پرکاری تیروئید یا هایپرتیروئیدیسم یکی از اختلالات شایع غده تیروئید است که در آن هورمونهای تیروئیدی بیش از حد ترشح میشوند و متابولیسم بدن را به شکل قابل توجهی افزایش میدهند. این وضعیت میتواند با علائمی مثل کاهش وزن ناخواسته، تپش قلب، اضطراب، تعریق زیاد و بیخوابی همراه باشد. در کنار درمانهای دارویی، تغذیه نقش بسیار مهمی در کنترل علائم و بهبود کیفیت زندگی افراد مبتلا دارد و انتخاب مواد غذایی مناسب میتواند به تنظیم عملکرد بدن کمک کند.
این سؤال که «برای پرکاری تیروئید چه بخوریم؟» دقیقاً از همین نیاز سرچشمه میگیرد؛ یعنی مدیریت علائم از طریق رژیم غذایی هدفمند. یک رژیم غذایی مناسب در پرکاری تیروئید معمولاً بر پایه دریافت کافی پروتئین و مواد معدنی مهم تنظیم میشود. در عین حال، باید از مصرف برخی از خوراکی ها پرهیز کرد. در ادامه این مقاله، به بررسی دقیقتر رژیم غذایی پرکاری تیروئید و خوراکیهای مفید و مضر آن میپردازیم.
منظور از رژیم غذایی پرکاری تیروئید چیست؟
رژیم غذایی پرکاری تیروئید به مجموعهای از اصول تغذیهای گفته میشود که با هدف کمک به کنترل علائم ناشی از افزایش فعالیت غده تیروئید طراحی میشود. در این نوع رژیم، تمرکز بر مصرف مواد مغذی است تا از تحلیل عضلانی و ضعف بدن جلوگیری شود.
در عین حال، این رژیم شامل محدود کردن برخی محرکها است، زیرا میتوانند علائم پرکاری تیروئید مثل تپش قلب و اضطراب را تشدید کنند. به طور کلی، هدف این رژیم ایجاد تعادل در متابولیسم بدن و حمایت از عملکرد بهتر سیستم عصبی و قلبی در کنار درمان پزشکی است.

برای پرکاری تیروئید چه بخوریم؟
در رژیم غذایی پرکاری لازم است مواد غذایی زیر را بگنجانید:
غذاهای کم ید
گنجاندن آن دسته از مواد غذایی که میزان ید پایینی در ترکیباتشان وجود دارد میتواند در رژیم غذایی پرکاری تیروئید بسیار مفید و کارساز باشد. زیرا ید بهعنوان یک مادهی معدنی مهم علاوه بر فواید پرشماری که برای بدن دارد، نقشی اساسی و کلیدی نیز در ساخت هورمونهای تیروئید ایفا میکند و ورود مقدار زیادی از آن به بدن افراد مبتلا به تیروئید پرکار میتواند باعث بدتر شدن شرایط آنها شود.
استفاده از نمک بدون ید، قهوه و چای، آجیل خام یا بدون نمک، کرهی بادام زمینی، سفیدهی تخممرغ، عسل، سیبزمینی، جو دوسر، شیرهی افرا، نانهایی که در ترکیب آنها نمک، لبنیات یا تخممرغ بهکار نرفته باشد و در آخر میوهجات تازه در رژیم غذایی میتواند به کاهش تولید و ترشح هورمونهای تیروئید و متعادل سازی آنها کمک کند.
سبزیجات چلیپایی
این گروه از گیاهان به دلیل اینکه شکوفههایی شبیه به صلیب دارند، سبزیجات چلیپایی نامیده میشوند. گنجاندن این دسته از سبزیجات در رژیم غذایی پرکاری تیروئید میتواند از جذب ید توسط تیروئید جلوگیری کند و درنتیجه از پرکاری آن بکاهند.
سبزیجات چلیپایی عبارتاند از: کلم بروکلی، کلم بروکسل، گل کلم، خردل، شاخههای بامبو و بوکچوی.

ویتامینها و مواد معدنی
از جمله مواد مغذی که در رژیم غذایی پرکاری تیروئید موثر هستند و در ایجاد تعادل در تولید هورمون تیروئید و سلامت آن نقش دارند میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- آهن؛ که در سبزیجات برگ سبز تیره، عدس، آجیل، بوقلمون، گوشت قرمز و غلات به میزان زیادی وجود دارد.
- سلنیوم؛ آجیل برزیلی، قارچ، چای، گوشت بره و گوساله، سبوس جو دوسر، طیور و تخمهی آفتابگردان از منابع غنی این عنصر معدنی و مغذی هستند.
