عرق یونجه برای چاقی؛ حقیقت یا دروغ!

عرق یونجه یکی از فرآورده های گیاهی است که در طب سنتی برای تقویت بدن، بهبود اشتها و کمک به افزایش وزن مورد استفاده قرار می‌گیرد. به همین دلیل بسیاری از افرادی که به دنبال یک روش طبیعی برای افزایش وزن هستند، درباره “عرق یونجه برای چی خوبه؟” و اینکه آیا مصرف آن واقعاً می‌تواند باعث چاقی شود، سؤال دارند. با این حال باید توجه داشت که شواهد علمی درباره اثر مستقیم عرق یونجه بر افزایش وزن محدود است و نمی‌توان آن را یک چاق کننده قطعی دانست.

یونجه یا Medicago sativa گیاهی از خانواده حبوبات است که حاوی ترکیبات گیاهی، ویتامین ها، مواد معدنی، پروتئین و ترکیباتی مانند ساپونین ها، فلاونوئیدها و فیتواستروژن هاست. البته مقدار این مواد در عرق گیاهی به روش تهیه و میزان استخراج آن بستگی دارد و نمی‌توان ارزش غذایی برگ یا جوانه یونجه را دقیقاً به عرق یونجه نسبت داد.

عرق یونجه چیست؟

عرق یونجه مایعی است که به طور سنتی از فرآیند تقطیر یونجه به دست می‌آید. در این فرآیند، بخشی از ترکیبات فرار و محلول گیاه وارد آب حاصل از تقطیر می‌شوند. بنابراین عرق یونجه از نظر ترکیب با خودِ برگ، پودر یا جوانه یونجه متفاوت است.

این تفاوت اهمیت زیادی دارد؛ زیرا بسیاری از مطالعات علمی درباره خواص یونجه روی برگ، جوانه، دانه یا عصاره های استاندارد شده انجام شده اند و نمی‌توان نتایج آنها را مستقیماً به هر نوع عرق یونجه تعمیم داد.

عرق یونجه برای چی خوبه؟

یونجه به دلیل داشتن ترکیبات گیاهی و مواد مغذی مختلف از گذشته در طب سنتی مورد استفاده بوده است. برخی از کاربردهای احتمالی آن شامل حمایت از دریافت ویتامین ها و مواد معدنی، داشتن ترکیبات آنتی اکسیدانی و کمک احتمالی به سلامت متابولیک است. با این حال بسیاری از این فواید هنوز در مطالعات انسانی به اندازه کافی اثبات نشده اند.

یونجه حاوی ویتامین K، ویتامین C، فولات، ویتامین های گروه B، آهن، منیزیم و مس است. همچنین ترکیبات گیاهی مانند ساپونین ها و فلاونوئیدها در آن وجود دارند. برخی تحقیقات نیز احتمال اثر یونجه بر سطح کلسترول و قند خون را بررسی کرده اند اما برای تأیید قطعی این آثار به مطالعات انسانی بیشتری نیاز است.

فواید عرق یونجه برای چاقی

یکی از مهم ترین دلایل استفاده سنتی از عرق یونجه برای افزایش وزن، تصور اثر آن بر افزایش اشتها است. اگر مصرف یک فرآورده گیاهی باعث شود فرد غذای بیشتری دریافت کند، افزایش دریافت انرژی در طول زمان می‌تواند به افزایش وزن کمک کند. با این حال این موضوع با چاق کنندگی مستقیم عرق یونجه تفاوت دارد.

یونجه خودش ماده ای پرکالری محسوب نمی‌شود. برای نمونه یک فنجان جوانه یونجه فقط حدود ۸ کالری دارد، بنابراین نمی‌توان انتظار داشت که مصرف مقدار کمی از یونجه یا عرق آن به تنهایی انرژی زیادی وارد بدن کند.

