بررسی ۹ عمل لاغری و معرفی کم خطرترین آنها

عمل لاغری یا جراحی باریاتریک یکی از روش های پزشکی برای درمان چاقی شدید است که با کوچک کردن معده، تغییر مسیر دستگاه گوارش یا کاهش میزان غذای قابل مصرف به کاهش وزن کمک می‌کند. این جراحی ها با روش هایی مانند رژیم غذایی و فعالیت بدنی متفاوت هستند و معمولاً برای افرادی در نظر گرفته می‌شوند که دچار چاقی شدید هستند یا روش های غیرجراحی برای آنها نتیجه کافی نداشته است.

انواع عمل لاغری فقط با هدف کاهش وزن انجام نمی‌شوند؛ بلکه می‌توانند به بهبود بیماری های مرتبط با چاقی مانند دیابت نوع ۲، فشار خون بالا و آپنه خواب نیز کمک کنند. با این حال، انتخاب عمل باید پس از بررسی وضعیت جسمی، شاخص توده بدنی (BMI)، بیماری‌های زمینه ای و شرایط فرد توسط پزشک انجام شود.

اگر فرصت مطالعه مقاله را ندارید، می‌توانید به فایل صوتی آن گوش دهید:

عمل لاغری چیست؟

عمل لاغری اصطلاحی عمومی برای مجموعه ای از روش های جراحی و برخی روش های کم تهاجمی است که با هدف کاهش وزن انجام می‌شوند.

در جراحی های باریاتریک، معمولاً اندازه معده کاهش پیدا می‌کند تا فرد با مقدار غذای کمتری احساس سیری کند. در بعضی روش ها مانند بای پس معده، علاوه بر کوچک شدن معده، مسیر بخشی از روده نیز تغییر می‌کند تا جذب کالری و مواد مغذی کاهش یابد.

بیشتر عمل های لاغری امروزه به صورت لاپاراسکوپی انجام می‌شوند، یعنی جراح از طریق چند برش کوچک روی شکم ابزار جراحی و دوربین وارد بدن می‌کند. در مقایسه با جراحی باز، روش لاپاراسکوپی معمولاً با درد، جای زخم و دوره نقاهت کمتری همراه است (NIDDK).

انواع عمل لاغری چیست؟

روش های مختلفی برای جراحی کاهش وزن وجود دارد و هرکدام مکانیسم، میزان کاهش وزن و عوارض متفاوتی دارند. مهم ترین انواع آن عبارتند از:

• اسلیو معده
• اسلیو آندوسکوپیک
• بای‌پس معده
• باند یا حلقه قابل تنظیم معده
• دیوِرژن صفراوی-پانکراسی
• پلیکاسیون معده
• ابدومینوپلاستی
• امبدینگ لاغری
• عمل لاغری با لیزر

که در ادامه با هرکدام بیشتر آشنا می‌شویم.

عمل اسلیو معده

اسلیو معده یکی از رایج ترین جراحی های لاغری است. در این روش جراح، بخش بزرگی از معده را خارج می‌کند و قسمت باقی مانده به شکل لوله ای باریک و شبیه موز درمی‌آید. به این ترتیب حجم معده کاهش پیدا می‌کند و فرد با مصرف مقدار کمتری غذا احساس سیری می‌کند.

یکی از مزایای اسلیو این است که برخلاف بای پس معده، مسیر روده تغییر نمی‌کند و جسم خارجی نیز داخل بدن قرار نمی‌گیرد. با این حال، بخشی از معده برای همیشه برداشته می‌شود و عمل، برگشت پذیر نیست. کمبود آهن و ویتامین ها و همچنین رفلاکس معده از عوارض احتمالی این روش هستند.

اسلیو آندوسکوپیک

اسلیو آندوسکوپیک یا Endoscopic Sleeve Gastroplasty (ESG) با جراحی معمول اسلیو تفاوت دارد. در این روش بدون ایجاد برش بزرگ روی شکم، پزشک با استفاده از آندوسکوپ و بخیه های داخلی، حجم معده را کاهش می‌دهد.

از مزایای این روش می‌توان به کم تهاجمی تر بودن و نداشتن برداشت دائمی بخشی از معده اشاره کرد. با این حال، ESG برای همه افراد مناسب نیست و میزان کاهش وزن آن با جراحی‌های باریاتریک قابل مقایسه یکسانی ندارد. بنابراین باید توسط پزشک متخصص و پس از ارزیابی شرایط فرد انتخاب شود (Mayo Clinic).

