سوء تغذیه یکی از مشکلات مهم سلامت است که میتواند افراد را در هر سنی از کودکان و نوجوانان تا بزرگسالان و سالمندان درگیر کند. برخلاف تصور رایج این مشکل فقط به معنای گرسنگی یا لاغری شدید نیست، بلکه زمانی اتفاق میافتد که بدن مواد مغذی مورد نیاز خود را به میزان کافی دریافت نکند یا نتواند آنها را به درستی جذب و استفاده کند. حتی افرادی که اضافه وزن دارند نیز ممکن است به دلیل رژیم غذایی نامتعادل، با سوء تغذیه و کمبود ویتامینها و مواد معدنی مواجه شوند.
شناخت علائم سوء تغذیه اهمیت زیادی دارد، زیرا این وضعیت در مراحل اولیه ممکن است فقط با نشانههایی مانند خستگی، تغییر اشتها، ضعف عضلانی و کاهش وزن ناخواسته همراه باشد. در صورت بیتوجهی، کمبود انرژی و مواد مغذی میتواند عملکرد سیستم ایمنی، رشد جسمی، سلامت استخوانها و فعالیت اندامهای حیاتی را تحت تأثیر قرار دهد. در این مقاله با انواع سوء تغذیه، علائم آن در گروههای سنی مختلف، دلایل ایجاد، عوارض، روشهای تشخیص و راهکارهای درمان و پیشگیری آشنا میشویم.
سوء تغذیه چیست؟
طبق تعریف کلینیک کلیولند سوء تغذیه به وضعیتی گفته میشود که در آن بدن به دلیل دریافت ناکافی، بیش از حد یا نامتعادل مواد مغذی، نمیتواند عملکرد طبیعی خود را حفظ کند. این وضعیت ممکن است ناشی از کمبود کالری، پروتئین، ویتامینها و مواد معدنی یا دریافت بیش از اندازه بعضی مواد غذایی باشد و سلامت فرد را در کوتاه مدت و بلندمدت تحت تأثیر قرار دهد.
تفاوت سوء تغذیه با گرسنگی و لاغری چیست؟
گرسنگی معمولاً به معنای احساس نیاز به غذا یا دریافت ناکافی مواد غذایی است؛ اما سوء تغذیه مفهوم گستردهتری دارد. ممکن است فرد غذای کافی مصرف کند، ولی رژیم غذایی او از نظر پروتئین، ویتامینها و مواد معدنی تعادل نداشته باشد. در این شرایط بدن با وجود دریافت کالری دچار کمبود مواد مغذی میشود.

از طرف دیگر لاغری به تنهایی نشانه سوء تغذیه نیست. بعضی افراد به صورت ژنتیکی وزن پایینی دارند، اما مواد مغذی مورد نیاز بدنشان را دریافت میکنند. در مقابل، لاغری بیش از حد یا کاهش وزن ناخواسته میتواند نشانهای از سوء تغذیه باشد به خصوص اگر با ضعف، خستگی و کاهش توده عضلانی همراه شود.
آیا افراد دارای اضافه وزن هم دچار سوء تغذیه میشوند؟
بله. اضافه وزن و سوء تغذیه لزوماً متضاد یکدیگر نیستند. فردی که مقدار زیادی غذای پرکالری اما کم ارزش مانند فست فود، شیرینی و خوراکیهای فرآوری شده مصرف میکند، ممکن است انرژی زیادی دریافت کند، اما بدنش با کمبود آهن، ویتامین B12، ویتامین D، کلسیم یا سایر ریزمغذیها مواجه باشد.
بنابراین، وزن طبیعی یا بالا تضمین کننده تغذیه مناسب نیست و کیفیت رژیم غذایی نیز باید مورد توجه قرار بگیرد. (nhs)
علائم سوء تغذیه چیست؟
علائم سوء تغذیه به نوع و شدت کمبود مواد مغذی بستگی دارند. برخی نشانهها مانند کاهش وزن و ضعف عمومی نسبتاً زود ظاهر میشوند، اما بعضی کمبودها ممکن است برای مدت طولانی بدون علامت واضح باقی بمانند.
