰ است. پروتئین وی خالص، طبیعی است و کیفیت بالایی دارد. پروتئینکازئین یکی از منابع اصلی تامین کلسیم مورد نیاز بدن انسان است. این تعادل پروتئینی موجب هضم سریع و آسان آن‌ها می‌شود. این دو نوع پروتئین به شدت کودک را در برابر عفونت‌ها محافظت می‌کند. از دیگر پروتئین‌های موجود در شیر مادر می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

لاکتوفرین

لاکتوفرین نام یک پروتئین در شیر مادر است که مانع رشد باکتری‌ها در دستگاه گوارش می‌شود.

کلستروم

کلستروم اولین شیری است که توسط مادر تولید می‌شود. یک مایع زرد رنگ سرشار از آنتی بادی که سیستم ایمنی بدن نوزاد را تقویت و از او در برابر بیماری‌ها محافظت می‌کند. آنتی بادی نوعی پروتئین است که توسط سیستم ایمنی بدن ساخته می‌شود و به ویروس‌ها و باکتری‌ها حمله کرده، آن‌ها را از بین می‌برد. این شیر به شکل گیری لوله گوارشی نوزاد نیز کمک می‌کند.

کلستروم، نوزاد را در مقابل بیماری‌های باکتریایی و ویروسی به ویژه آن‌هایی که مادر، نوزاد و خانواده بیشتر در معرض آن هستند، حفظ و از ای کولی (نوعی باکتری) و آلرژی جلوگیری می‌کند. مصرف ماهی به تولید چنین پروتئین‌هایی در شیر مادر کمک می‌کند.

مصرف گوشت به خصوص گوشت ماهی، باعث افزایش مواد مغذی شیر مادر می شود.

لیزوزیم

لیزوزیم آنزیمی است که نوزاد را در برابر ای کولی و سالمونلا (یکی از شایع‌ترین مسمومیت‌های غذایی) حفظ می‌کند. به علاوه رشد باکتری‌های سالم روده را افزایش می‌دهد و کاربرد ضد التهابی دارد.

۲- چربی‌ها

شیر انسان حاوی چربی‌هاییست که برای سلامت نوزاد شما ضروری هستند. این چربی‌ها برای رشد مغز، جذب ویتامین‌های محلول در چربی و تامین منابع اولیه کالری مفید هستند. به علاوه در ایجاد شبکیه چشم و شکل گیری سیستم عصبی مورد استفاده قرار می‌گیرند. این چربی‌ها در آخرین سه ماهه‌ی دوره بارداری در مغز ذخیره می‌شوند و در شیر مادر هم وجود دارند.

۳- ویتامین‌ها

میزان ویتامین‌های موجود در شیر با مصرف ویتامین‌ها در مادران رابطه مستقیم دارند. به همین دلیل است که مادر باید تغذیه صحیح از ویتامین‌ها داشته باشد. ویتامین‌های محلول در چربی از جمله ویتامین A، D، E و K برای سلامت نوزاد بسیار اهمیت دارند. ویتامین‌های محلول در آب مثل ویتامین C، ریبوفلاوین، نیاسین و اسید پانتونیک نیز برای نوزاد ضروری هستند. به همین دلیل است که بسیاری از مشاوران شیردهی مصرف ویتامین‌های پیش از تولد را توصیه می‌کنند.

۴- آهن

هرچند به میزان ناچیز، اما آهن نیز در شیر مادر وجود دارد. همین میزان آهن کم برای نوزاد کافیست؛ چرا که نوزاد آهن شیر مادر را به خوبی جذب می‌کند. آهن یک ماده ضروری برای رشد و تکامل نوزاد است. در صورت فقر آهن یک نوزاد ممکن است به مشکلاتی چون کم خونی، ضربان قلب بالا، رنگ پریدگی و ضعف دچار شود.

یکی از فواید شیر مادر، تامین آهن موردنیاز کودک است.

۵- فلوراید

از دیگر ترکیبات موجود در شیر مادر می‌توان به فلوراید اشاره کرد. فلوراید یک ماده معدنی ضروری است که مینای دندان را تقویت و از پوسیدگی دندان‌ها جلوگیری می‌کند.

۶- کربوهیدرات‌ها

لاکتوز اولین کربوهیدراتیست که در شیر مادر یافت می‌شود و ۴۰ درصد کالری مورد نیاز برای تولید شیر را فراهم می‌کند. لاکتوز بسیاری از باکتری‌های ناسالم موجود درمعده که از جذب کلسیم، فسفر و منیزیم جلوگیری می‌کنند را کاهش می‌دهد. به علاوه با بیماری‌ها مقابله و به رشد باکتری‌های سالم موجود در معده کمک می‌کند.