اگر فردی کم اشتها باشد و عرق یونجه در کنار یک برنامه غذایی مناسب باعث شود اشتهای او بهتر شود، افزایش دریافت کالری می‌تواند به وزن گیری کمک کند. اما اگر کالری دریافتی فرد همچنان کمتر از نیاز بدن باشد، صرف مصرف عرق یونجه احتمالاً افزایش وزن قابل توجهی ایجاد نمی‌کند.

بنابراین بهتر است عرق یونجه را در صورت استفاده، تنها یک عامل کمکی در کنار تغذیه مناسب در نظر گرفت، نه یک روش مستقل برای چاق شدن.

دیگر فواید عرق یونجه

دیگر فواید عرق یونه عبارتند از:

• داشتن ترکیبات آنتی اکسیدانی
• تأمین برخی ویتامین ها و مواد معدنی (در صورت مصرف خود گیاه)
• کمک احتمالی به سلامت متابولیک
• کمک احتمالی به سلامت قلب و عروق
• پشتیبانی از دریافت ویتامین K
• داشتن ترکیبات گیاهی مانند فلاونوئیدها و ساپونین ها
• کمک احتمالی به سلامت استخوان‌ها به دلیل وجود ویتامین K
• استفاده سنتی برای کمک به گوارش
• استفاده سنتی برای کاهش برخی علائم دوران یائسگی

ارزش غذایی عرق یونجه

یکی از نکات مهم درباره ارزش غذایی عرق یونجه این است که اطلاعات استاندارد و قابل اتکایی برای کالری، پروتئین، کربوهیدرات و ویتامین های موجود در همه انواع عرق یونجه وجود ندارد. دلیل آن تفاوت در روش تقطیر، میزان گیاه مصرف شده و فرآیند تولید است.

بنابراین نمی‌توان گفت یک استکان عرق یونجه دقیقاً چه مقدار پروتئین، ویتامین یا کالری دارد. در مقابل، درباره جوانه یونجه اطلاعات غذایی دقیق تری وجود دارد که به شرح زیر است:

ماده مغذی	مقدار در یک فنجان جوانه یونجه
انرژی	حدود ۸ کیلوکالری
پروتئین	حدود ۱ گرم
کربوهیدرات	حدود ۱ گرم
ویتامین K	دارد
ویتامین C	دارد
فولات (ویتامین B9)	دارد
ریبوفلاوین (ویتامین B2)	دارد
آهن	دارد
منیزیم	دارد
مس	دارد

طریقه مصرف عرق یونجه برای چاقی

برای عرق یونجه یک دوز استاندارد و علمی که ثابت شده باشد باعث افزایش وزن می‌شود وجود ندارد. حتی منابع علمی نیز به دلیل کمبود مطالعات انسانی، تعیین دوز مشخص و مؤثر برای فرآورده‌های مختلف یونجه را دشوار می‌دانند.

به همین دلیل بهترین روش این است که عرق یونجه خوراکی را از یک تولید کننده معتبر تهیه کرده و مقدار مصرف را مطابق برچسب محصول یا توصیه پزشک و داروساز مصرف کنید. استفاده از مقدارهای بسیار زیاد یا مصرف طولانی مدت بدون نظارت متخصص توصیه نمی‌شود.

در توصیه های سنتی ممکن است مصرف عرق یونجه قبل یا بعد از غذا پیشنهاد شود، اما شواهد علمی کافی برای اینکه یک زمان مشخص باعث افزایش وزن بیشتری شود وجود ندارد. اگر مصرف آن موجب ناراحتی معده یا تهوع می‌شود، مصرف همراه یا بعد از غذا می‌تواند برای تحمل گوارشی مناسب تر باشد.

نکته مهم این است که اگر هدف شما افزایش وزن است، همراه کردن عرق یونجه با غذاهای مغذی و پرانرژی مانند شیر، ماست، تخم مرغ، مغزها، کره بادام زمینی، حبوبات و غلات کامل منطقی‌تر از افزایش مقدار عرق یونجه است.

