تیروئید نام یک غدهی درونریز است که در قسمت جلوی گلوی انسان و زیر یک برآمدگی که به اصطلاح به آن سیب گلو میگویند قرار دارد و وظیفهی آن ترشح دو هورمون مهم به نامهای تترایدوتیرونین و ترییدوتیرونین به درون خون است. هورمونهای ترشح شده از تیروئید برای تنظیم متابولیسم بدن و و عملکرد درست تمام سلولهای آن ضروری هستند. اختلالات این غدهی مهم بسیار شایع است و این اختلالات عموما در زنان دیده میشود. طبق آمار از هر ۲۰ نفر، یک نفر به یکی از اختلالات موقت یا دائم تیروئید مبتلا است. پرکاری تیروئید یکی از اختلالاتی است که زندگی فرد مبتلا به شدت تحت تاثیر قرار میدهد. این بیماران باید در سبک زندگی و رژیم غذایی خود تجدیدنظر کنند چرا که مواد غذایی مصرفی بر ترشح هورمونهای این افراد بسیار اثرگذار است. مطلب امروز ما به رژیم غذایی پرکاری تیروئید میپردازد و غذاهای مناسب و ممنوعه برای پرکاری تیروئید را بررسی میکند. همراه ما باشید.
علت پرکاری تیروئید چیست؟
تیروئید متشکل از دو قسمت است که در دو طرف نای قرار گرفتهاند و توسط رشتهای از جنس خودش که ایستموس نام دارد به یکدیگر وصل شدهاند. پرکاری تیروئید از شایعترین اختلالات این غدهی کوچک پروانهای شکل است که متابولیسم بدن را از طریق ترشح هورمونهای تترایدوتیرونین (T4) و ترییدوتیرونین (T3) تنظیم میکند. این دو هورمون نحوهی استفاده سلولهای بدن از انرژی را کنترل کرده و بر آن نظارت میکنند. بنابراین بر عملکرد تمام اندامهای بدن حتی نحوهی ضربان قلب نیز تاثیر میگذارند. پرکاری تیروئید یا به اصطلاح عارضهی “تیروئید پرکار”، زمانی اتفاق میافتد که غدهی تیروئید بیش از حد نیاز بدن هورمون تترایدوتیرونین یا ترییدوتیرونین تولید کند که این روند باعث تسریع متابولیسم بدن و درنتیجه کاهش ناخواستهی وزن و نامنظم شدن و افزایش ضربان قلب خواهد شد.
از علل پرکاری تیروئید و یکی از شایعترین آنها میتوان به بیماری گریوز (Greavs) اشاره کرد. این بیماری که معمولا وراثتی است و به ژنتیک بیمار ارتباط دارد یک سیستم خودایمنی برای بدن است که آنتی بادیهای تولید شده توسط آن باعث تحریک غدهی تیروئید به ساخت و ترشح هورمون بیشتر میشود. همچنین پرکاری بیش از حد غدهی تیروئید باعث افزایش حجم غیرعادی این غده و بروز نوعی بیماری به نام گواتر خواهد شد، که طی آن گلوی فرد بیمار متورم میشود که علاوه بر ایجاد اختلال در روند بلعیدن از لحاظ زیبایی هم روی گلوی فرد تاثیر منفی میگذارد.
پرکاری تیروئید یکی از اختلالاتی است که به دلیل اینکه در سبک تغذیه افراد اثر گذار است زندگی فرد مبتلا را به شدت تحت تاثیر قرار میدهد.