فواید شیر مادر چیست؟

شیر مادر یکی از بهترین غذاها برای رشد فکری و جسمی کودک است. این ماده غذایی نه تنها فواید زیادی برای نوزاد دارد، بلکه برای مادر نیز بسیار مفید است. برخی از فواید آن را در ادامه می‌توانید مطالعه کنید.

۱- موجب افزایش هوش نوزاد می‌شود

شیر مادر با کمک به رشد مغز نوزاد و کاهش مشکلات مربوط به یادگیری موجب افزایش هوش کودک می‌شود. طبق مطالعات، کودکانی که از شیر مادر تغذیه کرده‌اند، در امتحانات هوش نمره بهتری را کسب می‌کنند.

مصرف شیر مادر باعث افزایش هوش کودک می شود.

۲- سرشار از مواد مغذی است

شیر مادر بهترین منبع پروتئین، کربوهیدرات، چربی، ویتامین و املاح معدنی برای نوزاد است و تا زمانی که نوزاد نیاز به غذای کمکی نداشته باشد می‌تواند تمامی نیازهای او را تامین کند. شیر مادر سرشار از آنتی بادی‌هاییست که بدن نوزاد را در برابر ویروس‌ها و عفونت‌ها محافظت می‌کند.

۳- در برابر بیماری‌ها بدن نوزاد را حفاظت می‌‎کند

شیر مادر از بیماری هایی نظیر ذات الریه، آنفولانزا، آلرژی، عفونت گوش میانی، اسهال، سرخجه، مسمومیت غذایی، عفونت معده، سلیاک (نوعی بیماری گوارشی)، دیابت، آسم، آسیب بافت روده، سندروم مرگ ناگهانی نوزاد، بیماری روده التهابی، بیماری قلبی و سرطان جلوگیری می‌کند.

فواید شیر مادر

۴- موجب سلامت دندان‌ها می‌شود

کودکانی که از شیر مادر تغذیه می‌کنند، دندان‌های سالم‌تری خواهند داشت. مکیدن سینه علاوه بر تقویت فک نوزاد به تقویت دندان‌های او نیز کمک می‌کند.

۵- از اختلالات روانی جلوگیری می‌کند

نوزادانی که شیر مادر مصرف می‌کنند، در آینده کمتر به اختلالات روانشناختی دچار خواهند شد. در زمان تولد، نوزاد تنها می‌تواند تا فاصله ۳۸ سانتی متری خود را ببیند و این فاصله‌ای است که نوزاد با مکیدن شیر با صورت مادر ایجاد می‌کند. کودکی که با مکیدن شیر از عواطف مادر برخوردار می‌شود از نظر روانشناختی در آینده کودک سالم‌تری خواهد بود.

یکی از فواید شیر مادر، ایجاد رابطه عاطفی عمیق بین کودک و مادر است که از مشکلات روحی در آینده پیشگیری میکند.

۶- از بیماری‌ها در آینده جلوگیری می‌کند

نوزادانی که از شیر مادر تغذیه می‌کنند در آینده کمتر دچار افزایش وزن، فشار خون، کلسترول خون و اگزما (نوعی بیماری پوستی) می‌شوند.

شیردهی چه فوایدی برای مادر دارد؟

۱- به کاهش وزن مادر کمک می‌کند

در سه ماه اول پس از زایمان به دلیل افزایش اشتها و تمایل بدن به ذخیره چربی‌ها، کاهش وزن چندانی در مادران شیرده مشاهده نمی‌شود. اما بین ۳ تا ۶ ماه پس از زایمان، مادران شیرده بیش از دیگر مادران دچار کاهش وزن می‌شوند. از آنجا که بدن مادر برای تولید شیر ۵۰۰ کالری می‌سوزاند، شیردهی به کاهش وزن مادر کمک می‌کند.

۲- موجب بازگشت رحم به حالت اول می‌شود

اکسی توسین هورمونیست که در هنگام زایمان در بدن مادر ترشح می‌شود تا روند زایمان را آسان‌تر و از خونریزی جلوگیری کند. در طول بارداری سایز رحم از یک هلو به اندازه کل فضای شکم تغییر می‌کند. شیردهی با افزایش هورمون اکسی توسین موجب انقباض رحم و بازگشت آن به حالت اول می‌شود.

