طرز تهیه سه نوع شله مشهدی

طرز تهیه شله مشهدی یکی از موضوعاتی است که همواره مورد توجه علاقه‌مندان به غذاهای سنتی ایرانی قرار دارد. این غذای شناخته‌شده به دلیل بافت خاص، ترکیب متنوع مواد اولیه و شیوه پخت متفاوت، جایگاه ویژه‌ای در میان غذاهای اصیل ایرانی پیدا کرده است.

آشنایی با اصول کلی آماده‌سازی این غذا می‌تواند به درک بهتر روند پخت و دستیابی به نتیجه‌ای مطلوب کمک کند. در این مقاله تلاش شده است نگاهی جامع و کاربردی به مراحل تهیه این غذای سنتی ارائه شود تا مخاطبان بتوانند با دیدی روشن‌تر برای آماده‌سازی آن اقدام کنند.

برخلاف غذاهای مدرن بسیاری از غذاهای سنتی حاوی مواد تشکیل دهنده بسیار مقوی هستند یکی از این غذاها شله مشهدی نام دارد که حتما نامش را شنیده اید. در این مقاله قصد داریم طرز تهیه شله مشهدی را به روش های مختلف به شما آموزش دهیم حتی رژیمی.

شله مشهدی چیست؟

شله مشهدی یا شُلَه یکی از غذاهای سنتی و محبوب مردم مشهد و خطه خراسان است که معمولا همراه با قیمه مخصوص سرو می‌شود. این غذای اصیل و قدیمی جایگاه ویژه‌ای در فرهنگ غذایی این منطقه دارد و اغلب در مراسم مذهبی و نذری‌ها طبخ می‌شود. ترکیبات این غذا بسیار مغذی است:

• شله مشهدی از ترکیب متنوعی از حبوبات تهیه می‌شود، از جمله لوبیا سفید، لوبیا چیتی، لوبیا قرمز، نخود و ماش.
• علاوه بر این‌ها، گوشت، برنج و بلغور گندم نیز در تهیه آن به کار می‌رود که باعث می‌شود بافتی غلیظ و کش‌دار داشته باشد.
• ادویه‌ها نقش بسیار مهمی در طعم شله مشهدی ایفا می‌کنند. از دارچین گرفته تا ترکیب‌های ادویه‌ای متنوع، همگی به این غذا عطر و طعمی خاص می‌بخشند. بسته به ذائقه افراد، می‌توان میزان و نوع ادویه‌ها را تغییر داد تا طعم نهایی دلپذیرتر شود.

 اگرچه شله شباهت زیادی به حلیم دارد، اما در واقع می‌توان آن را نوعی آش بسیار غلیظ و مقوی دانست که بافت و طعمی متفاوت دارد.

خواص بی نظیر شله مشهدی

با نگاهی به ترکیبات این غذای سنتی ایرانی، به ‌راحتی می‌توان دریافت که شله مشهدی سرشار از انواع پروتئین‌های حیوانی و گیاهی است:

وجود گوشت در کنار حبوبات مختلف، آن را به گزینه‌ای مناسب برای گنجاندن در یک برنامه غذایی سالم و متعادل تبدیل می‌کند. پروتئین یکی از مهم‌ترین درشت‌مغذی‌ها در رژیم غذایی انسان است و در کنار کربوهیدرات‌ها و چربی‌ها، انرژی مورد نیاز بدن را تأمین می‌کند. این ماده مغذی در غذاهایی مانند مرغ، تخم ‌مرغ، لبنیات، حبوبات و انواع گوشت یافت می‌شود و نقش اساسی در حفظ سلامت بدن دارد.

مصرف کافی پروتئین باعث می‌شود فرد برای مدت طولانی‌تری احساس سیری کند؛ موضوعی که می‌تواند به کاهش ریزه ‌خواری و مدیریت وزن کمک کند.

 افزون بر این، پروتئین برای ترمیم و نگهداری بافت‌های بدن، به‌ویژه عضلات و استخوان‌ها، ضروری است. همچنین در رشد و عملکرد صحیح اندام‌هایی مانند مغز، قلب و کبد نقش دارد و در ساخت آنتی‌بادی‌های سیستم ایمنی و هموگلوبین ـ که وظیفه حمل اکسیژن در خون را بر عهده دارد ـ مشارکت می‌کند.