- روی؛ منابع اصلی این مادهی معدنی عبارتاند از: گوشت گاو، نخود، پودر کاکائو، بادام هندی و تخم کدو.
- کلسیم و ویتامین D: اسفناج، سبزی کولارد، لوبیا سفید، بامیه و شیر بادام از جمله موادی هستند که در آنها درصد بالایی کلسیم و ویتامین D یافت میشود. البته فراموش نکنیم که نور خورشید به عنوان اصلیترین منبع ویتامین D میتواند تمام نیاز بدن شما را برطرف کند. فقط کافی است تا روزانه 15 دقیقه در معرض نور خورشید قرار بگیرید.
روغنهای سالم
استفاده از چربیهای طبیعی و فرآوری نشده که از غذاهای کامل بهدست میآیند میتوانند احتمال التهاب غدهی تیروئید را به حداقل رسانده و یا حتی از آن جلوگیری کنند. این کار باعث حفاظت از سلامت تیروئید و متعادل کردن هورمونهای آن میشود. همچنین باید توجه کرد که نباید از چربیهای لبنی مانند: کره، روغن حیوانی و … که دارای ید زیادی هستند در رژیم غذایی پرکاری تیروئید استفاده کرد. در ادامه چند روغن سالم و مفید برای غدهی تیرئید را باهم مرور میکنیم؛
- روغن بذر کتان
- روغن زیتون
- روغن نارگیل
- روغن آووکادو
- روغن آفتابگردان
ادویهجات مفید
برخی از ادویهها دارای خواص ضد التهابی هستند که به محافظت از تیروئید و متعادل کردن عملکرد آن کمک میکنند. با استفاده از این ادویهها علاوه بر افزودن عطر و طعم به غذا، مقداری هم آنتیاکسیدان به بدنتان اضافه میکنید. زردچوبه، فلفل سبز و فلفل سیاه از این دسته ادویهجات هستند.
در برخی از سایت ها و فروم ها همچون نی نی سایت، نظراتی در مورد رژیم مخصوص بیماران تیروئیدی بیان شده. برای اینکه تجربیات افراد مبتلا به این بیماری را بدانید، در اینجا چند نمونه از آنها را برای شما آورده ایم:
مرگ قو: “تیرویید پرکار از عوارضش تپش قلب، سوخت و ساز بالا درنتیجه لاغر میشه فرد با وجود اینک مثه همیشه غذاشو میخوره گاهی افت قند دارن سر همین سوخت ساز بالا البته من اینجور بودم خیلیا افت قند ندارن…. ریزش مو… رو خاب اثر میگذاره، عرق کردن زیاد و گر دادن… بیقراری… بعضیا خونریزی قاعدگیشونو زیاد میکنه
درمان داره خیلی ام ارزون یه قرص داره ب اسم متی مازول ورقی 7/000 تومن دکتر باتوجه ب ازمایش تعیین میکنه چقد بخوری ازش.”
zapata72: “من تیروئید پرکار دارم خیییلی شدید
الان ۶ماه قرص میخورم…
تیروئید هییییچ درمانی نداره فقط باید با قرص کنترلش کرد
من هر ۳ماه دکتر برام آزمایش مینویسه قرصامو کمو زیاد میکنه
من تیروئیدم زد ب چشام…چشمام ضعیف شد
دکتر گفت تا۲سال میکشه تا تیروئیدم نرمال بشه.”
hastifateme: “من از اول زیاد جدی نگرفتم دکتر نمیرفتم وضعیتم خیلی بد بود چندین بار تا اتاق عمل رفتم و برگشتم ید درمانی هم گفتن ولی خب چون بخاطر عوارضش تا یک ماه نمیتونستم بچمو ببینم نرفتم با وضعیت خیلی خطرناکی رفتم دکتر ۸ سال طول کشید میرفتم ی شهر دیگه واسه درمان کلی هزینه رفت و آمدم میشد الان داروهامو قطع کردهباید چندماه یبار چک کنم خیلی وقته بیخیال شدمباز،ولی شما فعلا چیزی نیست برو دارو بدن خوب میشی مثل خواهرم با چندتاقرص خوب شد.”