| دسته علائم | نشانه های رایج |
| علائم عمومی | خستگی، ضعف، بیحالی و کاهش تمرکز |
| تغییرات وزن و اشتها | کاهش وزن ناخواسته، کاهش اشتها و شل شدن لباسها |
| علائم عضلانی | کاهش حجم عضلات، ضعف و کاهش توان جسمی |
| علائم پوستی و مو | خشکی پوست، ریزش مو و شکنندگی ناخنها |
| علائم گوارشی | اسهال، یبوست و مشکلات گوارشی |
| علائم ایمنی | ابتلای مکرر به عفونت و طولانی شدن دوره بهبودی |
| علائم روانی | تحریکپذیری، بیحوصلگی و افت خلقوخو |
علائم کمبود پروتئین و انرژی
پروتئین و انرژی برای حفظ عضلات، ترمیم بافتها و عملکرد طبیعی اندامها ضروری هستند. کمبود طولانی مدت این مواد میتواند باعث کاهش توده عضلانی، ضعف شدید، لاغری بیش از حد و کاهش توانایی انجام فعالیتهای روزمره شود.
در موارد شدید ممکن است تورم ناشی از تجمع مایعات در بدن به خصوص در پاها یا شکم نیز دیده شود. کاهش دمای بدن، افت فشار خون و کند شدن ضربان قلب از دیگر نشانههای احتمالی سوء تغذیه شدید هستند.
علائم کمبود ریزمغذیها
کمبود ویتامینها و مواد معدنی یا همان ریز مغذیها میتواند علائم متفاوتی ایجاد کند:

- آهن: خستگی، رنگ پریدگی، سرگیجه و ضعف ناشی از کم خونی.
- ویتامین B12: کم خونی، گزگز دست و پا و مشکلات عصبی.
- ویتامین D: ضعف عضلانی و اختلال در سلامت استخوانها.
- ویتامین A: مشکلات بینایی، به خصوص اختلال دید در تاریکی.
- کلسیم: اختلال در استحکام استخوانها و افزایش خطر مشکلات اسکلتی.
- روی: اختلال در ترمیم زخمها، ریزش مو و کاهش عملکرد سیستم ایمنی.
البته این نشانهها اختصاصی نیستند و برای تشخیص کمبود هر ماده مغذی باید شرایط فرد و در صورت نیاز نتایج آزمایشها بررسی شوند.
نشانههای هشداردهنده سوء تغذیه
برخی علائم نیازمند بررسی پزشکی جدی تری هستند از جمله کاهش بیش از 5 تا 10 درصد وزن بدن طی 3 تا 6 ماه، ضعف شدید، تورم غیرعادی، عفونتهای مکرر، ناتوانی در غذا خوردن و کاهش محسوس توده عضلانی. مشاهده این نشانهها به خصوص در کودکان و سالمندان نباید نادیده گرفته شود.
علائم سوء تغذیه در بزرگسالان
در بزرگسالان، سوء تغذیه ممکن است به تدریج ایجاد شود و در ابتدا با نشانههای نسبتاً سادهای همراه باشد. کاهش وزن ناخواسته، کم شدن اشتها، خستگی مداوم و احساس ضعف از مهم ترین علائم آن هستند.
با پیشرفت مشکل، فرد ممکن است کاهش حجم عضلات، شل شدن لباسها، خشکی پوست، ریزش مو و شکنندگی ناخنها را تجربه کند. همچنین ممکن است زخمها دیرتر بهبود پیدا کنند و فرد بیشتر در معرض عفونت قرار بگیرد.
در سالمندان، کاهش اشتها، مشکلات جویدن و بلع، تنهایی و محدودیت حرکتی میتوانند احتمال سوء تغذیه را افزایش دهند. به همین دلیل تغییرات وزن و عادات غذایی سالمندان باید به طور منظم بررسی شود. (ageuk)
علائم سوء تغذیه در نوجوانان
نوجوانی یکی از دورههای مهم رشد جسمی و بلوغ است و بدن در این دوران به انرژی، پروتئین، آهن، کلسیم و سایر مواد مغذی بیشتری نیاز دارد. دریافت ناکافی مواد غذایی میتواند رشد طبیعی نوجوان را مختل کند.

علائم سوء تغذیه در نوجوانان عبارتاند از:
- توقف یا کند شدن رشد قدی و وزنی
- خستگی و کاهش انرژی در طول روز
- ضعف عضلانی و کاهش توان ورزشی
- اختلال در تمرکز و عملکرد تحصیلی
- تحریک پذیری و تغییرات خلقی
- رنگ پریدگی و ریزش مو
- اختلال در روند بلوغ یا نامنظمی قاعدگی در دختران
رژیمهای لاغری سخت، حذف گروههای غذایی، اختلالات خوردن و فشارهای روانی مربوط به تصویر بدنی از عوامل مهمی هستند که میتوانند نوجوانان را در معرض سوء تغذیه قرار دهند.
