خواص آنغوزه برای لاغری موضوعی است که در سالهای اخیر توجه بسیاری از علاقهمندان به طب سنتی و روشهای طبیعی کاهش وزن را به خود جلب کرده است. آنغوزه که با نام علمی Ferula assa-foetida شناخته میشود، صمغی گیاهی با بویی تند و طعمی تلخ است که بیشتر افراد آن را به همین ویژگیها میشناسند. اما پرسش اینجاست که چرا مادهای با چنین بو و طعمی باید مورد توجه قرار بگیرد و حتی به عنوان گزینهای برای کاهش وزن مطرح شود؟
آنغوزه را معمولا با بوی بد و طعم تلخی که دارد میشناسند اما چرا باید چیزی با این مشخصات مورد توجه و استفاده قرار بگیرد؟ در این مقاله میخواهیم به بررسی خواص آنغوزه برای لاغری بپردازیم و ببینیم آیا واقعا میتواند روی این موضوع تاثیرگذار باشد یا خیر. بررسی ترکیبات فعال این گیاه و نقش آن در بهبود عملکرد گوارش، کاهش نفخ و تأثیر احتمالی بر متابولیسم بدن، میتواند دید روشنتری نسبت به این ادعاها در اختیار ما قرار دهد.
آنغوزه چیست؟
آنغوزه گیاهی با بویی بسیار تند و طعمی تلخ است که به همین دلیل گاهی به آن «مدفوع شیطان» نیز گفته میشود. این گیاه که با نام علمی Ferula assa-foetida شناخته میشود، بیشتر به خاطر صمغ داروییاش مورد توجه قرار دارد.
مردم از رزین آنغوزه، که مادهای صمغ مانند است، به عنوان دارو استفاده میکنند. این رزین از سفت شدن شیرهای به دست میآید که پس از ایجاد برش در ریشههای زنده گیاه خارج میشود.
برخی شواهد علمی نشان میدهد ترکیبات شیمیایی موجود در آنغوزه ممکن است به بهبود سندرم روده تحریکپذیر (IBS) کمک کند. همچنین احتمال دارد در کاهش سطح برخی چربیهای خون مانند کلسترول و تری گلیسیرید نقش محافظتی داشته باشد. ترکیباتی به نام «کومارین» در آنغوزه وجود دارند که میتوانند به رقیق شدن خون کمک کنند.
از آنغوزه برای مشکلات تنفسی و گلو، اختلالات گوارشی و همچنین در برخی موارد برای کمک به بازگشت چرخه قاعدگی پس از قطع آن استفاده میشود. گاهی نیز این ماده بهصورت موضعی برای درمان میخچه و پینه روی پوست به کار میرود؛ با این حال، شواهد علمی کافی برای تأیید قطعی بسیاری از این کاربردها وجود ندارد.
در صنایع مختلف نیز از آنغوزه استفاده میشود؛ از جمله به عنوان عطر در برخی لوازم آرایشی، ماده طعمدهنده در غذاها و نوشیدنیها، و حتی در برخی محصولات دفعکننده سگها، گربهها و حیوانات وحشی.
خواص آنغوزه برای لاغری
برخی فکر میکنند استفاده از آنغوزه برای لاغری شکم به صورت مستقیم تاثیر گذار است اما باید بگوییم که اینطور نیست. باید بدانید هیچ دارو، گیاه یا غذایی نمیتواند به صورت مستقیم روی یک ناحیه خاص از بدن تاثیر بگذارد. آنغوزه خواص آنتسی اکسیدانی و ضد التهابی زیادی دارد و از این طریق میتواند به کاهش وزن کمک کند.
مفید برای هضم غذا
یکی از رایج ترین کاربردهای آنغوزه به عنوان کمک به سو هاضمه است. در یک مطالعه ۳۰ روزه شامل ۴۳ بزرگسال مبتلا به سوء هاضمه متوسط تا شدید، افرادی که دو بار در روز کپسولهای ۲۵۰ میلیگرمی حاوی آنغوزه مصرف میکردند در مقایسه با گروه دارونما، بهبود قابل توجهی در نفخ، هضم و کیفیت کلی زندگی گزارش کردند.
این مطالعه توسط شرکتی که مکمل را تولید کرده بود تامین مالی شد بنابراین ممکن است این امر بر نتایج تاثیر گذاشته باشد. همچنین نشان داده شده است که آنغوزه با افزایش فعالیت آنزیم های گوارشی به تقویت هضم کمک میکند. به طور خاص ممکن است ترشح صفرا از کبد شما را که برای هضم چربی لازم است افزایش دهد.