عمل بای پس معده

عمل بای پس معده یکی دیگر از شناخته شده ترین روش‌های جراحی برای کاهش وزن است. در بای پس، قسمت بالایی معده به یک کیسه کوچک تبدیل می‌شود و این قسمت به بخش پایین تری از روده کوچک متصل می‌شود. در نتیجه غذا از بخش زیادی از معده و قسمت ابتدایی روده عبور نمی‌کند.

بای پس علاوه بر محدود کردن حجم غذا، میزان جذب برخی کالری ها و مواد مغذی را نیز کاهش می‌دهد. این روش معمولاً کاهش وزن قابل توجهی ایجاد می‌کند و می‌تواند برای برخی افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ مزایای متابولیکی داشته باشد.

در مقابل بای پس نسبت به اسلیو پیچیده تر است و احتمال کمبود آهن و ویتامین ها، سندرم دامپینگ، انسداد روده و برخی عوارض گوارشی وجود دارد. به همین دلیل بیمار پس از عمل به پیگیری پزشکی و مصرف مکمل های تجویزشده نیاز دارد.

عمل باند یا حلقه معده

در این روش یک حلقه قابل تنظیم در قسمت بالایی معده قرار می‌گیرد و معده را به یک کیسه کوچک تر تقسیم می‌کند. در نتیجه فرد با مقدار غذای کمتری احساس سیری خواهد کرد.

مزیت مهم باند معده این است که برخلاف اسلیو، بخشی از معده برداشته نمی‌شود و باند را می‌توان تنظیم یا در صورت نیاز خارج کرد. با این حال کاهش وزن آن معمولاً کمتر از اسلیو و بای پس است و بیمار به جلسات متعدد برای تنظیم باند نیاز دارد. به همین دلیل امروزه استفاده از آن نسبت به گذشته کمتر شده است.

دیوِرژن صفراوی-پانکراسی

دیوِرژن صفراوی-پانکراسی (BPD/DS) یکی از روش های پیچیده تر جراحی لاغری است که در آن ابتدا معده به شکل اسلیو کوچک می‌شود و سپس مسیر بخش زیادی از روده کوچک تغییر می‌کند.

این روش می‌تواند کاهش وزن بیشتری نسبت به بسیاری از جراحی های دیگر ایجاد کند، اما به دلیل کاهش جذب مواد غذایی، احتمال کمبود پروتئین، ویتامین ‌ها و مواد معدنی در آن بالاتر است. به همین دلیل معمولاً برای افراد خاص و مبتلا به چاقی شدید مورد استفاده قرار می‌گیرد.

پلیکاسیون معده

در پلیکاسیون معده، برخلاف اسلیو، قسمتی از معده برداشته نمی‌شود. بلکه جراح دیواره معده را به داخل تا می‌زند و با بخیه حجم داخلی معده را کاهش می‌دهد.

از آنجا که در این روش معده بریده یا برداشته نمی‌شود، پلیکاسیون معده از نظر تئوری قابلیت برگشت بیشتری نسبت به اسلیو دارد. با این حال این روش به اندازه اسلیو و بای پس رایج نیست و میزان کاهش وزن و نتایج بلندمدت آن باید با توجه به شرایط بیمار بررسی شود (Nuffield Health).

ابدومینوپلاستی

جراحی لاغری ابدومینوپلاستی یا لیفت شکم، روشیست که با برداشتن چربی و پوست اضافی و سفت کردن عضلات دیواره شکم، شکم شما را صاف می‌کند.

این روش جراحی با نام تامی تاک نیز شناخته می‌شود. هدف، از بین بردن پوست اضافی شکم است که از طریق ورزش قابل برداشتن نیست – به عنوان مثال، پوست اضافی ناشی از بارداری یا کاهش وزن زیاد.

این یک راه حل سریع برای کاهش وزن نیست زیرا این روش معمولاً فقط برای افرادی با شاخص توده بدنی سالم (BMI) توصیه می‌شود.

امبدینگ لاغری

امبدینگ لاغری یا کاشت نخ در نقاط طب سوزنی یکی از روش‌های طب مکمل است که در آن نخ‌های قابل‌جذب در نقاط مشخصی از بدن قرار داده می‌شوند تا این نقاط برای مدت طولانی‌تری تحریک شوند.

طرفداران این روش معتقدند امبدینگ می‌تواند به کنترل اشتها یا مدیریت وزن کمک کند، اما شواهد علمی درباره اثربخشی قطعی آن برای کاهش وزن هنوز محدود است؛ بنابراین نباید جایگزین رژیم غذایی اصولی، فعالیت بدنی و درمان‌های علمی چاقی شود.