برای پرکاری تیروئید چه نخوریم؟
در رژیم پرکاری تیروئید برخی از غذاها در لیست ممنوعه هستند و نباید آنها را مصرف کنید. در ادامه به برخی از آنها اشاره شده است:
غذاهای یددار یا غنی شده با ید
باید توجه کرد که در رژیم غذایی پرکاری تیروئید محدودیتهایی برای مصرف ید وجود دارد و باید غذاهایی مصرف شود که تا حدودی بتوانند باعث سرکوب عملکرد اشتباه غدهی تیروئید شوند. هنگام خرید نمک حتما روی بستهبندی آن را نگاه کنید و از یددار نبودن آن مطمئن شوید. به گفتهی موسسه ملی بهداشت آمریکا یک قاشق چایخوری نمک یددار حاوی 304 میکروگرم ید است که در صورت نادیده گرفتن آن باید منتظر تشدید عوارض پرکاری تیروئید خود باشید.
خوب است بدانید که غذاهای دریایی دارای بیشترین میزان ید هستند و فقط 1 گرم از جلبک دریایی 23.2 میکروگرم یا به عبارتی 0.02 میلیگرم ید در ساختار خود دارد. در ادامه تعدادی از غذاهای دریایی که در رژیم غذایی پرکاری تیروئید باید از آنها اجتناب کنید را برایتان آوردهایم:
- ماهی
- جلبک دریایی
- میگو
- خرچنگ

همچنین غذاهای دیگری که بهدلیل ید زیاد موجود در آنها باید در استفاده از آنها دقت کرده و میزان کمتری از آن را مصرف کنید عبارتاند از:
- شیر و لبنیات
- پنیر
- زرده تخم مرغ
غذاهای حاوی گلوتن
گلوتن پروتئینی است که از گندم و چاودار،جو و سایر غلات استخراج میشود و به عنوان قوام دهنده در بستنی، سس کچاپ و غیره استفاده و همچنین باعث کش آمدن خمیر و ترد شدن فرآوردهی نهایی مانند بیسکوئیت میشود. این پروتئین میتواند با ایجاد التهاب به تیروئید افراد آسیب برساند.
هرچند این محصول از نظر سازمان غذا و داروی آمریکا در دستهی “محصولات تقریبا بیضرر” قرار میگیرد اما با شناخت موادی که دارای گلوتن هستند میتوانید مصرف آن را محدود کنید و از ایجاد عوارض و مشکلات بعدی جلوگیری نمایید.
این محصولات عبارتاند از:
- گندم
- جو
- آبجو
- مالت
- چاودار
- تریتیکاله
محصولات سویا
اگرچه در ترکیبات سویا از ید خبری نیست اما به گفتهی متخصصان این احتمال وجود دارد که پروتئینهای موجود در آن با درمانهایی که برای پرکاری تیروئید استفاده میشوند تداخل داشته باشد و روی آن اثر منفی بگذارد. در رژیم غذایی پرکاری تیروئید، مصرف آن دسته از مواد غذایی مانند شیرسویا، سس سویا، توفو و خامههایی که با شیر سویا درست شدهاند برای افراد با تیروئید پرکار توصیه نمیشود.
غذاهای حاوی کافئین
از آنجایی که با پرکاری تیروئید سوخت و ساز بدن به شدت سرعت میگیرد پیشنهاد میشود از مصرف موادی که باعث افزایش سوخت و ساز بدن میشوند خودداری کنید. غذاها و نوشیدنیهای حاوی کافئین مانند: قهوه، چای، نوشابه، شکر و شکلات میتوانند علائم پرکاری تیروئید را تشدید کنند و منجر به افزایش اضطراب، کاهش وزن، عصبی بودن، تحریکپذیری و بالا رفتن سرعت ضربان قلب شوند. اگر تیروئید پرکار دارید بهتر است تا از مصرف کافئین دوری کرده یا حداقل مصرف آن را محدود کنید. همچنین میتوانید نوشیدنیهای کافئیندار را با دمنوشهای گیاهی طبیعی و آب طعمدار جایگزین کنید.
تا چه مدت باید رژیم پرکاری را رعایت کنیم؟
مدت زمان رعایت رژیم غذایی پرکاری تیروئید به وضعیت فرد، شدت بیماری و روند درمان بستگی دارد، اما معمولاً این رژیم باید تا زمانی که سطح هورمونهای تیروئید به حالت طبیعی برگردد و علائم کنترل شوند، ادامه پیدا کند. در بسیاری از موارد، این به معنای چند ماه پایبندی دقیق به رژیم در کنار مصرف دارو است، اما حتی پس از بهبود نسبی نیز بهتر است برخی اصول تغذیهای (مثل محدود کردن کافئین و ید اضافی) بهصورت بلندمدت رعایت شوند تا از عود بیماری جلوگیری شود. به طور کلی، رژیم پرکاری تیروئید یک برنامه موقتی کوتاهمدت نیست، بلکه بخشی از سبک زندگی سالم برای مدیریت این بیماری محسوب میشود.