در حالی که این ادویه اغلب برای جلوگیری یا کاهش گاز پس از غذا خوردن نیز استفاده میشود در حال حاضر هیچ تحقیقی از این اثر پشتیبانی نمیکند. به همین دلیل اگر از رژیم لاغری پیروی میکنید قبل از مصرف این گیاه با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید.
منبع خوبی از آنتی اکسیدانها
آنغوزه منبع خوبی از آنتیاکسیدانها شناخته شده است. این ترکیبات به محافظت از سلول های بدن در برابر آسیب های احتمالی ناشی از مولکول های ناپایدار به نام رادیکالهای آزاد کمک میکنند. در نتیجه آنتی اکسیدان ها همچنین ممکن است به محافظت در برابر التهاب مزمن، بیماری های قلبی، سرطان و دیابت نوع ۲ کمک کنند.
به طور خاص نشان داده شده است که آنغوزه حاوی مقادیر زیادی از ترکیبات فنلی مانند تاننها و فلاونوئیدها است که به دلیل اثرات آنتیاکسیدانی قوی خود شناخته شدهاند.
در حالی که مطالعات آزمایشگاهی و حیوانی نشان دادهاند که آنغوزه فعالیت ضد التهابی و آنتیاکسیدانی از خود نشان میدهد تحقیقات بیشتری در مورد اثرات آنتی اکسیدانی بالقوه آن در انسان باید انجام شود.
علاوه بر این از آنجایی که آنغوزه در مقادیر بسیار کمی در پخت و پز استفاده میشود، مشخص نیست که آیا استفاده از این ادویه در آشپزی این مزایا را دارد یا خیر.
کمک به کاهش علائم IBS
سندرم روده تحریک پذیر (IBS) یک بیماری گوارشی مزمن است که با درد یا ناراحتی شکمی، نفخ و گاز و همچنین یبوست، اسهال یا هر دو مشخص میشود. به دلیل اثرات بالقوه آن بر هضم تصور میشود که آنغوزه به کاهش علائم مرتبط با IBS کمک میکند.
دو مطالعه کوچک روی بزرگسالان مبتلا به سندرم روده تحریکپذیر (IBS) نشان داد که پس از ۲ هفته مصرف مکمل های آنغوزه، بهبود قابل توجهی در علائم گزارش شده IBS مشاهده شد. با این حال مطالعه دیگری نشان داد که این مکمل هیچ تاثیری بر علائم IBS ندارد. به طور کلی، تحقیقات موجود کاملاً محدود است.
با این حال یک راه غیرمستقیم دیگر که آنغوزه ممکن است به افراد مبتلا به IBS کمک کند جایگزینی آن به جای پیاز و سیر در پخت و پز است زیرا طعم مشابهی را ارائه میدهد.
پیاز و سیر حاوی مقادیر زیادی فروکتان هستند که کربوهیدرات های غیرقابل هضم و تخمیر هستند و ممکن است باعث ناراحتی گوارشی در برخی از افراد مبتلا به IBS شوند.
کاهش سطح قند خون
یک مطالعه روی موش ها نشان داد که ۲۲.۷ میلی گرم عصاره آنغوزه به ازای هر پوند ( ۵۰ میلیگرم به ازای هر کیلوگرم ) از وزن بدن به کاهش سطح قند خون ناشتا کمک میکند.
خواص ضد التهابی و تعدیل کننده سیستم ایمنی
آنغوزه میتواند التهاب بدن را کاهش دهد، زیرا فعالیت برخی مواد کلیدی که باعث التهاب میشوند، مانند TNF-α (یک پروتئین محرک التهاب)، IL-6 (یک پیامرسان شیمیایی در بدن) و COX-2 (آنزیمی که در تولید مواد التهابی نقش دارد) را مهار میکند. با کاهش فعالیت این ترکیبات، فرآیندهای التهابی کنترل شده و بدن کمتر دچار التهاب میشود.
تحقیقات آزمایشگاهی نشان دادهاند که عصاره آنغوزه میتواند استرس اکسیداتیو (آسیب سلولی ناشی از رادیکالهای آزاد) را کاهش دهد و مسیرهای مهم التهاب در سلولها را تعدیل کند. همچنین، مطالعات نشان دادهاند که ترکیب آنغوزه با کورکومین (ماده فعال موجود در زردچوبه) اثر ضد التهابی قویتری دارد و میتواند شدت التهاب و تورم مفاصل را کاهش دهد. این ویژگیها به ویژه برای افرادی که دچار آرتریت (التهاب مفاصل) هستند مفید است.