با توجه به این ویژگی‌ها، شله مشهدی تنها یک غذای سنتی و خوشمزه نیست؛ بلکه منبعی مغذی و مقوی برای تامین بخشی از نیازهای بدن نیز به شمار می‌آید. این غذای مقوی را می‌توان به بسیاری از رژیم‌های لاغری اضافه کرد به ویژه آنکه پروتئین بالایی دارد و بسیار سیر کننده است.

طرز تهیه انواع شله مشهدی

شله مشهدی را به دو روش می‌توان تهیه کرد. همچنین اگر در حال کاهش وزن هستید یک دستور تهیه شله مشهدی رژیمی را هم برای شما آورده‌ایم که می‌توانید به برنامه غذایی خود اضافه کنید:

طرز تهیه شله مشهدی ساده

خیلی کم پیش می‌آید که شله مشهدی را در خانه بپزید و معمولا در ایام ماه رمضان یا محرم بیش از هر زمان دیگری راه خود را به برنامه غذایی باز می‌کند. اما حیف است که غذایی با این مواد مغذی بیشتر خود را در برنامه غذایی نشان ندهد. در ادامه ساده ترین روش پخت شله مشهدی را به شما آموزش می‌دهیم تا بتوانید بیشتر از آن بهره ببرید.

مواد لازم:

ترکیبات	مقدار لازم
گوشت گوسفند یا گوساله	۳۰۰ گرم
بلغور گندم	یک لیوان
برنج	یک سوم لیوان
لوبیا سفید	یک سوم لیوان
عدس	یک سوم لیوان
لوبیا چیتی	نصف لیوان
پیاز	۱ عدد
جوز هندی	نصف یک عدد
فلفل قرمز	یک دوم قاشق چایخوری
نمک، زردچوبه، دارچین	به مقدار لازم

نکته: شله مشهدی را معمولا به همراه قیمه سرو می‌کنند پس اگر دوست داشتید از قبل کمی خورشت قیمه نیز آماده کنید.

دستور پخت

• برای درست کردن شله مشهدی ابتدا باید حبوبات و بلغور و برنج را از روز قبل خیس کرده باشید. هر سه ساعت یکبار آب موادی که خیس کرده اید را عوض کنید تا حبوبات نرم شوند و نفخشان هم گرفته.
• بعد از یک روز خیساندن مواد ابتدا حبوبات را به صورت جداگانه و هر کدام را در یک قابلمه جدا بپزید.
• پیازها را نگینی خرد کنید و سپس کمی سرخ کنید.
• حالا ادویه هایی که دوست دارید را به آن اضافه کنید.
•  به قابلمه مقداری آب اضافه کنید و گوشت را در آن بیندازید. گوشت باید به خوبی بپزد پس به آن زمان دهید چون نهایتا باید به صورت ریش ریش و له دربیاید.
• در این مدت بلغور گندم و برنج را بپزید. برای درست کردن بلغور ابتدا یک قابلمه را روی گاز بگذارید و بلغور را داخل آن بریزید.
• حالا باید مقداری آب اضافه کنید توجه داشته باشید که سطح آب باید به اندازه دو انگشت بالای بلغورها بایستد. روی شعله ملایم اجازه دهید تا بلغور لعاب بیندازد.
• بعد از اینکه بلغورها لعاب انداختند برنج را به قابلمه اضافه کنید. بعد از ۱۵ دقیقه برنج دیگر پخته است فقط در این مدت برنج و بلغورتان را هم بزنید تا ته نگیرند.
•  اگر بعد از ۱۵ دقیقه برنج هنوز نپخته بود و آب قابلمه کشیده شده بود کمی آب جوش اضافه کنید و زمان بیشتری بدهید تا بپزد.
• بعد از آن مرحله یک قابلمه بزرگ بردارید. بلغور و برنج را به همراه یک لیوان از آب گوشت به قابلمه اضافه کنید.
• حبوبات پخته شده را نیز اضافه کنید.
• حالا به سخت ترین بخش پخت شله مشهدی رسیدیم و باید مخلوط را مدام هم بزنید تا ته نگیرد.
• بعد از له شدن تمام موادی که داخل قابلمه ریختید گوشت له و ریش ریش شده را نیز اضافه کنید. دوباره مقدار دیگری از ادویه را به مواد بزنید. برای شله به جوز هندی، فلفل، نمک، زردچوبه و دارچین احتیاج دارید.
• مواد داخل قابلمه باید به مدت ۳ ساعت و با شعله ای متوسط روی گاز پخته شود. در طول پخت باید غذا را هر چند دقیقه یکبار هم بزنید تا ته نگیرد.
•  بعد از سه ساعت کمی روغن به قابلمه اضافه کنید و اجازه دهید تا یک ساعت دیگر هم غذا جا بیفتد.
• بعد از اضافه کردن روغن در قابلمه را با دم کنی بگذارید تا شله خوب دم بکشد.
• بعد از حدود ۴ ساعت شله مشهدی آماده است. آن را در کاسه ریخته و به همراه قیمه سرو کنید.