نشانهها و علائم رایج پرکاری تیروئید چیست؟
از نشانههای پرکاری تیروئید میتوان به:
- کاهش ناگهانی وزن
- بالا رفتن تعداد ضربان قلب و نامنظم شدن آن
- بزرگ شدن سینهی مردان
- اختلالات بینایی (از حدقه بیرون زدن چشمها)
- افزایش اشتها
- اضطراب و استرس
- تغییرات خلق و خو
- تحریک پذیری و عصبی شدن
- احساس گرما و تعریق زیاد
- ضعف عضلانی
- لرزش دستها
- تغییر حرکات روده و گاها یبوست
- نازک شدن پوست
- ظریف و شکننده شدن مو
- بهم ریختن زمان قاعدگی زنان
اشاره کرد. البته بیشتر این علائم با رعایت رژیم غذایی پرکاری تیروئید کنترل میشوند اما درهرصورت نیاز است تا با مراجعه به پزشک و تشریح علائم خود با او مشورت کرده و در صورت نیاز اقدامات دارویی را نیز آغار کنید.
غذاهای مناسب و رژیم غذایی پرکاری تیروئید کدامند؟
۱- مصرف غذاهای کم ید
گنجاندن آن دسته از مواد غذایی که میزان ید پایینی در ترکیباتشان وجود دارد میتواند در رژیم غذایی پرکاری تیروئید بسیار مفید و کارساز باشد. زیرا ید بهعنوان یک مادهی معدنی مهم علاوه بر فواید پرشماری که برای بدن دارد، نقشی اساسی و کلیدی نیز در ساخت هورمونهای تیروئید ایفا میکند و ورود مقدار زیادی از آن به بدن افراد مبتلا به تیروئید پرکار میتواند باعث بدتر شدن شرایط آنها شود.
استفاده از نمک بدون ید، قهوه و چای، آجیل خام یا بدون نمک، کرهی بادام زمینی، سفیدهی تخممرغ، عسل، سیبزمینی، جو دوسر، شیرهی افرا، نانهایی که در ترکیب آنها نمک، لبنیات یا تخممرغ بهکار نرفته باشد و در آخر میوهجات تازه در رژیم غذایی میتواند به کاهش تولید و ترشح هورمونهای تیروئید و متعادل سازی آنها کمک کند.
۲- استفاده از سبزیجات چلیپایی در رژیم غذایی پرکاری تیروئید
این گروه از گیاهان به دلیل اینکه شکوفههایی شبیه به صلیب دارند، سبزیجات چلیپایی نامیده میشوند. گنجاندن این دسته از سبزیجات در رژیم غذایی پرکاری تیروئید میتواند از جذب ید توسط تیروئید جلوگیری کند و درنتیجه از پرکاری آن بکاهند.
سبزیجات چلیپایی عبارتاند از: کلم بروکلی، کلم بروکسل، گل کلم، خردل، شاخههای بامبو و بوکچوی.
بوک چوی یکی از سبزیجاتی است که از جذب ید توسط تیروئید جلوگیری میکند و در نتیجه پرکاری تیروئید را کاهش میدهد.
۳- ویتامینها و مواد معدنی
از جمله مواد مغذی که در رژیم غذایی پرکاری تیروئید موثر هستند و در ایجاد تعادل در تولید هورمون تیروئید و سلامت آن نقش دارند میتوان به:
- آهن؛ که در سبزیجات برگ سبز تیره، عدس، آجیل، بوقلمون، گوشت قرمز و غلات به میزان زیادی وجود دارد.
- سلنیوم؛ آجیل برزیلی، قارچ، چای، گوشت بره و گوساله، سبوس جو دوسر، طیور و تخمهی آفتابگردان از منابع غنی این عنصر معدنی و مغذی هستند.
- روی؛ منابع اصلی این مادهی معدنی عبارتاند از: گوشت گاو، نخود، پودر کاکائو، بادام هندی و تخم کدو.
- کلسیم و ویتامین D: اسفناج، سبزی کولارد، لوبیا سفید، بامیه و شیر بادام از جمله موادی هستند که در آنها درصد بالایی کلسیم و ویتامین D یافت میشود. البته فراموش نکنیم که نور خورشید به عنوان اصلیترین منبع ویتامین D میتواند تمام نیاز بدن شما را برطرف کند. فقط کافی است تا روزانه ۱۵ دقیقه در معرض نور خورشید قرار بگیرید.
اشاره کرد.