علاوه بر این، شواهد اولیه نشان میدهند که آنغوزه ممکن است از سلولهای عصبی محافظت کند و التهاب مغز در بیماریهایی مانند آلزایمر و ام اس را کاهش دهد. به طور کلی، آنغوزه یک گیاه طبیعی با اثرات ضد التهابی و آنتی اکسیدانی است که میتواند به بهبود سلامت مفاصل و سیستم عصبی کمک کند، هرچند مصرف آن به تنهایی جایگزین درمانهای پزشکی نمیشود.
اثرات ضد میکروبی
آنغوزه فعالیت ضد میکروبی با طیف گسترده را نشان میدهد. نشان داده شده است که عصاره های غیر قطبی، پاتوژن های گرم منفی مانند شیگلا فلکسنری و سالمونلا تیفی موریوم را مهار میکنند. به طور مقایسه ای عصاره های رزینی آنغوزه در برابر باکتریهای گرم مثبت استافیلوکوکوس اورئوس، کلستریدیوم پرفرنژنس و انتروکوکوس فکالیس مؤثر هستند.
چرا این گیاه برای لاغری مفید است؟
همانطور که گفته شد تاثیر آنغوزه روی لاغری مستقیم نیست اما چون میتواند موجب بهبود گوارش و کاهش التهاب شود برای لاغری نیز مفید خواهد بود. یکی از عوامل اصلی توقف کاهش وزن و یا اختلال در سوخت و ساز بدن وجود التهاب و مشکلات گوارشی است. در واقع این دو مورد بیشترین تاثیر غیر مستقیم آنغوزه برای لاغری هستند.
طریقه مصرف آنغوزه برای لاغری
هزاران سال است که از آنغوزه برای طعم دادن به غذاها استفاده میشود. حتی در روم باستان این ماده را در کنار دانههای کاج در ظرفهای مخصوص نگهداری میکردند تا به عنوان چاشنی از آن استفاده شود. امروزه پودر آسیاب شده آنغوزه که بیشتر با نام «هینگ» شناخته میشود، به صورت آنلاین و در برخی فروشگاههای مواد غذایی در دسترس است.
اگر هدف شما استفاده از آنغوزه برای لاغری است، باید توجه داشته باشید که تأثیر آن بیشتر غیرمستقیم و از طریق بهبود عملکرد گوارش و کاهش نفخ است، نه چربیسوزی مستقیم. در ادامه، روشهای رایج مصرف آنغوزه آورده شده است:
مصرف آنغوزه در غذا
- استفاده از پودر آنغوزه به عنوان ادویه در غذاها
- در صورت داشتن رژیم بدون گلوتن، انتخاب پودری که بهجای گندم با آرد برنج ترکیب شده باشد
- اضافه کردن آن به روغن داغ یا منبع چربی پیش از افزودن به غذا، برای کاهش بوی تند و طعم گوگردی
- ترکیب با ادویههایی مانند زردچوبه و زیره (بهویژه در غذاهای هندی) برای طعمدهی به عدس و سبزیجات
- استفاده محدود در برخی غذاهای گوشتی مانند استیک (در برخی آشپزیهای اروپایی)
مصرف به صورت مکمل
- موجود به شکل کپسول در بازار مکملها
- در یک مطالعه، مصرف ۲۵۰ میلیگرم دو بار در روز مؤثر گزارش شده است
- با این حال، هنوز دوز استاندارد و قطعی برای کاهش وزن مشخص نشده و تحقیقات بیشتری لازم است
مصرف به صورت محلول در آب
- برخی افراد مقدار کمی آنغوزه را در آب گرم حل کرده و مصرف میکنند
- این روش بیشتر با هدف کمک به هضم بهتر و کاهش نفخ انجام میشود
- تأثیر آن بر کاهش وزن، در صورت وجود، غیرمستقیم و وابسته به بهبود عملکرد دستگاه گوارش است
در مجموع، اگرچه آنغوزه میتواند به عنوان بخشی از یک رژیم غذایی سالم مورد استفاده قرار گیرد، اما نباید آن را جایگزین اصول اصلی کاهش وزن مانند تغذیه متعادل و فعالیت بدنی منظم دانست.