طرز تهیه شله مشهدی مجلسی

شله مشهدی علاوه بر اینکه در ایام محرم و ماه رمضان بیشتر پخته می‌شود یکی از غذاهایی است که در مشهد برای مهمان ها نیز در نظر می‌گیرند. شله مشهدی مجلسی کمی با نوع ساده آن متفاوت است.

مواد لازم:

ترکیبات	مقدار لازم
گوشت گوسفندی بدون چربی	۵۰۰ گرم ترجیحا از ران یا سردست استفاده شود
برنج ایرانی	۵ پیمانه برنج نیم دانه یا شکسته برای لعاب بیشتر
لوبیا چیتی	۱ پیمانه از شب قبل خیس شود
لوبیا قرمز	نیم پیمانه خیس کردن الزامی است
نخود	نیم پیمانه از شب قبل خیس شود تا زودتر بپزد
عدس	نیم پیمانه در مراحل آخر پخت اضافه شود
	ماش نیم پیمانه باعث لعاب و غلظت بیشتر شله می‌شود
پیاز	۲ عدد بزرگ خرد و سرخ شده برای طعم دهی گوشت
ادویه مخصوص شله شامل دارچین، زیره، جوز هندی، زنجبیل و فلفل سیاه	به مقدار لازم
نمک	به مقدار لازم در اواخر پخت اضافه شود
روغن یا کره حیوانی	۴ قاشق غذاخوری برای چرب و خوش‌عطر شدن شله
زردچوبه	۱ قاشق چای خوری برای رنگ و عطر بهتر

دستور پخت

• مرحله اول به پخت گوشت مربوط می‌شود پس یک قابلمه بزرگ بردارید گوشت را با پیاز، زردچوبه و کمی آب بپزید تا کاملاً نرم و له شود توجه داشته باشید باید به گوشت خوب زمان بدهید تا کامل بپزد.
• سپس گوشت را ریش‌ ریش یا با گوشت کوب له کنید.
• حالا نوبت پخت حبوبات است. لوبیاها، نخود، عدس و ماش را به صورت جداگانه نیم پز کنید تا زمان ترکیب با برنج بهتر پخته شوند و له شوند.
• در قابلمه‌ای بزرگ ابتدا برنج شسته شده را با مقدار زیادی آب بپزید تا کاملا نرم شود و لعاب بیندازد. سپس حبوبات نیم پز را اضافه کنید و آرام هم بزنید تا مواد یکدست شوند.
• گوشت له شده را به مخلوط برنج و حبوبات اضافه کنید. در این مرحله ادویه شله و نمک را هم اضافه کنید. اجازه دهید حداقل ۲ تا ۳ ساعت روی حرارت ملایم بپزد تا غلیظ، کش‌دار و جا افتاده شود.
• در پایان پخت کره یا روغن حیوانی را اضافه کنید و خوب مخلوط کنید تا عطر و جلای خاصی بگیرد.
• شله را در ظرف سرو بریزید و روی آن را با مایه خورش قیمه تزیین کنید.