عمل لاغری با لیزر

اصطلاح عمل لاغری با لیزر بیشتر در تبلیغات تجاری دیده می‌شود و نباید آن را با جراحی های باریاتریک مانند اسلیو یا بای‌پس یکسان دانست. جراحی های اصلی کاهش وزن با هدف کوچک کردن معده یا تغییر مسیر دستگاه گوارش انجام می‌شوند و استفاده از واژه لیزر به تنهایی به معنای یک روش استاندارد برای درمان چاقی نیست.

همچنین روش هایی مانند لیپوماتیک یا لیپوساکشن برای خارج کردن چربی های موضعی کاربرد دارند و درمان چاقی عمومی محسوب نمی‌شوند. بنابراین فردی که به دنبال عمل جراحی برای کاهش وزن است باید ابتدا مشخص کند هدف او درمان چاقی است یا اصلاح فرم و چربی های موضعی بدن.

در عمل‌های لاغری، کاهش وزن از طریق کوچک کردن معده، ساکشن چربی‌ها یا با کمک دستگاه‌های کاهش وزن و ایجاد لرزش و گرمادهی یا سرمادهی و تخلیه چربی‌ها انجام می‌شود. هرکدام از انواع عمل لاغری عوارضی دارد که قبل از اقدام، باید از آن‌ها مطلع باشید؛ زیرا برخی از این جراحی‌ها غیرقابل بازگشت است ومعده شما برای همیشه کوچک خواهد شد.

مقایسه عمل های لاغری

در ادامه عمل های لاغری را با هم مقایسه خواهیم کرد:

نوع عمل	میزان کاهش وزن	مدت نقاهت تقریبی	مهم‌ترین مضرات
اسلیو معده	قابل توجه	حدود چند هفته	رفلاکس، کمبود آهن و ویتامین، غیرقابل برگشت بودن
بای‌پس معده	معمولاً بیشتر از اسلیو	حدود چند هفته	کمبود مواد مغذی، دامپینگ، عوارض گوارشی
باند معده	کمتر از اسلیو و بای‌پس	معمولاً کوتاه‌تر	جابه‌جایی یا عدم تحمل باند، نیاز به تنظیم و احتمال جراحی مجدد
دیورژن صفراوی-پانکراسی	بسیار زیاد	معمولاً طولانی‌تر	سوءجذب، کمبود پروتئین، ویتامین‌ها و مواد معدنی
اسلیو آندوسکوپیک	متوسط تا قابل توجه	معمولاً کوتاه‌تر	تهوع، درد، خونریزی و احتمال نیاز به تکرار درمان
پلیکاسیون معده	متوسط تا قابل توجه	حدود چند هفته	تهوع و استفراغ، درد، باز شدن یا شل شدن چین معده و احتمال نیاز به جراحی مجدد
ابدومینوپلاستی	کاهش وزن چشمگیر ایجاد نمی‌کند؛ بیشتر برای حذف پوست و چربی اضافی شکم است	چند هفته	عفونت، خونریزی، تجمع مایع، اسکار و اختلال ترمیم زخم
امبدینگ لاغری	معمولاً محدود و وابسته به سبک زندگی؛ شواهد هنوز محدود است	معمولاً کوتاه	درد، کبودی، تورم، سفتی یا واکنش موضعی و به‌ندرت عوارض جدی‌تر
لیزر لیپولیز	کاهش وزن محسوسی ایجاد نمی‌کند؛ بیشتر باعث کاهش چربی موضعی می‌شود	بسیار کوتاه یا بدون نیاز به استراحت طولانی	قرمزی، حساسیت، تورم، درد موضعی و احتمال نامنظمی سطح پوست

مدت نقاهت به نوع عمل و شرایط بیمار بستگی دارد و اعداد جدول تقریبی هستند. برای نمونه NHS اعلام می‌کند که بسیاری از بیماران پس از جراحی معمولاً یک تا سه روز در بیمارستان می‌مانند و دوره بهبودی می‌تواند حدود چهار تا شش هفته طول بکشد.

مزایای عمل لاغری چیست؟

مهم ترین مزیت جراحی‌های باریاتریک، ایجاد کاهش وزن قابل توجه در افراد مبتلا به چاقی شدید است. کاهش وزن می‌تواند به کنترل یا بهبود بیماری های مرتبط با چاقی نیز کمک کند.

از جمله مزایای احتمالی این جراحی‌ها می‌توان به بهبود دیابت نوع ۲، فشار خون بالا، آپنه خواب، بیماری‌های قلبی-عروقی و کیفیت زندگی اشاره کرد. میزان این مزایا به نوع جراحی، مقدار کاهش وزن و شرایط پزشکی فرد بستگی دارد.