میزان مصرف خواص آنغوزه برای لاغری
دوز مناسب آنغوزه به عوامل مختلفی مانند سن، سلامت و چندین شرایط دیگر بستگی دارد. در حال حاضر اطلاعات علمی کافی برای تعیین محدوده مناسب دوز برای آنغوزه وجود ندارد. به خاطر داشته باشید که محصولات طبیعی همیشه لزوما ایمن نیستند و دوزها میتوانند مهم باشند.
حتما دستورالعمل های مربوط به برچسبهای محصول را دنبال کنید و قبل از استفاده با داروساز یا پزشک یا سایر متخصصان مراقبتهای بهداشتی مشورت کنید.
عوارض مصرف آنغوزه
اگرچه آنغوزه در مقادیر معمول غذایی عموماً بیخطر تلقی میشود، اما درباره ایمنی مصرف دارویی یا دوزهای بالای آن، بهویژه در بلندمدت، تحقیقات انسانی محدود است. بنابراین آگاهی از موارد احتیاط پیش از مصرف آن، بهخصوص به شکل مکمل، ضروری است.
مصرف آنغوزه در مقادیر معمول آشپزی معمولا ایمن در نظر گرفته میشود.
در یک مطالعه انسانی ۳۰ روزه، مصرف ۲۵۰ میلیگرم دو بار در روز به خوبی تحمل شده است.
با این حال، مطالعات حیوانی نشان دادهاند که دوزهای بالا ممکن است عوارضی مانند موارد زیر را ایجاد کند:
- نفخ
- اسهال
- اضطراب
- سردرد
- تورم دهان
در یک مطالعه روی موشها، مصرف روزانه ۲۰۰ میلیگرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن به مدت ۶ هفته با علائم مسمومیت کبدی همراه بوده است.
موارد احتیاط و منع مصرف
به دلیل کمبود شواهد علمی کافی، مصرف آنغوزه برای گروههای زیر توصیه نمیشود:
- کودکان
- زنان باردار
- زنان شیرده
از آنجا که آنغوزه ممکن است فشار خون را کاهش دهد یا خاصیت رقیق کنندگی خون داشته باشد، افراد زیر باید از مصرف مکمل آن خودداری کنند:
- افرادی که داروهای کاهنده فشار خون مصرف میکنند
- افرادی که داروهای رقیق کننده خون استفاده میکنند
آنغوزه خوراکی (هینگ) معمولا با آرد گندم یا برنج ترکیب میشود؛ بنابراین ممکن است همه محصولات موجود در بازار بدون گلوتن نباشند. افراد مبتلا به حساسیت یا عدم تحمل گلوتن باید به ترکیبات درج شده روی بسته بندی توجه کنند.
در صورت داشتن هرگونه بیماری زمینهای، مصرف دارو یا وجود نگرانی خاص، پیش از استفاده از آنغوزه بهصورت مکمل حتما با پزشک یا متخصص مراقبتهای بهداشتی مشورت کنید.
کلام آخر
خواص آنغوزه برای لاغری اگرچه در سالهای اخیر مورد توجه قرار گرفته است، اما نباید آن را به عنوان یک راهحل معجزه آسا برای کاهش وزن در نظر گرفت. این گیاه بیشتر به دلیل ترکیبات آنتی اکسیدانی و ضد التهابی خود شناخته میشود و میتواند از طریق بهبود عملکرد گوارش و کاهش التهاب، بهطور غیرمستقیم در مسیر کنترل وزن نقش داشته باشد.
آنغوزه را میتوانید به عنوان یک ماده غذایی حاوی ترکیبات آنتی اکسیدانی و ضد التهابی بالا مورد استفاده قرار دهید، اما نباید از آن انتظار کاهش وزنی چشمگیر و سریع داشته باشید. بهترین رویکرد برای کاهش وزن، همچنان پیروی از یک رژیم غذایی سالم و متعادل در کنار فعالیت بدنی منظم و پایدار است.
سوالات متداول خواص آنغوزه برای لاغری:
۱-آیا آنغوزه همان تریاک است؟
خیر این دو فقط از نظر صمغ و بوی تند به همدیگر شباهت هایی دارند و در کل متفاوت هستند.
۲-آیا آنغوزه اعتیاد آور است؟
خیر آنغوزه هیچ گونه ترکیبات اعتیاد آوری در خود ندارد و استفاده از آن موجب وابستگی روحی و جسمی نمیشود.
منابع:
دیدگاه شما