بهترین زمان مصرف یونجه برای چاقی

مدرک علمی معتبری وجود ندارد که نشان دهد مصرف عرق یونجه در ساعت خاصی از شبانه روز، مثلاً صبح ناشتا یا شب قبل از خواب، اثر بیشتری بر افزایش وزن دارد.

در برخی روش‌های سنتی مصرف آن قبل از غذا برای تحریک اشتها توصیه می‌شود. اگر فرد واقعاً با مصرف آن افزایش اشتها را تجربه کند، ممکن است مصرف پیش از وعده غذایی از نظر عملی مفید باشد. با این حال این موضوع به معنای اثبات اثر چاق کنندگی آن نیست.

بنابراین به جای تمرکز روی یک ساعت خاص، بهتر است عرق یونجه در چارچوب یک برنامه غذایی منظم استفاده شود. مدت زمان چاقی با عرق یونجه نیز عدد مشخصی ندارد و نمی‌توان مثلاً وعده داد که فرد طی ۱۴ روز یا یک ماه مقدار مشخصی وزن اضافه خواهد کرد.

تجربه کاربران از مصرف عرق یونجه برای چاقی

نظر کاربران فضای مجازی و نی نی سایت درباره استفاده از عرق یونجه برای افزایش وزن و چاقی صورت هم جالب است:

سما30: من یه مدت خوردم،  ولی خیلی بدنم خارش گرفت دیگه واقعا نتونستم ادامه بدم،اثری هم ندیدم..‌

Mrshbm: من خوردم هیچ تاثیری رو من نداشت.

نیکچی: والا شوهر من استفاده کرد تاثیری نداشت البته هشت روز…میگفت اشتهامم باز نمیکنه…امروز رفته بود عطاری یه چیز دیگه ای بهش داده و گفته این بهتره دیگه تا ببینیم این چی میشه

marmari94: جوش میزنم باهاش

targol1380: خوردم قبلا تاثیر داشت خیلی ،ولی همش باد بود اصلا چاقی غیر طبیعی بود بعد چند روز به حالت اول برگشتم

گل_مریم: من خوردم تأثیری نداشت یکی میگفت خوردم چاق شدم نمیدونم راست میگفت یا نه باسن نداشت ولی رونش بازو بزرگ بود

مهسابانو70: من یه دوره خوردم هیچی نشد

عرق یونجه را با چی بخوریم که برای چاقی بهتر باشه؟

اگر هدف افزایش وزن است، بهتر است به جای افزودن مقدار زیاد عرق یونجه آن را در کنار یک رژیم غذایی پرانرژی و مغذی قرار دهید. برای نمونه می‌توان وعده ها و میان وعده ها را با مواد زیر غنی کرد:

• شیر و ماست پرچرب
• موز و سایر میوه های پرانرژی
• مغزها و کره مغزها
• خرما و میوه خشک
• تخم مرغ
• نان سبوس دار
• برنج و سیب زمینی
• حبوبات
• آووکادو
• اسموتی شیر، موز و کره بادام زمینی

ترکیب عرق یونجه با عسل یا مواد شیرین ممکن است کالری دریافتی را افزایش دهد، اما این موضوع به دلیل کالری عسل است و نباید آن را به اثر چاق کنندگی خود عرق نسبت داد. برای افزایش وزن سالم، بهتر است کیفیت رژیم غذایی نیز در نظر گرفته شود.

آیا عرق یونجه برای چاقی صورت خوبه؟

مدرک علمی معتبری وجود ندارد که نشان دهد عرق یونجه می‌تواند به طور اختصاصی صورت را چاق کند. وقتی وزن بدن افزایش پیدا می‌کند، نحوه توزیع چربی در بدن به عوامل ژنتیکی، هورمونی، سن، جنسیت و ترکیب بدن بستگی دارد، بنابراین نمی‌توان تعیین کرد که افزایش وزن فقط در صورت اتفاق بیفتد.