البته جراحی به تنهایی کافی نیست. بیمار باید پس از عمل رژیم غذایی مناسب داشته باشد، فعالیت بدنی را ادامه دهد، مکمل های تجویزشده را مصرف کند و برای بررسی وضعیت تغذیه ای و وزن به طور منظم تحت نظر پزشک باشد (ASMBS).

کم خطرترین عمل لاغری چیست؟

نمی‌توان یک روش را برای همه افراد به عنوان کم خطرترین عمل لاغری معرفی کرد. انتخاب روش مناسب به عواملی مانند BMI، سن، بیماری های زمینه ای، سابقه جراحی، وضعیت تغذیه و هدف کاهش وزن بستگی دارد.

اسلیو به دلیل نداشتن تغییر در مسیر روده، برای برخی بیماران گزینه ساده تری نسبت به بای پس است اما می‌تواند خطر رفلاکس و برخی کمبودهای تغذیه ای را به همراه داشته باشد. از طرف دیگر بای پس ممکن است برای بعضی افراد، به ویژه کسانی که مشکلات متابولیک خاصی دارند، انتخاب مناسب تری باشد.

بنابراین کم خطرترین عمل لزوماً یکسان با بهترین عمل نیست و تصمیم نهایی باید توسط تیم درمانی گرفته شود.

جدیدترین عمل لاغری شکم چیست؟

یکی از روش های جدیدتر در حوزه درمان چاقی، اسلیو آندوسکوپیک است که بدون برداشت بخشی از معده و با استفاده از آندوسکوپ انجام می‌شود. این روش نسبت به جراحی باز یا لاپاراسکوپی تهاجم کمتری دارد و می‌تواند برای برخی افراد که شرایط انجام جراحی سنتی را ندارند یا به دنبال روشی کم تهاجمی تر هستند، مطرح شود.

با این حال جدیدترین به معنی بهترین یا ایمن ترین نیست. همچنین باید توجه داشت که اصطلاح عمل لاغری شکم گاهی برای روش هایی مانند لیپوساکشن یا ابدومینوپلاستی نیز استفاده می‌شود، در حالی که این روش ها با جراحی باریاتریک تفاوت دارند و برای درمان چاقی عمومی انجام نمی‌شوند.

ارزانترین عمل لاغری کدام است؟

نمی‌توان یک روش مشخص را در همه شرایط به عنوان ارزانترین عمل لاغری معرفی کرد. هزینه به کشور، بیمارستان، دستمزد جراح، تجهیزات، آزمایش های قبل از عمل و مراقبت های پس از جراحی بستگی دارد.

علاوه بر هزینه اولیه، باید هزینه مکمل ها، ویزیت های دوره ای، آزمایش های خون و احتمال درمان عوارض یا جراحی مجدد نیز در نظر گرفته شود. بنابراین انتخاب عمل صرفاً بر اساس قیمت می‌تواند تصمیم مناسبی نباشد.

چه کسانی کاندیدای مناسبی برای عمل لاغری هستند؟

جراحی باریاتریک معمولاً برای افراد مبتلا به چاقی شدید در نظر گرفته می‌شود به خصوص زمانی که روش هایی مانند رژیم غذایی، ورزش و سایر درمان های کاهش وزن نتیجه کافی ایجاد نکرده باشند.

بررسی شرایط فرد باید توسط پزشک انجام شود و فقط عدد وزن معیار تصمیم گیری نیست. BMI بیماری های مرتبط با چاقی، وضعیت جسمی و روانی، سابقه پزشکی و توانایی فرد برای رعایت توصیه های غذایی پس از عمل نیز اهمیت دارند.

پیش از جراحی معمولاً فرد توسط چند متخصص از جمله جراح، متخصص تغذیه و در صورت نیاز متخصص سلامت روان ارزیابی می‌شود تا مشخص شود که آیا آمادگی جسمی و روانی لازم برای جراحی و تغییرات پس از آن را دارد یا خیر.

آیا پزشکان عمل های لاغری را تأیید می‌کنند؟

جراحی های باریاتریک در پزشکی مدرن به عنوان یکی از روش های درمان چاقی شدید شناخته می‌شوند و برای افراد واجد شرایط می‌توانند مزایای قابل توجهی داشته باشند. با این حال این موضوع به معنی توصیه جراحی برای همه افراد دارای اضافه وزن نیست.