۳- از افسردگی مادر جلوگیری می‌کند

افسردگی پس از زایمان نوعی افسردگیست که کمی پس از تولد نوزاد رخ و ۱۵ درصد از مادران را تحت تاثیر قرار می‌دهد. ترشح هورمون اکسی توسین در مادران شیرده از افسردگی مزمن جلوگیری می‌کند. چنین مادری کمتر احساس خستگی و اضطراب دارد و ارتباط قوی‌تری با فرزند خود برقرار می‌کند.

شیردهی موجب ترشح هورمون های شادی آور در بدن مادر می شود که مانع از بروز افسردگی می شود.

۴- خطر سرطان سینه و رحم را کاهش می‌دهد

طبق مطالعات، شیردهی به مدت ۱۲ ماه خطر ابتلا به سرطان سینه، تخمدان و رحم را تا ۲۸ درصد کاهش می‌دهد. علاوه بر آن زنانی که به مدت ۱ تا ۲ سال به نوزادان خود شیر داده‌اند، ۱۰ تا ۵۰ درصد کمتر به فشار خون بالا، آرتریت (یک اختلال التهاب مزمن که با درد، تورم مفاصل و خستگی همراه است)، سلیاک، چربی خون، بیماری قلبی و دیابت نوع ۲ دچار می‌شوند.

۵- احتمال بارداری مجدد را کاهش می‌دهد

استمرار در شیردهی، تخمک گذاری و قاعدگی را برای مدتی متوقف می‌کند. این توقف در چرخه‌ی قاعدگی موجب فاصله انداختن بین بارداری‌ها می‌شود. هر چند که می‌توان از این روش برای پیشگیری از بارداری برای مدتی کوتاهی استفاده کرد، اما چندان قابل اطمینان نیست.

نکاتی برای افزایش شیر مادر

  • در میان وعده‌های خود از مغزیجات و میوه‌های خشک استفاده کنید
  • مصرف سبزیجات و گیاهانی چون اسفناج، کدو سبز، شنبلیله، کاهو، ذرت، شوید، برگ ریحان، سیب زمینی، نخود سبز، زیره سیاه و سبز، هویج، سیب زمینی، چغندر، زنجبیل، رازیانه (یا دم کرده ی آن) و سیر به افزایش شیر مادر کمک می‌کنند.
  • آب، زیاد بنوشید. مصرف آب فراوان در دوران شیردهی به تولید شیر کمک می‌کند.
  • از غذاهای مقوی و کامل مثل آبگوشت، سوپ و آش استفاده کنید.
  • ماهی‌ها به دلیل داشتن اسیدهای چرب امگا ۳ منبع مفیدی در افزایش کیفیت شیر مادر محسوب می‌شوند.
  • مصرف غلات کامل مثل برنج قهوه‌ای، نان سبوس‌دار و جو به تولید شیر بیشتر کمک می‌کنند.
  • سبزی، گوشت بره، ران مرغ، برنج و چربی‌های مفید مثل روغن زیتون، کنجد و کلزا را در تمامی وعده‌های غذایی خود بگنجانید.
  • مصرف ادویه‌هایی مثل زیره سیاه، زردچوبه، شوید خشک و نعناع در افزایش کمیت و کیفیت شیر موثر است.
  • تعداد دفعات شیردهی را افزایش دهید. هنگامی که نوزاد سینه مادر را می‌مکد، هورمون‌های تولید شیر آزاد می‌شوند. این عمل موجب انقباض ماهیچه های سینه و حرکت شیر در لوله های تولید شیر می‌شود. ۸ تا ۱۲ مرتبه شیردهی به نوزاد در طول روز به افزایش شیر مادر کمک می‌کند.
  • در صورتی که کودک تمایل به خوردن شیر بیشتر ندارد، شیر خود را بدوشید تا تولید شیر ادامه یابد و نوزاد در نوبت بعد شیر تازه مصرف کند.
  • از هر دو سینه شیردهی را انجام دهید. تحریک سینه‌ها به این روش به افزایش تولید شیر کمک می‌کند.
  • لباس زیر مناسب بپوشید. پوشیدن لباس‌های تنگ بر قفسه سینه فشار آورده و روی تولید شیر تاثیر می‎گذارد.
  • به اندازه کافی استراحت کنید. کمبود خواب تاثیر بدی بر روی کاهش تولید شیر دارد. خواب با کیفیت در طول شبانه روز به تولید شیر بیشتر کمک می‌کند.
  • سینه را ماساژ دهید. ماساژ سینه موجب افزایش حجم و چربی‌های موجود در شیر مادر می‌شود. از نزدیکی قفسه سینه به سمت نوک سینه‌ها ماساژ دهید. این کار را برای هر دو سینه اجرا کنید.
  • استرس را کنار بگذارید. هرچند استرس نمی تواند تولید شیر را محدود کند اما روی آزاد شدن آن در مجاری شیر موثر است. حتی الامکان از خانواده ی خود بخواهید در کارها کمکتان کنند تا استرس شما به حداقل برسد.
  • داروهای خود را بررسی کنید. پیش از مصرف هر دارویی اطلاعات روی آن را مطالعه و یا با پزشک خود در مورد مصرف آن‌ها مشورت کنید.
  • از دادن مواد غذایی جامد به نوزاد خودداری کنید. در صورتی که نوزاد شما زیر شش ماه سن دارد به او مواد غذایی جامد، شیر خشک و یا آب نخورانید.