کلام آخر:
همانطور که خواندید، رژیم غذایی پرکاری تیروئید نقش مهمی در کنترل علائم و بهبود کیفیت زندگی دارد و باید در کنار درمان دارویی به آن توجه ویژهای شود. انتخاب مواد غذایی مناسب مانند خوراکیهای کمید، غنی از آنتیاکسیدان و پرهیز از محرکهایی مثل کافئین و غذاهای پرنمک میتواند به تنظیم بهتر عملکرد بدن کمک کند. رعایت تعادل، تنوع غذایی و پایبندی به یک سبک زندگی سالم، کلید اصلی مدیریت این بیماری و جلوگیری از تشدید آن در طولانیمدت است.
سوالات متداول مقاله برای پرکاری تیروئید چه بخوریم:
1- آیا کاهو برای تیروئید پرکار ضرر دارد؟
خیر، کاهو برای افراد مبتلا به پرکاری تیروئید ضرری ندارد و حتی بهدلیل داشتن آب، فیبر و آنتیاکسیدانها میتواند به سلامت عمومی بدن کمک کند. این سبزی، کمید است و مصرف متعادل آن نهتنها مشکلساز نیست، بلکه میتواند به کاهش التهاب و بهبود وضعیت بدن کمک کند.
2- آیا ترشی برای تیروئید پرکار ضرر دارد؟
ترشی بهخودیخود برای پرکاری تیروئید ممنوع نیست، اما بهدلیل داشتن نمک زیاد و گاهی ادویههای تند، میتواند علائمی مثل تپش قلب یا تحریکپذیری را تشدید کند. بهتر است در مصرف آن تعادل را رعایت کنید و از ترشیهای کمنمک و خانگی استفاده کنید.
منبع:





سلام.
ببخشید، من تیروئید پرکار دارم و دارم زیر نظر دکتر، دارو مصرف میکنم. تا همیشه باید دارو مصرف کنم یا بعد از چند ماه یا چند سال مصرف دارو دیگه برای همیشه برطرف میشه؟
با تشکر از راهنمایی شما
دوست عزیز، ممکنه بعد از یک دوره مصرف تیروئید حل بشه و یا بیشتر .
سلام،وقتتون بخیر .من31 سالمه که تقریبا ده ساله که کم کاری تیرویید دارمکه با لووتیروکسین0/1 تحت کنترل بوده و مشکلی نداشتم.اما متاسفانه به خاطر ازدواج و مهاجرت سه تا چهار ماه قرصم رو نخوردم که با علایم شدید یائسگی و یبوست و خشکی شدید پوست مواجه شدم. به خاطر کرونا به دکتر مراجعه نکردم و خودم مجددا لووتیروکسین را شروع کردم به مدت پنج ماه هرروز یه قرص0/1 و چون یبوستم بهتر نشد به مدت دو هفته هم یک قرص کامل و یکچهارم مصرف کردم . دیروز ازمایش دادم و متوجه شدم که پرکار شده.t3:1/16 که نرمالش باید بین0/69-1/33 باید باشد t4:15/50 که نرمالش باید بین2/72-9/56 باشد و TSH:0/003 که نرمالش باید بین 0/640 -3/670 باشد.ممنون میشم راهنماییم کنید که الان باید چیکار کنم چون من تازه مهاجرت کردم برای مراجعه به پزشک و مشاوره گرفتن یه سری مشکلات دارم.و سوالم اینه که ایا خیلی پرکار شده ؟ و چرا با وجود پرکاری من هنوز یبوست شدید دارم
آیدای عزیز، با توجه به اعدادی که گفتین ، تیروئید پرکار هست، بهتهر بدون مشورت پزشک مصرف قرص شروع نکنید. ولی تا زمان ویزیت میتونید تغذیتون تغییر بدین که میتونه به کنترل تیروئید کمک زیادی کنه. برای اطلاعات بیشتر روی صفحه ثبت نام رژیم کاهش وزن کلیک کنید.
سلام من لاغرم دسو پام یهو گرمای شدید با عرق سرد میشه الان چنشبه تو خواب بغل گلومنبض گردن تند میزنه طوری که تنگی نفس میگیرم پالسم ۵۰ تا۵۵ هس موقع ابد دهنمم یکم با سختیه قورت میدم اکثرا میتونه مشکل تیروئید باشه
علی عزیزف ممکنه دچار اختلالات تیروئیدی شده باشید. بهتره آزمایش بدین.