اگر فردی به دلیل کمبود وزن، صورت لاغری داشته باشد، افزایش وزن تدریجی و اصولی ممکن است باعث پرتر شدن صورت نیز شود. در این شرایط عامل اصلی افزایش وزن دریافت انرژی کافی و تغذیه مناسب است، نه اثر مستقیم عرق یونجه روی چربی صورت.

بنابراین عبارت عرق یونجه برای چاقی صورت بیشتر یک ادعای رایج در منابع سنتی و تجاری است و پشتوانه علمی کافی برای تأیید اثر اختصاصی آن وجود ندارد.

عوارض مصرف عرق یونجه

یونجه در مقادیر غذایی برای بسیاری از افراد قابل تحمل است اما مصرف فرآورده های غلیظ یا مکمل های آن می‌تواند برای بعضی افراد مناسب نباشد. عوارض احتمالی می‌تواند شامل ناراحتی گوارشی، نفخ، اسهال یا واکنش‌های حساسیتی باشد.

یکی از مهم ترین نکات، وجود ویتامین K در یونجه است. ویتامین K می‌تواند با اثر داروهای ضدانعقاد مانند وارفارین تداخل داشته باشد و باعث کاهش اثر دارو شود.

همچنین ترکیباتی در یونجه مانند L-canavanine ممکن است در برخی افراد مبتلا به بیماری های خودایمنی به ویژه لوپوس مشکل ساز شوند.

برخی ترکیبات یونجه دارای فعالیت شبه استروژنی نیز هستند، بنابراین افراد مبتلا به بیماری های حساس به هورمون باید قبل از مصرف منظم آن با پزشک مشورت کنند.

چه کسانی نباید عرق یونجه مصرف کنند؟

مصرف عرق یونجه برای گروه های زیر بدون مشورت با پزشک توصیه نمی‌شود:

• افراد مصرف کننده وارفارین یا برخی داروهای ضدانعقاد
• افراد مبتلا به لوپوس یا برخی بیماری های خودایمنی
• زنان باردار یا افرادی که قصد بارداری دارند
• افراد دارای بیماری‌های حساس به هورمون
• افرادی که داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی مصرف می‌کنند
• افرادی که سابقه حساسیت به یونجه دارند
• کودکان به خصوص در صورت استفاده از فرآورده های غلیظ یا مکملی
• افراد مبتلا به بیماری های مزمن که داروهای منظم مصرف می‌کنند
• در دوران بارداری و شیردهی نیز مصرف فرآورده های گیاهی بهتر است تنها با نظر پزشک انجام شود، زیرا درباره ایمنی و دوز بسیاری از فرآورده های یونجه اطلاعات کافی وجود ندارد.

نتیجه گیری

عرق یونجه در طب سنتی به عنوان فرآورده ای برای تقویت بدن، بهبود اشتها و کمک به افزایش وزن شناخته می‌شود اما شواهد علمی کافی برای اینکه آن را یک چاق کننده مستقیم بدانیم وجود ندارد. اگر مصرف آن در فردی باعث افزایش اشتها و در نتیجه افزایش دریافت کالری شود، ممکن است به وزن گیری کمک کند با این حال مدت زمان چاقی با عرق یونجه قابل پیش‌بینی نیست و به تنهایی نمی‌توان انتظار افزایش وزن مشخصی داشت.

برای افزایش وزن سالم، مهم تر از مصرف عرق یونجه، داشتن رژیمی با کالری کافی، پروتئین مناسب، کربوهیدرات های باکیفیت و چربی های سالم است. همچنین افراد مصرف کننده وارفارین، مبتلایان به بیماری های خودایمنی، زنان باردار و افراد مبتلا به بیماری های زمینه ای باید پیش از مصرف منظم یونجه با پزشک مشورت کنند.

سوالات متداول