۴- گنجاندن روغنهای سالم در رژیم غذایی پرکاری تیروئید
استفاده از چربیهای طبیعی و فرآوری نشده که از غذاهای کامل بهدست میآیند میتوانند احتمال التهاب غدهی تیروئید را به حداقل رسانده و یا حتی از آن جلوگیری کنند. این کار باعث حفاظت از سلامت تیروئید و متعادل کردن هورمونهای آن میشود. همچنین باید توجه کرد که نباید از چربیهای لبنی مانند: کره، روغن حیوانی و … که دارای ید زیادی هستند در رژیم غذایی پرکاری تیروئید استفاده کرد. در ادامه چند روغن سالم و مفید برای غدهی تیرئید را باهم مرور میکنیم؛
- روغن بذر کتان
- روغن زیتون
- روغن نارگیل
- روغن آووکادو
- روغن آفتابگردان
۵- ادویهجات مفید در رژیم غذایی پرکاری تیروئید
برخی از ادویهها دارای خواص ضد التهابی هستند که به محافظت از تیروئید و متعادل کردن عملکرد آن کمک میکنند. با استفاده از این ادویهها علاوه بر افزودن عطر و طعم به غذا، مقداری هم آنتیاکسیدان به بدنتان اضافه میکنید. زردچوبه، فلفل سبز و فلفل سیاه از این دسته ادویهجات هستند.
رژیم دکتر کرمانی تنها رژیمیه که حسرت هیچ غذایی رو به دلت نمیذاره. کافیه همین الان تصمیم بگیری که میخوای وزنت رو کم کنی و به اون اندامی که همیشه آرزوش رو داشتی برسی! از همین لحظه ما کنارتیم تا باهم به هدفت برسیم.
غذاهای ممنوعه در رژیم غذایی پرکاری تیروئید کدامند؟
۱- غذاهای یددار یا غنی شده با ید
باید توجه کرد که در رژیم غذایی پرکاری تیروئید محدودیتهایی برای مصرف ید وجود دارد و باید غذاهایی مصرف شود که تا حدودی بتوانند باعث سرکوب عملکرد غدهی تیروئید شوند. هنگام خرید نمک حتما روی بستهبندی آن را نگاه کنید و از یددار نبودن آن مطمئن شوید. به گفتهی موسسه ملی بهداشت آمریکا یک قاشق چایخوری نمک یددار حاوی ۳۰۴ میکروگرم ید است که در صورت نادیده گرفتن آن باید منتظر تشدید عوارض پرکاری تیروئید خود باشید.
خوب است بدانید که غذاهای دریایی دارای بیشترین میزان ید هستند و فقط ۱ گرم از جلبک دریایی ۲۳.۲ میکروگرم یا به عبارتی ۰.۰۲ میلیگرم ید در ساختار خود دارد. در ادامه تعدادی از غذاهای دریایی که در رژیم غذایی پرکاری تیروئید باید از آنها اجتناب کنید را برایتان آوردهایم:
- ماهی
- جلبک دریایی
- میگو
- خرچنگ
- کاراگین
افرادی که دارای پرکاری تیروئید هستند باید از خوردن غذاهای دریایی اجتناب کنند زیرا دارای بالاترین میزان ید هستند.
همچنین غذاهای دیگری که بهدلیل ید زیاد موجود در آنها باید در استفاده از آنها دقت کرده و میزان کمتری از آن را مصرف کنید عبارتاند از:
- شیر و لبنیات
- پنیر
- زرده تخم مرغ
۲- ممنوعیت گلوتن در رژیم غذایی پرکاری تیروئید
گلوتن پروتئینی است که از گندم و چاودار،جو و سایر غلات استخراج میشود و به عنوان قوام دهنده در بستنی، سس کچاپ و غیره استفاده و همچنین باعث کش آمدن خمیر و ترد شدن فرآوردهی نهایی مانند بیسکوئیت میشود. این پروتئین میتواند با ایجاد التهاب به تیروئید افراد آسیب برساند. حتی افرادی که دچار حساسیت به گلوتن نیستند هم ممکن است دچار حساسیت به گلوتن بشوند و ازین رو باید جانب احتیاط را رعایت کنند.