برای افزایش شیر مادر، لازم است لیست غذایی مادر سرشار از مواد مغذی باشد.

خصوصیات شیر خوب چیست؟

۱- رنگ سفید

شیر مادر باید سفید رنگ باشد. رنگ زرد، تیره یا سبز، رنگ‌های خوبی برای شیر مادر نیستند. شیر سبز یا تیره نشانه خشکی بدن و رنگ زرد نشانه غلبه حرارت و صفراست. اجزای شیر مادر باید یکنواخت باشند. در غیر این صورت باید با مراجعه به متخصص به فکر حل این مشکل بود.

۲- غلظت مناسب

شیر مادر باید قوام معتدل داشته باشد. نه زیاد سفت و نه آبکی باشد. برای آزمایش تعادل قوام شیر، مقداری از آن را روی ناخن بچکانید. اگر جاری شد، قوام آن کم و اگر روی ناخن ماند، سفت است. در صورتی که در حین جاری شدن به یک باره متوقف شد، قوام آن معتدل و مناسب است. آرامش، مصرف غذاهای مقوی و خواب کافی به غلیظ شدن شیر رقیق کمک می‌کند.

۳- ترشح کافی

شیر باید به اندازه کافی ترشح شود. اگر کمیِ شیر به دلیل حرارت بالای بدن مادر باشد، مصرف غذاهای سرد و خنک کردن سینه با کمپرس آب سرد مفید است. اما اگر به دلیل سردی بدن باشد، باید از غذاهای معتدل و گرم استفاده کرد.

۴- بوی مطبوع

شیر نباید بوی ترشیدگی و ماندگی بدهد. طعم و عطر شیر به شدت به سبک زندگی و تغذیه مادر بستگی دارد. ورزش معتدل، مصرف سرکه همراه غذا، شست و شوی بدن با آب گرم و پرهیز از مصرف غذاهای بودار به کاهش بوی بد شیر کمک می‌کند.

۵- کف کم

پس از دوشیدن شیر به کف روی آن توجه کنید. اگر کف آن زیاد بود، نشان دهنده این است که نفخ زیادی در آن وجود دارد که ممکن است موجب دل درد و کولیک (قولنج) نوزاد شود.

کف آلود بودن شیر مادر نشان از نفاخ بودن آن دارد.

علت فاسد شدن شیر مادر چیست؟

مادران ممکن است با قرار گرفتن در شرایط مختلف کیفیت شیرشان تغییر کند و یا حتی به اصطلاح فاسد شود. در ادامه به برخی از این عوامل می‌پردازیم. بارداری به خودی خود ممکن است مشکلاتی برای شیر مادر ایجاد کند. بارداری مجدد در دوران شیردهی موجب تغییرات هورمونی و تقسیم جیره‌های غذایی بین نوزاد و جنین می‌شود.

برخی از متخصصان بر این باورند که پس از مقاربت جنسی هورمونی در بدن مادر ترشح می‌شود که طعم شیر را تغییر می‌دهد. بنابراین بهتر است مقاربت با شیردهی کمی فاصله داشته باشد یا از تعداد دفعات آن در دوران شیردهی کاسته شود. مصرف غذاهای ناسالم، فست فودها و انواع نوشابه‌های گازدار روی کیفیت شیر تاثیر می‌گذارند.

استرس و افسردگی از بدترین عوامل فاسد کننده و کاهش دهنده شیر مادرند. خواب کافی، آرامش، ورزش متعادل و تغذیه مناسب آثار افسردگی و استرس را به حداقل می‌رساند.