سلامتیروئید پرکارگرفتم ۱۰روزه زیرگلوم سمت چپ ۶برابرحدطبیعی بزگترشدسه روزهقرص متی مازول دارم مصرف میکنم سمت راستم ازدیشب مثل ی تخم مرغ شدلازمه بازپیش پزشک برم چون گفت یک ماه دیگه بیا،آسم ومشکل تنفس دارم تپش قلبم زیادترشده همش کرختم وعرق زیادمیکنم چکارباید کنم،فقط آمپول پردنیزولون کمک کرد یکم راه گلوم بازبشه غذابخورم،دوروزه حجامت کردم تنفسم بهترشدیکم وضعیتم، ازاین حالم خسته شدم چکارکنم
دوست عزیز، اگه بعد از یک ماه این علائم بهتر نشد حتما به دکتر خودتون مراجعه کنید.
سلام من 16سالمه،چن وقت پیش گلوم زیاد درد میکرد حتی غذا هم میخوردم اذیتم میکرد،از همون موقع به بعد بعضی وقتا یه دفعه دمای بدنم زیاد میشه بعد کم میشه،ضربان قلبمم میره بالا،میتونه تیروئید پرکار باشه؟
محمد عزیز، علائمی که گفتین نزدیک به اختلالات تیروئیدی است. پیشنهاد می کنیم آزمایش بدین و با پزشک مشورت کنید. ممکن نیاز به دارو داشته باشید.
سلام من ۳۷ سال سن دارم تروئدم پرکار خیلی لاغر شدم باید چیکار کنم زوتر خوب بشم کمکم کنید
مبین عزیز، باید زیر نظر دکتر و تجویزی که میکنن دارو مصرف کنید و در کنار درمان تیروئید از یک برنامه اصولی برای کاهش وزنتون اقدام کنید. برای اطلاعات بیشتر روی صفحه ثبت نام رژیم کاهش وزن کلیک کنید.
سلام چندوقته پدرم ازدرد دست شباخابش نمیبره ممکنه ازتیروییدباشه
حمید عزیز، می تونه از علائم تیروئید و یا مشکل مفاصل باشه. بهترین راه گرفتن عکس رادیولوژی هست.
سلام منم پرکاری تیروئید دارم، اول کم کاری داشتم الان پرکار شدە، وزنم زیادە ، باوجود این پرکاری میتونم رژیم بگیرم و ورزش کنم برای کاهش وزن. برای تیروئید مشکلی ندارە؟
شبنم عزیز، با یک سری ملاحظات میتونید رژیم غذایی خودتون رو داشته باشین و به وزن دلخواهتون برسین. برای اطلاعات بیشتر با پشتیبان های مجموعه به شماره 02532143 تماس بگیرین.
سلام خسته نباشید من ۲۲سالمه و دکتر گفتن پرکاری تیروئیددارم و تیروئیدم ۱۱هستذو بهم قرص لوتیروکسین دادن و الان خیلی زیاد بیحال و کم اعصاب وپرخواب شدم ایا لازمه ب دکترم مراجعه کنم و دوز داروم روزی یکی بجز جمعه هااست
دوست خوبم، حتما با دکترتون در میون بزارین ولی تعیین میزان مصرف دارو رو به عهده ی دکترتون قرار بدین.
بعداز مصرف قرص متی مازول اگر بدتر شدیم دلیلش چیست
دوست خوبم، داروی متی مازول برای درمان تیروئید پر کار استفاده میشه. این دارو با متوقف کردن ترشح بیش از حد هورمون تیروئید توسط غدهی تیروئید عمل میکنه. این دارو حتما باید تحت نظر پزشک و با دوز توصیه شده مصرف بشه وگرنه وضعیت رو بدتر میکنه
سلام من جدیدا ازمایش دادم T4شده ۱۱ خیلی می ترسم.
میشه جلو پیشروی رو گرفت؟ خوشبختانه هنوز علایمی که برای پرکاری گفتین رو ندارم
دوست خوبم، بهتره شما با پزشکتون مشورت کنید و اگه ایشون تجویز کزدن دارو استفاده کنید.
سلام منم پرکاری تیروئیددارم خیلی لاغرم عصبی افسرده حوصله کسیوندارم زودرنج باورتون میشه اززندگیم نمیتونم لذت ببرم شوهرم خسته شده به نظرشماچیکارکنم خوب بشم
دوست عزیز، برای درمان تیروئید باید تحت نظر پزشک متخصص دارو مصرف کنید.