علائم سوء تغذیه در کودکان
سوء تغذیه در کودکان اهمیت ویژه ای دارد، زیرا بدن آنها برای رشد مغز، استخوانها، عضلات و سایر اندامها به مواد مغذی کافی نیاز دارد. کمبود طولانی مدت مواد غذایی ممکن است رشد جسمی و تکامل ذهنی کودک را تحت تأثیر قرار دهد.
مهمترین علائم سوء تغذیه در کودکان شامل موارد زیر است:
- وزن نگرفتن متناسب با سن
- کوتاهی قد یا کند شدن روند رشد
- کاهش انرژی و خستگی زودهنگام
- بیاشتهایی یا تغییر در عادات غذایی
- تحریک پذیری و تغییرات رفتاری
- ضعف عضلانی و کاهش فعالیت بدنی
- ابتلای مکرر به بیماریها
- تأخیر در رشد و تکامل مهارتهای حرکتی
برای تشخیص دقیق، وزن و قد کودک باید روی نمودارهای رشد متناسب با سن و جنسیت بررسی شود. صرفاً کوچکتر بودن جثه کودک نسبت به همسالان به معنای سوء تغذیه نیست.
از کجا بفهمیم سوء تغذیه داریم؟
تشخیص سوء تغذیه تنها با مشاهده ظاهر بدن یا بررسی عدد وزن امکانپذیر نیست. برای ارزیابی وضعیت تغذیه، پزشک معمولاً چند عامل را در کنار یکدیگر بررسی میکند:

- بررسی تغییرات وزن: کاهش ناخواسته 5 تا 10 درصد وزن طی چند ماه میتواند نشانه خطر باشد.
- محاسبه شاخص توده بدنی (BMI): شاخص کمتر از 18.5 در بزرگسالان میتواند نشان دهنده کمبود وزن باشد، البته BMI به تنهایی تشخیص قطعی نیست.
- بررسی رژیم غذایی: مقدار غذا، تنوع مواد مصرفی، تغییر اشتها و دریافت پروتئین و ریزمغذیها بررسی میشود.
- معاینه جسمی: وضعیت عضلات، پوست، مو، ناخنها و نشانههای کمبود مواد مغذی ارزیابی میشود.
- آزمایشهای تکمیلی: بسته به شرایط فرد، آزمایش خون برای بررسی کم خونی، کمبود ویتامینها، مواد معدنی و سایر مشکلات احتمالی درخواست میشود.
در کودکان علاوه بر وزن و قد، روند رشد و تغییرات آن در طول زمان اهمیت زیادی دارد. اگر کاهش وزن بدون دلیل مشخص، تغییر اشتها یا ضعف مداوم دارید، بهتر است برای ارزیابی به پزشک یا متخصص تغذیه مراجعه کنید.
علت سوء تغذیه چیست؟
سوء تغذیه ممکن است به دلایل مختلفی ایجاد شود و همیشه ناشی از غذا نخوردن نباشد. مهمترین علتهای آن عبارتند از:
– رژیم غذایی نامتعادل: مصرف ناکافی پروتئین، میوه، سبزیجات، لبنیات و منابع ویتامین و مواد معدنی میتواند باعث کمبود مواد مغذی شود.
– مشکلات اقتصادی: نداشتن دسترسی کافی به غذاهای سالم و متنوع، یکی از عوامل مهم سوء تغذیه است.
– بیماریهای گوارشی: بیماریهایی مانند کرون و کولیت اولسراتیو ممکن است جذب مواد مغذی را مختل کنند.
– بیماریهای مزمن: سرطان، بیماریهای کبدی و برخی بیماریهای ریوی میتوانند اشتها و نیازهای تغذیهای بدن را تغییر دهند.
– مشکلات روانی: افسردگی، اضطراب، بیاشتهایی عصبی و سایر اختلالات خوردن ممکن است دریافت غذا را کاهش دهند.
– مشکلات دهان و دندان: درد هنگام جویدن، دندانهای نامناسب و اختلال بلع میتوانند مصرف غذا را دشوار کنند.
– مصرف برخی داروها: بعضی داروها با ایجاد تهوع، اسهال یا کاهش اشتها احتمال سوء تغذیه را افزایش میدهند.
– افزایش نیاز بدن: دوران رشد، بارداری، شیردهی، جراحی، سوختگی و بیماریهای شدید ممکن است نیاز بدن به انرژی و پروتئین را افزایش دهند.
همچنین تنهایی، سالمندی، محدودیت حرکتی و ناتوانی در خرید یا آماده سازی غذا از عوامل اجتماعی و جسمی مؤثر بر این مشکل هستند.
عوارض سوء تغذیه چیست؟
اگر سوء تغذیه برای مدت طولانی درمان نشود، میتواند بخشهای مختلف بدن را تحت تأثیر قرار دهد. شدت عوارض به نوع کمبود، مدت زمان ابتلا و شرایط جسمی فرد بستگی دارد.

1. ضعف سیستم ایمنی: کمبود پروتئین، ویتامینها و مواد معدنی میتواند عملکرد سیستم ایمنی را مختل کند و احتمال ابتلا به عفونت را افزایش دهد.
2. تحلیل عضلات: بدن برای تأمین انرژی ممکن است از ذخایر چربی و بافت عضلانی استفاده کند. این اتفاق باعث کاهش قدرت جسمی و ناتوانی میشود.
3. اختلال در رشد کودکان: سوء تغذیه طولانی مدت ممکن است باعث کوتاهی قد، اختلال در رشد مغز و تأخیر در تکامل شود.
4. مشکلات استخوانی: کمبود کلسیم و ویتامین D میتواند استحکام استخوانها را کاهش دهد و خطر مشکلات اسکلتی را افزایش دهد.
5. اختلال در عملکرد مغز: کمبود مواد مغذی ممکن است با ضعف تمرکز، مشکلات حافظه و تغییرات خلقی همراه باشد.
6. تأخیر در بهبود زخمها: بدن برای ترمیم بافتها به پروتئین و ریزمغذیها نیاز دارد، بنابراین کمبود آنها روند بهبود زخم را کند میکند.
7. مشکلات قلبی و گوارشی: سوء تغذیه شدید میتواند عملکرد قلب، دستگاه گوارش و سایر اندامهای حیاتی را مختل کند.
8. افزایش خطر مرگ و میر: در موارد شدید به خصوص در کودکان و سالمندان، سوء تغذیه درمان نشده میتواند به عوارض تهدیدکننده زندگی منجر شود.
درمان سوء تغذیه چگونه است؟
درمان سوء تغذیه به علت ایجاد آن، شدت کمبود مواد مغذی، سن و وضعیت سلامت فرد بستگی دارد. هدف اصلی درمان، تأمین مواد مغذی مورد نیاز بدن، جبران کمبودها و برطرف کردن عواملی است که باعث اختلال در دریافت یا جذب غذا شدهاند.

روشهای اصلی درمان عبارتاند از:
- اصلاح رژیم غذایی: در موارد خفیف تا متوسط، متخصص تغذیه ممکن است برنامه غذایی متنوع و پرانرژیتری تنظیم کند. این برنامه معمولاً شامل پروتئین کافی، کربوهیدراتهای سالم، چربیهای مفید، میوهها و سبزیجات است.
- افزایش تعداد وعدههای غذایی: افرادی که اشتهای کمی دارند، میتوانند به جای سه وعده حجیم، پنج تا شش وعده کوچک در طول روز مصرف کنند. این روش به دریافت انرژی و مواد مغذی بیشتر کمک میکند.
- استفاده از مکملهای غذایی: در صورت تشخیص کمبود آهن، ویتامین D، B12، کلسیم یا سایر مواد مغذی، پزشک ممکن است مکمل مناسب تجویز کند. مصرف خودسرانه مکملها توصیه نمیشود، زیرا دریافت بیش از حد بعضی ویتامینها و مواد معدنی نیز میتواند آسیبزا باشد.
- مصرف نوشیدنیهای مکمل: در افرادی که با غذا خوردن معمولی نمیتوانند نیاز بدن خود را تأمین کنند، نوشیدنیهای تغذیهای پرکالری و پروتئینی ممکن است با نظر متخصص تجویز شوند.
- درمان بیماری زمینهای: اگر سوء تغذیه به دلیل بیماری گوارشی، اختلال بلع، افسردگی یا بیماری مزمن ایجاد شده باشد، درمان علت اصلی نیز ضروری است.