طرز تهیه شله مشهدی رژیمی

برای درست کردن یک شله مشهدی رژیمی کمی تغییرات باید در مواد به کار رفته ایجاد کنیم و نهایتا با کمک چاشنی ها طعمی دلچسب به آن اضافه کنیم.

مواد لازم:

ترکیبات	مقدار لازم
بلغور گندم کامل	۱ پیمانه
برنج قهوه‌ای	یک دوم پیمانه
عدس	یک دوم پیمانه
ماش	یک دوم پیمانه
نخود ( از شب قبل خیس‌شده )	یک چهارم پیمانه
گوشت بدون چربی	۲۰۰ گرم
پیاز رنده شده	۱ عدد متوسط
ادویه ها: زردچوبه، دارچین، جوز هندی	هرکدام یک دوم قاشق چای خوری
نمک	به میزان لازم
آب	۶ تا ۷ پیمانه
سبزیجات معطر ( گشنیز و جعفری )	به مقدار دلخواه برای تزیین

دستور پخت

• نخود خیس‌شده را به مدت ۳۰ دقیقه بپزید تا نرم شود.
• عدس و ماش را با هم بشویید و کنار بگذارید.
• در قابلمه ای بزرگ، پیاز رنده شده را با ۲ قاشق غذاخوری آب ( به‌جای روغن ) تفت دهید تا طلایی شود.
• بلغور، برنج قهوه ای، عدس، ماش و نخود پخته را اضافه کرده و هم بزنید.
• ادویه ها و آب را افزوده و اجازه دهید روی حرارت ملایم به‌مدت ۱.۵ تا ۲ ساعت بپزد تا مواد کاملاً نرم و یک دست شوند.
• گوشت را به صورت تکه‌های کوچک پخته و در ۲۰ دقیقه پایانی پخت به شله اضافه کنید.
• شله را در ظرف کشیده و با سبزیجات تازه تزیین کنید.

نکات و ترفندهای خوشمزه شدن شله مشهدی

اصلی ترین نکته در خوشمزه تر شدن شله مشهدی این است که اجازه دهید خوب بپزد. هرچقدر بیشتر بپزد بهتر است. نکته بعدی این است که اجازه دهید خوب لعاب بیندازد و با آب اضافه کردن غلظت آن را کاهش ندهید.

استفاده از ادویه‌ها نیز کمک بسیاری به طعم و بوی شله مشهدی می‌دهد. معمولا از ادویه هایی مانند جوز هندی، دارچین و زردچوبه استفاده می‌شود.

احتیاط ها و موانع مصرف شله مشهدی

شله مشهدی غذایی سالم و بسیار مقوی به حساب می‌آید اما ممکن است برخی نتوانند مقدار زیادی پروتئین را تحمل کنند و یا دریافت ترکیبی از حبوبات گوارششان را دچار مشکل کند. اگر تا به حال این غذا را نخورده اید سعی کنید با مقدار کمی شروع کنید.

کلام آخر

طرز تهیه شله مشهدی در این مقاله به‌ صورت گام ‌به‌ گام و با ارائه نکات کاربردی تشریح شد تا بتوانید این غذای سنتی و مقوی را با بهترین کیفیت در منزل آماده کنید. توجه به نسبت صحیح حبوبات و گوشت، زمان‌ بندی دقیق پخت و رعایت اصول هم‌زدن مداوم، از مهم‌ترین عواملی است که در بافت نهایی و طعم مطلوب این غذا نقش دارد.

در نهایت، با رعایت جزئیات مطرح ‌شده و استفاده از مواد اولیه تازه و باکیفیت، می‌توان به نتیجه‌ای مطلوب و حرفه‌ای دست یافت. امید است این راهنما توانسته باشد مسیر آماده ‌سازی این غذای اصیل ایرانی را برای شما ساده‌تر و دقیق‌تر سازد و تجربه‌ای موفق در آشپزی برایتان رقم بزند.

سوالات متداول طرز تهیه شله مشهدی: