همه چیز در مورد فیبرومیالژیا و درمان آن

درمان فیبرومیالژیا برای کسانی که به دنبال تسکین دردهای فرساینده ناشی از آن هستند، گاهی ممکن است به یک چالش بزرگ تبدیل شود. بهترین راه برای یافتن یک استراتژی درمانی موفق این است که افراد به دنبال پزشکی باشند که این بیماری را درک کند، نحوه درمان آن را بداند و بتواند به آن‌ها نیز در درک و مقابله با این وضعیت کمک کند.

معمولا توصیه می‌شود برای درمان این بیماری، به پزشکان متخصص روماتولوژیست مراجعه شود. هر چند هنوز درمان قطعی برای فیبرومیالژیا وجود ندارد، اما استفاده از برخی روش‌ها مانند ماساژ، ورزش، طب سوزنی و تغییر برنامه غذایی در کنار توصیه‌های پزشک برای کمک به روند بهبود موثر خواهد بود. در این مقاله به چگونگی روند زندگی با این بیماری و روش‌های درمانی آن پرداخته‌ایم. با ما همراه باشید.

فیبرومیالژیا چیست؟

فیبرومیالژیا یک بیماری مزمن است که با درد گسترده و مداوم در عضلات و بافت‌های بدن همراه می‌شود. افراد مبتلا ممکن است علاوه بر درد، علائمی مانند خستگی، اختلال خواب، سردرد و مشکلات تمرکز و حافظه را نیز تجربه کنند.

علائم فیبرومیالژیا چیست؟

اگرچه درد علامت بارز این بیماری است و ممکن است در هر فردی ناحیه‌ی درد متفاوت باشد، اما نقاط مشترک یا نقاط ماشه بین همه افراد مبتلا اغلب شامل موارد زیر است:

• پشت سر
• بالای شانه‌ها
• آرنج‌های بیرونی
• باسن
• زانو

دیگر علائم این بیماری که ممکن است در افراد مختلف متفاوت باشد شامل موارد زیر می‌باشد:

• درد قفسه سینه
• کمردرد
• پادرد
• خستگی و مشکلات خواب

علائم فیبرومیالژیا در زنان

بررسی‌های علمی نشان می‌دهند که فیبرومیالژیا در زنان بیشتر از مردان دیده می‌شود، اما میزان این تفاوت احتمالاً کمتر از آن چیزی است که در گذشته تصور می‌شد. در یک مطالعه منتشرشده در سال ۲۰۱۸، بیش از ۹۰٪ بیماران ارجاع‌شده با تشخیص فیبرومیالژیا زن بودند؛ بااین‌حال، در نمونه‌های جمعیتی و بدون سوگیری، زنان حدود ۵۹ تا ۶۰٪ موارد را تشکیل می‌دادند. همچنین زنان مبتلا معمولاً شدت بیشتری از درد و علائم آن را تجربه می‌کردند.

فیبرومیالژیا در مردان

فیبرومیالژیا تنها مختص زنان نیست و مردان نیز ممکن است به این بیماری مبتلا شوند. بااین‌حال، به دلیل تصور رایج درباره زنانه بودن این بیماری، احتمال دارد علائم فیبرومیالژیا در مردان کمتر شناسایی یا تشخیص داده شود.

در یک مطالعه روی جمعیت عمومی آلمان، شیوع این بیماری در زنان ۲.۴ درصد و در مردان ۱.۸ درصد گزارش شد؛ هرچند این تفاوت از نظر آماری معنادار نبود. پژوهش‌ها همچنین نشان می‌دهند که فیبرومیالژیا می‌تواند با کاهش کیفیت زندگی و مشکلات جسمی و روانی همراه باشد و بر فعالیت‌های روزمره و عملکرد فرد تأثیر بگذارد.

چه افرادی بیشتر در معرض فیبرومیالژیا هستند؟

فیبرومیالژیا می‌تواند افراد مختلف در هر سنی از جمله کودکان را تحت تاثیر قرار دهد. با این حال، بیشتر افراد در دوران میانسالی تشخیص داده می‌شوند و با افزایش سن احتمال ابتلا به فیبرومیالژیا بیشتر است. سایر عوامل خطر برای این بیماری عبارتند از:

• جنسیت: فیبرومیالژیا در زنان بیشتر از مردان تشخیص داده می‌شود.
• سابقه خانوادگی: اگر والدین یا خواهر و برادر فردی به این بیماری مبتلا باشند، ممکن است احتمال ابتلا به فیبرومیالژیا بیشتر باشد.
• سایر اختلالات: اگر فرد به استئوآرتریت، آرتریت روماتوئید یا لوپوس مبتلا باشد، احتمال ابتلای او به فیبرومیالژیا نیز بیشتر است.