چگونه می‌توان فهمید که آیا شیر مادر برای تغذیه کودک کافی است؟

  • در طول روز نوزاد ۸ تا ۱۲ مرتبه شیر می‌خورد.
  • او باید با همین تعداد دفعات سیر شود. مدفوع نوزاد باید زرد رنگ، نرم و متناسب با دفعات شیردهی باشد.
  • نوزاد باید به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه از هر سینه شیر بمکد.
  • از ابتدای تولد تا اوایل ۴ ماهگی نوزاد باید حداقل ۱۱۳ گرم در هفته وزن اضافه کند.
  • نوزادی که تغذیه کافی دارد، حداقل ۶ پوشک در طول روز کثیف می‌کند.
  • یکی از نشانه‌های کافی بودن شیر، احساس پری سینه‌ها پیش از شیردهی و خالی شدن آن‌ها پس از شیردهی می‌باشد.
شیر مادر سالم در بدن مادر سالم
همه مادرها موقع شیردهی روی چیزهایی که می‌خورن حساس می‌شن. می‌ترسن یک موقعی چیزی بخورن که به نوزادشون آسیب بزنه. نظرت راجع به برنامه غذایی که بهت بگه چی بخوری و چه قدر بخوری چیه؟ برنامه‌ای که وزنت رو کنترل کنه تا چاق نشی و سلامت بچه رو هم تضمین کنه؟
رژیم شیردهی دکتر کرمانی دقیقا همون چیزیه که می‌خوای.
همین الان ثبت نام کن.
kermany

علت کم بودن شیر مادر

دلیل قطعی و ثابتی برای بودن شیر مادر وجود ندارد. اغلب مادران فکر می‌کنند که شیر کافی ندارند و نگران تغذیه فرزندانشان هستند. به صورت کلی میزان شیر مادر با تقاضای نوزاد ارتباط دارد. یعنی هرچه نوزاد بیشتر شیر بخورد، هورمون‌ها شیر بیشتری تولید می‌کنند تا نیاز کودک تامین شود. اگر فرزندتان تمایلی به شیر خوردن نداشته باشد یا کم شیر بخورد هورمون‌ها متوجه می‌شوند و شیر کمتری تولید می‌کنند. برخی از دلایل اصلی کم بودن شیر را در ادامه بررسی می‌کنیم.

۱- وعده‌های شیر خشک

شایع‌ترین علت کم بودن شیر این است که وعده‌های خوردن شیر به اندازه کافی نیست. مثلا فرزند شما شیر خشک می‌خورد. پس کمتر از شیر مادر استفاده می‌کند. اگر می‌خواهید شیرتان کم نشود باید کودک را فقط با شیر خودتان نوزاد را تغذیه کنید.

۲- از بین رفتن احتقان پستان

وقتی احتقان سینه از بین می‌رود بسیاری از مادران فکر می‌کنند تولید شیرشان کم شده است. زیرا احساس می‌کنند سینه‌شان خالی است و پر بودن سینه را نشانه شیر زیاد می‌دانند. اما یک سینه کوچک‌تر و نرم‌تر تیز به اندازه سینه آماس کرده توانایی تولید شیر را دارد.

۳- غذای کمکی

بعد از رسیدن نوزاد به مرحله غذای کمکی مسلما نوزاد کمتر به شیر مادر نیاز دارد. در نتیجه هورمون‌ها تولید شیر را کاهش می‌دهند و مادر فکر می‌کند کم شیر دارد. در حقیقت مادر کم شیر دارد اما کودک هم به اندازه قبل نیاز به شیر زیاد مادر ندارد.

پس از رسیدن کودک به سن تغذیه با غذای کمکی، ترشح شیر مادر کاهش می یابد.

۴- رشد زیاد

بعضی مواقع هورمون‌ها به خوبی شیر تولید می‌کنند اما رشد فرزندان انقدر زیاد و با سرعت است که به شیر بیشتری‌ نیاز دارد. نگران نباشید بعد از اینکه رشد جهشی کودک متوقف شود دوباره شیر شما برای سیر کردن فرزندتان کافی خواهد بود. معمولا این جهش‌های رشدی در سه هفتگی، شش هفتگی و سه ماهگی اتفاق می‌افتد.

حالا شما همه چیز را درباره فواید شیر مادر می‌دانید. یادتان نرود که فرزند شما باید تا دو سالگی از شیر مادر تغذیه کند. زمانی که احساس می‌کنید شیرتان کم شده است می‌توانید از پزشک متخصص بخواهید تا برایتان درباره علت کم بودن شیر مادر توضیح بدهد و شما را از نگرانی در بیاورد.

Sending
User Review
3.72 (18 votes)
    به اشتراک بگذارید

نظرات

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

نظرات شما

مریم سادات ۰۲ شهریور ۱۴۰۰

خیلی عالی بود.

Marleen ۱۲ مرداد ۱۳۹۹

👍🏻