پرکاری تیروئید یا هایپرتیروئیدیسم یکی از اختلالات شایع غده تیروئید است که در آن هورمونهای تیروئیدی بیش از حد ترشح میشوند و متابولیسم بدن را به شکل قابل توجهی افزایش میدهند. این وضعیت میتواند با علائمی مثل کاهش وزن ناخواسته، تپش قلب، اضطراب، تعریق زیاد و بیخوابی همراه باشد. در کنار درمانهای دارویی، تغذیه نقش بسیار مهمی در کنترل علائم و بهبود کیفیت زندگی افراد مبتلا دارد و انتخاب مواد غذایی مناسب میتواند به تنظیم عملکرد بدن کمک کند.
این سؤال که «برای پرکاری تیروئید چه بخوریم؟» دقیقاً از همین نیاز سرچشمه میگیرد؛ یعنی مدیریت علائم از طریق رژیم غذایی هدفمند. یک رژیم غذایی مناسب در پرکاری تیروئید معمولاً بر پایه دریافت کافی پروتئین و مواد معدنی مهم تنظیم میشود. در عین حال، باید از مصرف برخی از خوراکی ها پرهیز کرد. در ادامه این مقاله، به بررسی دقیقتر رژیم غذایی پرکاری تیروئید و خوراکیهای مفید و مضر آن میپردازیم.
منظور از رژیم غذایی پرکاری تیروئید چیست؟
رژیم غذایی پرکاری تیروئید به مجموعهای از اصول تغذیهای گفته میشود که با هدف کمک به کنترل علائم ناشی از افزایش فعالیت غده تیروئید طراحی میشود. در این نوع رژیم، تمرکز بر مصرف مواد مغذی است تا از تحلیل عضلانی و ضعف بدن جلوگیری شود.
در عین حال، این رژیم شامل محدود کردن برخی محرکها است، زیرا میتوانند علائم پرکاری تیروئید مثل تپش قلب و اضطراب را تشدید کنند. به طور کلی، هدف این رژیم ایجاد تعادل در متابولیسم بدن و حمایت از عملکرد بهتر سیستم عصبی و قلبی در کنار درمان پزشکی است.

برای پرکاری تیروئید چه بخوریم؟
در رژیم غذایی پرکاری لازم است مواد غذایی زیر را بگنجانید:
غذاهای کم ید
گنجاندن آن دسته از مواد غذایی که میزان ید پایینی در ترکیباتشان وجود دارد میتواند در رژیم غذایی پرکاری تیروئید بسیار مفید و کارساز باشد. زیرا ید بهعنوان یک مادهی معدنی مهم علاوه بر فواید پرشماری که برای بدن دارد، نقشی اساسی و کلیدی نیز در ساخت هورمونهای تیروئید ایفا میکند و ورود مقدار زیادی از آن به بدن افراد مبتلا به تیروئید پرکار میتواند باعث بدتر شدن شرایط آنها شود.
استفاده از نمک بدون ید، قهوه و چای، آجیل خام یا بدون نمک، کرهی بادام زمینی، سفیدهی تخممرغ، عسل، سیبزمینی، جو دوسر، شیرهی افرا، نانهایی که در ترکیب آنها نمک، لبنیات یا تخممرغ بهکار نرفته باشد و در آخر میوهجات تازه در رژیم غذایی میتواند به کاهش تولید و ترشح هورمونهای تیروئید و متعادل سازی آنها کمک کند.
سبزیجات چلیپایی
این گروه از گیاهان به دلیل اینکه شکوفههایی شبیه به صلیب دارند، سبزیجات چلیپایی نامیده میشوند. گنجاندن این دسته از سبزیجات در رژیم غذایی پرکاری تیروئید میتواند از جذب ید توسط تیروئید جلوگیری کند و درنتیجه از پرکاری آن بکاهند.
سبزیجات چلیپایی عبارتاند از: کلم بروکلی، کلم بروکسل، گل کلم، خردل، شاخههای بامبو و بوکچوی.