چگونه می‌توان فیبرومیالژیا را تشخیص داد؟

پزشک با روش‌های زیر می‌تواید تشخیص دهد که آیا به این بیماری مبتلا هستید یا خیر:

• شرح حال و علائم بیمار: پزشک درباره محل و مدت درد، شدت علائم و نشانه‌های همراه مانند خستگی و اختلال خواب سؤال می‌کند.
• معاینه فیزیکی: وضعیت جسمی بیمار و الگوی درد بررسی می‌شود تا نشانه‌های بیماری‌های دیگر شناسایی یا رد شوند.
• بررسی مدت و گستردگی درد: درد گسترده‌ای که حداقل ۳ ماه ادامه داشته باشد، می‌تواند یکی از نشانه‌های مهم فیبرومیالژیا باشد.
• آزمایش خون و تصویربرداری: هیچ آزمایش خون یا اسکن تصویربرداری اختصاصی برای تشخیص قطعی فیبرومیالژیا وجود ندارد؛ بااین‌حال، پزشک ممکن است برای رد سایر بیماری‌های احتمالی آزمایش خون، اشعه ایکس یا سایر روش‌های تصویربرداری را تجویز کند.
• آزمایش FM/a: این آزمایش خون برای شناسایی برخی سیتوکین‌ها و کموکاین‌ها طراحی شده است، اما هنوز به‌عنوان یک آزمایش استاندارد و قطعی برای تشخیص فیبرومیالژیا پذیرفته نشده است.

آیا می‌توان فیبرومیالژیا را درمان کرد؟

این بیماری در حال حاضر درمان قطعی شناخته‌ شده‌ای ندارد، اما می‌توان علائم آن را تا حد زیادی کنترل کرد و کیفیت زندگی را بهبود داد. هدف اصلی، کاهش درد و خستگی، بهبود خواب و کمک به فرد برای داشتن فعالیت‌های روزمره بهتر است.

برنامه درمانی معمولاً ترکیبی از روش‌های زیر است:

مسکن برای دردهای خفیف فیبرومیالژیا

در حال حاضر برای درمان فیبرومیالژیا هیچ روش قطعی وجود ندارد، اما برای کاهش علائم و بهبود کیفیت زندگی بر استفاده از داروها، روی استراتژی‌های مراقبت از خود و تغییر سبک زندگی تمرکز می‌شود. داروها می‌توانند درد را تسکین داده و به بهبود خواب کمک کنند. داروهای رایج برای درمان فیبرومیالژیا شامل مسکن‌ها، داروهای ضد تشنج و داروهای ضد افسردگی است.

درد می‌تواند آن‌قدر کلافه کننده و مداوم باشد که در روال روزانه کار و زندگی فردی ایجاد اختلال کند. یکی از گزینه‌های درمانی برای دردهای خفیف، مصرف مسکن‌های بدون نسخه است، مانند:

• استامینوفن (تیلنول)
• آسپرین
• ایبوپروفن (ادویل، موترین)
• ناپروکسن (Aleve، Naprosyn)

داروهای ضدتشنج برای درمان فیبرومیالژیا

پرگابالین (Lyrica) یک داروی ضدتشنج است که در سال ۲۰۰۷ به نخستین داروی مورد تأیید سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) برای درمان فیبرومیالژیا تبدیل شد. این دارو با کاهش انتقال برخی سیگنال‌های عصبی مرتبط با درد، می‌تواند به کاهش درد و برخی علائم این بیماری کمک کند. گاباپنتین نیز یک داروی ضدتشنج است که برای درمان صرع و برخی انواع دردهای عصبی استفاده می‌شود.

Gabapentin is a medicine used to treat pain caused by nerves that are not working properly. Gabapentin changes the way that the nerves send messages to the brain. It can be taken in a tablet or a liquid, with or without food. Doses are usually 1200 mg to 2400 mg each day. At the start of treatment low doses are used to minimise side effects, but the dose is usually increased after a few weeks.

گاباپنتین دارویی است که برای درمان دردهای ناشی از اختلال در عملکرد اعصاب استفاده می‌شود. این دارو نحوه ارسال پیام‌های عصبی به مغز را تغییر می‌دهد. گاباپنتین را می‌توان به شکل قرص یا مایع، همراه غذا یا بدون غذا مصرف کرد. دوز معمول این دارو بین ۱۲۰۰ تا ۲۴۰۰ میلی‌گرم در روز است. در ابتدای درمان معمولاً مصرف دارو با دوز پایین شروع می‌شود تا عوارض جانبی کاهش پیدا کند و سپس معمولاً پس از چند هفته، دوز آن افزایش می‌یابد.

cochrane.org

بااین‌حال، گاباپنتین برای درمان فیبرومیالژیا مورد تأیید FDA قرار نگرفته و شواهد موجود درباره اثربخشی آن در کاهش درد فیبرومیالژیا محدود و با کیفیت بسیار پایین است؛ بنابراین نمی‌توان اثربخشی آن را برای این بیماری قطعی دانست.

ماساژ برای درمان فیبرومیالژیا

این بیماری شامل طیف وسیعی از علائم مختلف است که بر سلامت جسم و روان تأثیر می‌گذارد. یکی از روش‌های درمانی مکمل که به طور گسترده توسط بیماران فیبرومیالژیا استفاده می‌شود، ماساژدرمانی است. ماساژ می‌تواند به مدیریت علائم این بیماری از طریق استفاده از تکنیک‌های درمانی خاص در مناطقی از بدن که درد را تجربه می‌کند، کمک کند.

