با این حال، آنچه در تبلیغات یا معرفی این داروها دیده میشود همیشه با واقعیت مطابقت ندارد و آگاهی از نحوه عملکرد، محدودیتها و عوارض احتمالی آنها اهمیت زیادی دارد. در این بخش شما را با مجموعهای از داروها و مکملهای لاغری آشنا خواهیم کرد؛ محصولاتی که هرکدام با ادعای داشتن سازوکارهایی مانند کاهش اشتها، جلوگیری از جذب چربی یا افزایش متابولیسم معرفی شدهاند، اما میزان اثربخشی واقعی آنها همیشه مطابق این ادعاها نیست و نیاز به بررسی دقیقتر دارد.
انواع داروهای لاغری
داروها و مکملهای لاغری که این روزها در بازار میبینیم، فقط یک نوع نیستند؛ از قرصهای چربی سوز و کپسولهای گیاهی گرفته تا آمپولها و مکملهای ویتامینی که ادعا میکنند روی کاهش وزن اثر دارند. در مجله دکتر کرمانی، برای هرکدام از این گروهها یک مقاله جداگانه نوشته شده تا کاربران قبل از مصرف، با واقعیت پشت این تبلیغات آشنا شوند. در ادامه، مهمترین انواع داروهای لاغری را بر اساس همین دسته بندی معرفی خواهیم کرد:
مکملها و قرصهای لاغری گیاهی و ترکیبی
بخش قابل توجهی از مقالات این دسته به قرصها و کپسولهای گیاهی اختصاص دارد؛ محصولاتی مثل قرص هزال، گلوریا، ادیوس، فلوردو، نیچرفیت، اسلیم مکس و پلاتین پیل که معمولاً با ادعای کاهش اشتها، افزایش سوخت و ساز و چربی سوزی سریع معرفی میشوند. در مقالات سایت، ترکیبات این قرصها، میزان اثربخشی واقعی و عوارض احتمالیشان بهصورت انتقادی بررسی شده و تأکید میشود که «گیاهی بودن» همیشه بهمعنای بیضرر بودن نیست.
قرصها و مکملهای چربی سوز و افزایش متابولیسم
در این بخش، با محصولاتی روبهرو میشویم که بیشتر روی عنوان «چربیسوز» مانور میدهند؛ مثل قرص CLA، هیدروکسیکات، فورسکولین، قرص کافئین، قرص چای سبز، رزبری کتون یا حتی آموزشهای مربوط به «قرص چربیسوز خانگی».
در مقالههای این بخش توضیح داده میشود که این مکملها چطور ادعا میکنند متابولیسم را بالا میبرند یا ذخایر چربی را هدف میگیرند، اما در عمل بدون رژیم و فعالیت بدنی، اثر قابلتوجه و پایداری از آنها انتظار نمیرود.
داروهای تجویزی یا درمانهای اصلی با اثر جانبی روی وزن
بعضی از مطالب این دسته بندی درباره داروهایی است که در اصل برای هدف دیگری تجویز میشوند، اما روی وزن هم اثر میگذارند. برای مثال، فنوفیبرات دارویی است که برای تنظیم چربی خون استفاده میشود و مقاله مربوط به آن توضیح میدهد که ارتباطش با لاغری مستقیم و ساده نیست.
یا آمپول اسپارتینا (تیرزپاتید) که در اصل برای دیابت نوع ۲ است، اما روی اشتها و وزن هم اثر میگذارد و مصرف خودسرانهاش میتواند خطرناک باشد. همینطور مطلبی مثل «آیا بعد از قطع کورتون لاغر میشویم؟» نشان میدهد بعضی داروهای ضدالتهاب هم میتوانند روند چربیسوزی و وزن را دستخوش تغییر کنند.
مکملهای مرتبط با متابولیسم، قند خون و سلامت عمومی
در کنار قرصهای صرفاً لاغری، در این دسته مقالاتی درباره مکملهایی مثل قرص کروم، بیوتین، امگا ۳ و پروبیوتیکها وجود دارد. در این مطالب توضیح داده میشود که این ترکیبات چگونه روی متابولیسم چربیها، تنظیم قند خون، عملکرد انسولین یا میکروبیوم روده اثر میگذارند و ممکن است بهطور غیرمستقیم به مدیریت وزن کمک کنند، اما ابزار اصلی لاغری محسوب نمیشوند و برای بعضی افراد حتی میتوانند محدودیت یا منع مصرف داشته باشند.
محصولات پرحاشیه و تبلیغاتی
بخش جالبی از مقالات این دسته به سراغ محصولات پر سروصدای بازار رفته؛ محصولاتی مثل قرص ناف لاغری که با چسباندن روی ناف ادعای لاغری میکند، یا قرصهایی که بدون داشتن تأییدیههای جدی علمی، بهعنوان «لاغری سریع و بدون بازگشت» تبلیغ میشوند. در این مقالهها، واقعی نبودن بسیاری از این وعدهها، نبود مجوز معتبر مانند FDA و ریسکهایی که ممکن است برای سلامتی داشته باشند با جزئیات توضیح داده شده است.
آیا مصرف داروهای لاغری برای کاهش وزن مفید است؟
مصرف داروهای لاغری معمولاً بهعنوان یک راهحل سریع مطرح میشود، اما واقعیت این است که میزان اثربخشی آنها به عوامل مختلفی بستگی دارد و همیشه نتیجهای که در تبلیغات دیده میشود، در عمل اتفاق نمیافتد. بسیاری از این داروها در بهترین حالت میتوانند روند کاهش وزن را کمی سرعت دهند، آن هم زمانی که همراه با رژیم غذایی، فعالیت بدنی و اصلاح رفتار غذایی استفاده شوند؛ نه اینکه جایگزین این موارد شوند.
از طرفی، یکی از نکات مهمی که در اغلب مقالات سایت، براساس بهروزترین منابع علمی روی آن تأکید شده این است که بسیاری از داروهای لاغری، بهخصوص محصولات گیاهی یا تبلیغاتی، شواهد علمی کافی ندارند و ممکن است تنها با ایجاد تغییرات موقتی در اشتها، دفع آب یا افزایش ضربان قلب، کاهش وزن سطحی و کوتاهمدت ایجاد کنند.
توجه داشته باشید که مصرف بیرویه یا خودسرانه این داروها میتواند با خطراتی همراه باشد، از جمله:
- ایجاد تپش قلب، بیقراری، بیخوابی یا افزایش فشار خون
- مشکلات گوارشی مانند اسهال، تهوع یا درد معده
- وابستگی روانی به قرصهایی که اشتها را سرکوب میکنند
- اختلال در عملکرد کبد و کلیه در برخی داروهای گیاهی یا ناشناخته
- کمبود مواد مغذی یا سوءتغذیه در صورت کاهش شدید اشتها
با این تفاسیر، حتی اگر برخی داروها بتوانند در کوتاهمدت شرایط را کمی بهتر کنند، بدون تغییر سبک زندگی معمولاً وزن کاهشیافته بازمیگردد.
در نهایت، داروهای لاغری میتوانند در برخی موارد نقش کمکی داشته باشند، اما نباید بهعنوان راهحل اصلی یا سریع برای کاهش وزن روی آنها حساب کرد. بیشتر این محصولات تنها ادعای چربی سوزی یا کنترل اشتها دارند و بدون رعایت رژیم و سبک زندگی سالم، تأثیر چندانی نخواهند داشت. از طرفی، احتمال عوارض و خطرات مصرف خودسرانه آنها بالاست. بنابراین بهترین نتیجه زمانی به دست میآید که اگر دارویی نیاز بود، زیر نظر متخصص و صرفاً بهعنوان مکملی در کنار برنامه غذایی و ورزشی استفاده شود.