- تغذیه از طریق لوله یا ورید: در موارد شدید که فرد قادر به دریافت غذای کافی از راه دهان نیست، ممکن است از تغذیه لولهای یا تغذیه وریدی در محیط درمانی استفاده شود.
نکته پزشکی: افرادی که برای مدت طولانی غذای بسیار کمی مصرف کردهاند یا دچار سوء تغذیه شدید هستند، نباید ناگهان مقدار زیادی غذا دریافت کنند. افزایش سریع دریافت مواد غذایی ممکن است باعث عارضهای جدی به نام سندرم تغذیه مجدد (Refeeding Syndrome) شود. در این شرایط شروع تغذیه باید تدریجی و تحت نظارت پزشک انجام شود.
برای سوء تغذیه چه بخوریم؟
برای بهبود سوء تغذیه باید غذاهایی مصرف کنید که علاوه بر تأمین انرژی، پروتئین، ویتامینها و مواد معدنی کافی داشته باشند. انتخاب مواد غذایی باید با توجه به نوع کمبود و شرایط جسمی فرد انجام شود.
| گروه غذایی | مواد غذایی پیشنهادی | مواد مغذی مهم |
| منابع پروتئین حیوانی | تخم مرغ، مرغ، ماهی و گوشت | پروتئین، آهن، روی و ویتامین B12 |
| منابع پروتئین گیاهی | عدس، لوبیا، نخود و سویا | پروتئین، آهن و فیبر |
| لبنیات | شیر، ماست، پنیر و ماست یونانی | پروتئین، کلسیم و ویتامینهای گروه B |
| مغزها و دانهها | گردو، بادام، کنجد و تخمه کدو | چربی مفید، منیزیم و روی |
| میوهها و سبزیجات | پرتقال، کیوی، اسفناج، هویج و فلفل دلمهای | ویتامین C، ویتامین A و فولات |
| غلات و منابع انرژی | نان سبوسدار، برنج، جو دوسر و سیبزمینی | کربوهیدرات و انرژی |
| چربیهای مفید | روغن زیتون، آووکادو و کره مغزها | چربیهای غیراشباع و انرژی |
چند پیشنهاد غذایی برای بهبود سوء تغذیه
- صبحانه: تخم مرغ، نان سبوسدار، پنیر و یک لیوان شیر.
- – میان وعده: ترکیب مغزها، میوه خشک و ماست.
- ناهار: برنج یا سیب زمینی همراه با مرغ، ماهی یا خوراک حبوبات و سبزیجات.
- عصرانه: اسموتی شیر، موز و کره بادام زمینی.
- شام: سوپ مرغ و سبزیجات، عدسی یا املت همراه با نان.
اگر اشتهای کمی دارید، بهتر است از غذاهای کم حجم اما مغذی استفاده کنید. برای مثال افزودن مقداری روغن زیتون، پنیر یا شیرخشک به غذا میتواند ارزش انرژی و پروتئینی آن را افزایش دهد. همچنین بهتر است نوشیدنیهای حجیم را درست قبل از غذا مصرف نکنید، زیرا ممکن است احساس سیری زودرس ایجاد کنند.
البته رژیم غذایی مناسب برای همه افراد یکسان نیست. برای مثال، فردی که کمبود آهن دارد به منابع آهن بیشتری نیاز خواهد داشت، در حالی که فرد دیگری ممکن است به دریافت پروتئین یا ویتامین D توجه بیشتری داشته باشد. (nidirect)
چگونه از سوء تغذیه پیشگیری کنیم؟
پیشگیری از سوء تغذیه به معنای داشتن رژیم غذایی متنوع و متعادل و توجه به نیازهای تغذیهای بدن در مراحل مختلف زندگی است. برای کاهش احتمال ابتلا به این مشکل، رعایت نکات زیر اهمیت دارد:

1. تنوع غذایی داشته باشید: از تمام گروههای غذایی شامل پروتئینها، غلات، لبنیات، میوهها و سبزیجات استفاده کنید.
2. وعدههای غذایی را حذف نکنید: حذف مکرر وعدهها ممکن است دریافت انرژی و مواد مغذی را کاهش دهد.
3. به تغییرات وزن توجه کنید: کاهش وزن ناخواسته و مداوم باید بررسی شود، حتی اگر فرد اضافه وزن داشته باشد.