هرچند این محصول از نظر سازمان غذا و داروی آمریکا در دستهی “محصولات تقریبا بیضرر” قرار میگیرد اما با شناخت موادی که دارای گلوتن هستند میتوانید مصرف آن را محدود کنید و از ایجاد عوارض و مشکلات بعدی جلوگیری نمایید.
این محصولات عبارتاند از:
- گندم
- جو
- آبجو
- مالت
- چاودار
- تریتیکاله
۳- سویا
اگرچه در ترکیبات سویا از ید خبری نیست اما به گفتهی متخصصان این احتمال وجود دارد که پروتئینهای موجود در آن با درمانهایی که برای پرکاری تیروئید استفاده میشوند تداخل داشته باشد و روی آن اثر منفی بگذارد. در رژیم غذایی پرکاری تیروئید، مصرف آن دسته از مواد غذایی مانند شیرسویا، سس سویا، توفو و خامههایی که با شیر سویا درست شدهاند برای افراد با تیروئید پرکار توصیه نمیشود.
۴- کافئین
از آنجایی که با پرکاری تیروئید سوخت و ساز بدن به شدت سرعت میگیرد پیشنهاد میشود از مصرف موادی که باعث افزایش سوخت و ساز بدن میشوند خودداری کنید. غذاها و نوشیدنیهای حاوی کافئین مانند: قهوه، چای، نوشابه، شکر و شکلات میتوانند علائم پرکاری تیروئید را تشدید کنند و منجر به افزایش اضطراب، کاهش وزن، عصبی بودن، تحریکپذیری و بالا رفتن سرعت ضربان قلب شوند. اگر تیروئید پرکار دارید بهتر است تا از مصرف کافئین دوری کرده یا حداقل مصرف آن را محدود کنید. همچنین میتوانید نوشیدنیهای کافئیندار را با دمنوشهای گیاهی طبیعی و آب طعمدار جایگزین کنید.
به عنوان سخن آخر در صورت داشتن علائم پرکاری تیروئید حتما به پزشک مراجعه کنید و درمانهای تجویز شده را کامل و با دقت دنبال کنید. همچنین میتوانید از یک متخصص تغذیه کمک بگیرید تا رژیم غذایی پرکاری تیروئید را دریافت کنید و با پیروی از آن اثرات پرکاری غدهی تیروئید را کم کرده و از سلامت بدنتان محافظت کنید.
سلام خسته نباشید..من تیروئید داشتم عمل کردم پرکار بود..الان باید ید درمانی بشم..ولی بهم نگفتن چه چیزهایی بخورم قبل یددرمانی یا نخورم فقط گفتن قرصمو قطع کنم ۲۰ روز جلوتر..من ماهی یا میگو مصرف کردم آیا مشکلی هست؟
سلام سلامت باشید نه عزیزم مشکلی نداره
چون میزان مصرفی مون انقدر بالا نیست
سلام من دیالیز میشام تیروئید پورکار دارم کم خونی دارم چه کار کنم
سلام عزیزم برای رژیم غذایی باید تحت نظر پزشک معالجتون باشید
سلام ببخشید میخواستم بگم کسی که تیروعیدش ارثی نیست میتونه از بی خوابی انجام دادن کار زیاد در طول شبانه روز نخوردن غذا و مواد مخدر باشه چون من همین جوری بودم که تیروعید گرفتم ؟؟
سلام عزیزم خودایمنی هست وبعضی موارد مثل همون تغذیه میتونه محرکش باشه