دیدگاه پزشکان نیز بر این اصل استوار است که ابتدا باید روش‌های مناسب غیرجراحی و تغییر سبک زندگی بررسی شوند و در صورت وجود شرایط لازم، جراحی به عنوان یکی از گزینه های درمانی مطرح شود.

نظر دکتر کرمانی درباره عمل لاغری

دکتر کرمانی معتقد است بهترین روش برای کاهش وزن، اصلاح رژیم غذایی و افزایش فعالیت بدنی است و روش های تهاجمی نباید انتخاب اول برای کاهش وزن باشند. با این حال در برخی شرایط ممکن است فرد بنا بر نظر پزشک نیاز داشته باشد در مدت کوتاهی وزن زیادی کم کند یا به دلیل مشکلات جدی امکان اجرای مناسب برنامه غذایی و ورزشی را نداشته باشد.

در چنین شرایطی و با تأیید و مجوز پزشک، استفاده از عمل های لاغری می‌تواند به عنوان یک گزینه درمانی مطرح شود. بنابراین حتی از این دیدگاه نیز جراحی لاغری جایگزین سبک زندگی سالم نیست و باید با ارزیابی پزشکی و در شرایط مناسب انجام شود.

نظر دکتر کرمانی در مورد عمل‌های لاغری:

عوارض عمل های لاغری

عمل های لاغری مانند هر جراحی دیگری می‌توانند عوارض کوتاه مدت و بلندمدت داشته باشند. خونریزی، عفونت، واکنش به بیهوشی، لخته خون و نشت از محل جراحی از جمله عوارض احتمالی اولیه هستند.

برخی عوارض در ماه ها یا سال های بعد نیز ممکن است ایجاد شوند از جمله کمبود آهن و ویتامین ها، کم خونی، سنگ کیسه صفرا، رفلاکس، انسداد روده، فتق و مشکلات گوارشی. شدت و نوع عوارض به روش جراحی بستگی دارد.

در جراحی هایی که جذب مواد غذایی را بیشتر کاهش می‌دهند، احتمال کمبود مواد مغذی اهمیت بیشتری دارد. به همین دلیل مصرف مکمل های تجویزشده و انجام آزمایش های دوره ای پس از جراحی ضروری است.

بهترین جایگزین برای عمل‌های لاغری چیست؟

طبیعتا تمام کسانی که اضافه وزن دارند می‌خواهند با کمترین هزینه، کمترین مدت زمان و کمترین سختی، به کاهش وزن و تناسب اندام برسند؛ در حالیکه باید توجه کنید اضافه وزن و چاقی یک شبه بوجود نیامده است که یک شبه از بین برود.

برای نتیجه گرفتن باید صبور باشید. از یک رژیم غذایی سالم که هیچ گونه مواد غذایی ضروری را حذف نمی‌کند، پیروی کنید و ورزش روزانه را فراموش نکنید. امکان ندارد کسی این دو نکته یعنی رژیم غذایی و ورزش را رعایت کند اما لاغر نشود!

شاید در نگاه اول با جراحی لاغری به سرعت لاغر شوید اما عوارض آن بسیار جدی است و حتی برخی از این عمل‌های کاهش وزن، غیرقابل بازگشت است و معده شما برای همیشه کوچک شده است.

به همین دلیل می‌توانید در جایی هزینه کنید که از عدم بازگشت وزن‌تان مطمئن باشید: رژیم غذایی کاهش وزنی که جذاب و خوشمزه باشد، هیچ گروه غذایی را حذف نکند و آهسته و پیوسته وزن‌تان را کم کند تا به تناسب اندام برسید.

نتیجه گیری

انواع عمل لاغری شامل اسلیو معده، عمل بای پس معده، باند معده و روش‌های پیچیده تری مانند دیوِرژن صفراوی-پانکراسی هستند. روش های جدیدتر و کم تهاجمی مانند اسلیو آندوسکوپیک نیز برای برخی افراد قابل بررسی‌اند. در مقابل، روش هایی مانند لیپوماتیک یا اصطلاحاتی مانند عمل لاغری با لیزر را نباید با جراحی های باریاتریک برای درمان چاقی یکسان دانست.

هیچ عمل واحدی را نمی‌توان برای همه افراد بهترین، ارزان ترین یا کم خطرترین روش دانست. انتخاب مناسب باید بر اساس وضعیت پزشکی فرد و با نظر جراح و تیم درمانی انجام شود. همچنین نتیجه موفقیت آمیز جراحی به رعایت رژیم غذایی، فعالیت بدنی، مصرف مکمل ها و پیگیری منظم پس از عمل وابسته است.

سوالات متداول