4. پروتئین کافی مصرف کنید: تخم مرغ، گوشت، ماهی، لبنیات و حبوبات را در برنامه غذایی خود بگنجانید.
5. آب کافی بنوشید: کم آبی میتواند وضعیت سلامت عمومی را تحت تأثیر قرار دهد.
6. بیماریهای زمینهای را کنترل کنید: مشکلات گوارشی، اختلالات بلع و بیماریهای مزمن باید به درستی مدیریت شوند.
7. از رژیمهای محدودکننده خودسرانه پرهیز کنید: حذف طولانی مدت گروههای غذایی بدون جایگزین مناسب ممکن است کمبود مواد مغذی ایجاد کند.
8. به تغذیه کودکان و سالمندان توجه بیشتری داشته باشید: نیازهای تغذیهای این گروهها متفاوت است و تغییرات اشتها یا وزن آنها باید جدی گرفته شود.
در صورتی که اشتهای کمی دارید، مشکلات جویدن یا بلع را تجربه میکنید یا به دلیل بیماری نمیتوانید غذای کافی بخورید، بهتر است پیش از ایجاد کمبودهای تغذیهای از پزشک یا متخصص تغذیه کمک بگیرید.
نتیجه گیری
سوء تغذیه فقط به معنای گرسنگی یا لاغری شدید نیست، بلکه هرگونه اختلال در دریافت و تعادل مواد مغذی مورد نیاز بدن را شامل میشود. به همین دلیل افراد دارای وزن طبیعی یا اضافه وزن نیز ممکن است به این مشکل مبتلا شوند. کاهش وزن ناخواسته، تغییر اشتها، خستگی، ضعف عضلانی و ابتلای مکرر به عفونت از نشانههای مهم آن هستند.
تشخیص زودهنگام، اصلاح رژیم غذایی، تأمین پروتئین و ریزمغذیها و درمان بیماریهای زمینهای میتوانند از عوارض جدی سوء تغذیه جلوگیری کنند. در صورت مشاهده علائم مشکوک مراجعه به پزشک و متخصص تغذیه بهترین راه برای انتخاب روش درمان مناسب است.
سوالات متداول
1- اولین نشانه سوء تغذیه چیست؟
کاهش وزن ناخواسته، خستگی مداوم، کاهش اشتها و ضعف عضلانی از اولین نشانههای احتمالی سوء تغذیه هستند.
2- آیا افراد چاق هم دچار سوء تغذیه میشوند؟
بله. افراد مبتلا به اضافه وزن نیز ممکن است به دلیل رژیم غذایی نامتعادل، با کمبود پروتئین، ویتامینها و مواد معدنی مواجه شوند.
3- برای درمان سریع سوء تغذیه چه بخوریم؟
تخم مرغ، گوشت، ماهی، لبنیات، حبوبات، مغزها و میوهها میتوانند به تأمین مواد مغذی کمک کنند. رژیم غذایی باید متناسب با نوع کمبود تنظیم شود.
4- آیا سوء تغذیه باعث ریزش مو میشود؟
بله. کمبود پروتئین، آهن، روی و برخی ویتامینها میتواند چرخه رشد مو را مختل کرده و باعث ریزش مو شود.
5- سوء تغذیه در کودکان چه عوارضی دارد؟
ممکن است باعث اختلال رشد قدی و وزنی، ضعف سیستم ایمنی، تأخیر در تکامل ذهنی و حرکتی و مشکلات یادگیری شود.




مصرف قرص های مولتی ویتامین تاثیری در درمان سوتغذیه دارد ؟
سلام 🌟 مولتیویتامینها میتونن کمبودهای خفیف ریزمغذیها رو جبران کنن، اما درمان اصلی سوءتغذیه نیستن ⚠️. تغذیه متعادل با کالری و پروتئین کافی مهمترین عامل بهبود سوءتغذیهست
معلومات شان قابل قدر است خیلی عالی ممنون از بابت معلومات زیبایی شان
سپاس از لطف و مهرتون عزیزم
واقعا عالی اس تشکر
ممنون از همراهی شما عزیزم
عالی بود
تشکر
تشكر زياد مطالب مفيد بود دست تان درد نكند بازم يك جهان سپاس از نشر همچو مطالب ارزشمند مفيد موثر
ممنون از حسن نظر وتوجهی که دارین عزیزم برقرار باشید