سلام.مرسی به خاطر مطلب مفیدتون.من ۴۲ ساله مرد حدود یکسال که تیرویید پرکار دارم چشمام بیرون اومدن و طی این یکسال وارو استفاده کردم و رژیم خاصی نداشتم دکتر جدیدا گفته باید بری عمل کنی و تیروییدت را دربیاری. منم حاضر به انجام این کار نیستم و چند روز رژیم سفت و سخت را شروع کردم همراه با یکسری داروهای گیاهی.به نظر شما رژیم غذایی بعد چند وقت تاثیر میزاره ا
سلام ممنون ازهمراهی شما
بعد از دوسه هفته باید نتیجه بده
سلام من ۱۸سالمه وزنم ۴۰کیلو قدم ۱۶۰
پرکاری ترویید دارم از چه قرص هایی استفاده کنم چاق بشم اشتهام زیاده ولی چاق نمیشم از چه قرص هایی استفاده کنم؟
سلام غزل جان قرص شما رو چاق نمیکنه کمی محرک اشتها هست اگر تیروئید شما تنظیم باشه با اشتهایی که دارین وزن میگیرید
سلام وقتتون بخیر من ۲۶سالمه ۴ماهه ازدواج کردم تازه متوجه شدم تیرویید پرکار دارم چربی خون دارم و کبد چرب.. و خیلی هم بی حال بدن درد و ضعف دارم بنظرتون باید چبکار بکنم؟
سلام عزیزم برای تیروئید تحت نظردارو استفاده کنید اگر اضافه وزن دارین برای کبد چرب حتما وزن وکاهش بدین بیحالی بخاظر تیروئید میتونه باشه که کنترل میشه
خیلی خوب بود ممنون
تشکراز شما عزیزم
سلام وقتتون بخیر پف زیر چشم که در اثر تیرویید پرکار به وجود اومده با بهبود تیرویید رفع میشه؟
سلام عزیزم با کنترل تیروئید این علائم هم کمتر میشه
ماسکها وکرم دور چشم و حتما استنفاده کنید
سلام.ممنون از مطالب مفید شما.. ولی در بند یک از قهوه و چای به عنوان خوراکی مفید نام بردید اما در بند ۴ خلافش نوشته شده!
سلام عزیزم زیاده روی در مصرفش هست که تاثیر منفی ومیتونه داشته باشه
مطلب جامعی بود
بسیارمفیدبودبرام
نظرلطفتونه عزیزم
سلام من تیروئید پرکار دارم حتی با مصرف دارو تیروئید ریزش موهای من خیلی زیاد است بهتره بگم تقریبا موهای خیلی کمی برام باقی مانده من نمیدانم چه چیزی برای تیروئید پرکار ضرر داره و نمیدانم چه چیزی را نزدیک به قرص مصرف نکنم من خیلی شکلات میخورم و در صبحا خیلی گردو میخورم ایا اینا پرکاری تیروئید را زیاد میکند چون کسی برام گفت این دو چیز زیاد میکند میتواند شما بگوید خوب است یا بد
سلام عزیزم زیاده روی در خوردن هرچیزی میتونه تاثیر دارو رو دچار اختلال کنه گردوخیلی خوبه اما نه زیاد
کافئین رو محدودتر کنید
سلام من کم کاری تیروئید دارم۲۰سالمه خانم هستم خیلی لاغرم ۴۵کیلو شدم بااینکه قرص تیرویید میخورم ولی قبلش که نمیخوردم ۴۳کیلو شده بودم قبل تیرویید بگیرم ۵۰کیلوبودم بعد۴۳ شدم الانم ۴۵شدم هرکار میکنم یکم وزنم اضافه بشه نمیش ورزشم میکنم فایده ندارد ب زور نیم کیلو میر بالا دوبار میاد پایین چکارکنم توروخدا بگین خسته شدم دیگه همه چاق میشن مال من برعکس لاغر میشم خالمم همینطور بود ولی الان خوب شد
سلام عزیزم تیروئید تاثیرش روی بدن هرفرد متفاوت هست با دارو هم کنترل میشه
شما با رژیم غذایی میتونین وزن بگیرید برای رژیم روی این لینک بزنید وثبت نام انجام بدین