این روش برای کمک به آرامش ذهن و رهایی از استرس نیز موثر است، زیرا استرس می‌تواند باعث تشدید علائم در مبتلایان به فیبرومیالژیا شود.

ورزش برای فیبرومیالژیا

منابع پزشکی معتبر، فعالیت هوازی، تمرینات قدرتی، حرکات کششی و ورزش در آب را از گزینه‌های مفید برای مدیریت علائم فیبرومیالژیا می‌دانند. طبق همین منبع بهترین ورزش‌ها برای کاهش درد در فیبرومیالژیا عبارتند از:

بهترین ورزش‌ها برای فیبرومیالژیا

ورزش	مزیت احتمالی
پیاده‌ روی	فعالیت هوازی کم‌ فشار و ساده برای شروع
شنا	کاهش فشار روی مفاصل و امکان حرکت راحت‌تر
ورزش‌های آبی	به‌ویژه در آب گرم می‌تواند حرکت را آسان‌تر کند
دوچرخه‌ سواری سبک	تقویت استقامت قلبی بدون فشار زیاد روی مفاصل
تمرینات کششی	کمک به انعطاف‌ پذیری و دامنه حرکتی
تمرینات قدرتی سبک	تقویت عضلات و بهبود عملکرد جسمانی
یوگا و تای‌چی	ترکیبی از حرکات ملایم، انعطاف‌ پذیری و آرام‌سازی

برنامه غذایی سالم

اگرچه رژیم غذایی خاصی برای درمان فیبرومیالژیا به‌ طور قطعی تأیید نشده است، داشتن یک سبک زندگی سالم می‌تواند به مدیریت بهتر علائم و بهبود کیفیت زندگی کمک کند. فعالیت بدنی منظم و متناسب با توان فرد، خواب کافی، مدیریت استرس و پیروی از یک الگوی غذایی متعادل از مهم‌ترین اقداماتی هستند که در کنار درمان‌های پزشکی توصیه می‌شوند. برخی از استراتژی‌های غذایی برای درمان فیبرومیالژیا، عبارتند از:

• مصرف میوه‌ها و سبزی‌ها همراه با غلات کامل، لبنیات کم‌چرب و پروتئین بدون چربی
• نوشیدن مقدار زیادی آب
• کاهش مصرف قند و کربوهیدرات

در این میان، رژیم دکتر کرمانی با تأکید بر اصلاح عادات غذایی، دریافت متعادل مواد مغذی و کاهش وزن اصولی، می‌تواند برای افرادی که به دنبال ایجاد یک الگوی غذایی سالم و پایدار هستند، مورد توجه قرار گیرد. البته این رژیم نباید به‌عنوان درمان این بیماری در نظر گرفته شود؛ بلکه می‌تواند بخشی از یک سبک زندگی سالم و برنامه مدیریت وزن باشد که در کنار فعالیت بدنی، خواب مناسب و پیگیری درمان‌های توصیه‌شده توسط پزشک دنبال می‌شود.

نتیجه گیری

فیبرومیالژیا یک بیماری مزمن است که می‌تواند با درد گسترده، خستگی، اختلال خواب و مشکلات تمرکز همراه باشد. اگرچه درمان قطعی و واحدی برای این بیماری وجود ندارد، ترکیبی از درمان‌های پزشکی و اصلاح سبک زندگی می‌تواند به کاهش علائم و بهبود کیفیت زندگی کمک کند. انتخاب روش درمان باید متناسب با شرایط هر فرد و با نظر پزشک انجام شود.

مهم‌ترین اقداماتی که می‌توانند در مدیریت این بیماری نقش داشته باشند عبارت‌اند از:

• مصرف داروهای تجویزشده توسط پزشک برای کنترل درد و برخی علائم بیماری
• ورزش منظم و کم‌ فشار مانند پیاده‌روی، شنا، ورزش‌های آبی، حرکات کششی و تمرینات قدرتی سبک
• داشتن خواب کافی و منظم برای کمک به کاهش خستگی و بهبود عملکرد روزانه
• مدیریت استرس از طریق روش‌هایی مانند مدیتیشن، تنفس عمیق و فعالیت‌های آرامش‌بخش
• پیروی از یک رژیم غذایی متعادل و حفظ وزن در محدوده سالم
• افزایش تدریجی فعالیت‌های روزانه و پرهیز از فشار بیش از حد به بدن

در نهایت، کنترل این بیماری معمولاً به یک اقدام واحد محدود نمی‌شود. ایجاد تغییرات پایدار در سبک زندگی، در کنار درمان پزشکی و پیگیری منظم، می‌تواند به فرد کمک کند علائم بیماری را بهتر مدیریت کند و کیفیت زندگی خود را بهبود دهد.

سوالات متداول:

منبع:

• healthline.com
• mayoclinic.org