ویتامینها و مواد معدنی
از جمله مواد مغذی که در رژیم غذایی پرکاری تیروئید موثر هستند و در ایجاد تعادل در تولید هورمون تیروئید و سلامت آن نقش دارند میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- آهن؛ که در سبزیجات برگ سبز تیره، عدس، آجیل، بوقلمون، گوشت قرمز و غلات به میزان زیادی وجود دارد.
- سلنیوم؛ آجیل برزیلی، قارچ، چای، گوشت بره و گوساله، سبوس جو دوسر، طیور و تخمهی آفتابگردان از منابع غنی این عنصر معدنی و مغذی هستند.
- روی؛ منابع اصلی این مادهی معدنی عبارتاند از: گوشت گاو، نخود، پودر کاکائو، بادام هندی و تخم کدو.
- کلسیم و ویتامین D: اسفناج، سبزی کولارد، لوبیا سفید، بامیه و شیر بادام از جمله موادی هستند که در آنها درصد بالایی کلسیم و ویتامین D یافت میشود. البته فراموش نکنیم که نور خورشید به عنوان اصلیترین منبع ویتامین D میتواند تمام نیاز بدن شما را برطرف کند. فقط کافی است تا روزانه 15 دقیقه در معرض نور خورشید قرار بگیرید.
روغنهای سالم
استفاده از چربیهای طبیعی و فرآوری نشده که از غذاهای کامل بهدست میآیند میتوانند احتمال التهاب غدهی تیروئید را به حداقل رسانده و یا حتی از آن جلوگیری کنند. این کار باعث حفاظت از سلامت تیروئید و متعادل کردن هورمونهای آن میشود. همچنین باید توجه کرد که نباید از چربیهای لبنی مانند: کره، روغن حیوانی و … که دارای ید زیادی هستند در رژیم غذایی پرکاری تیروئید استفاده کرد. در ادامه چند روغن سالم و مفید برای غدهی تیرئید را باهم مرور میکنیم؛
- روغن بذر کتان
- روغن زیتون
- روغن نارگیل
- روغن آووکادو
- روغن آفتابگردان
ادویهجات مفید
برخی از ادویهها دارای خواص ضد التهابی هستند که به محافظت از تیروئید و متعادل کردن عملکرد آن کمک میکنند. با استفاده از این ادویهها علاوه بر افزودن عطر و طعم به غذا، مقداری هم آنتیاکسیدان به بدنتان اضافه میکنید. زردچوبه، فلفل سبز و فلفل سیاه از این دسته ادویهجات هستند.
در برخی از سایت ها و فروم ها همچون نی نی سایت، نظراتی در مورد رژیم مخصوص بیماران تیروئیدی بیان شده. برای اینکه تجربیات افراد مبتلا به این بیماری را بدانید، در اینجا چند نمونه از آنها را برای شما آورده ایم:
مرگ قو: “تیرویید پرکار از عوارضش تپش قلب، سوخت و ساز بالا درنتیجه لاغر میشه فرد با وجود اینک مثه همیشه غذاشو میخوره گاهی افت قند دارن سر همین سوخت ساز بالا البته من اینجور بودم خیلیا افت قند ندارن…. ریزش مو… رو خاب اثر میگذاره، عرق کردن زیاد و گر دادن… بیقراری… بعضیا خونریزی قاعدگیشونو زیاد میکنه
درمان داره خیلی ام ارزون یه قرص داره ب اسم متی مازول ورقی 7/000 تومن دکتر باتوجه ب ازمایش تعیین میکنه چقد بخوری ازش.”
zapata72: “من تیروئید پرکار دارم خیییلی شدید
الان ۶ماه قرص میخورم…
تیروئید هییییچ درمانی نداره فقط باید با قرص کنترلش کرد
من هر ۳ماه دکتر برام آزمایش مینویسه قرصامو کمو زیاد میکنه
من تیروئیدم زد ب چشام…چشمام ضعیف شد
دکتر گفت تا۲سال میکشه تا تیروئیدم نرمال بشه.”
hastifateme: “من از اول زیاد جدی نگرفتم دکتر نمیرفتم وضعیتم خیلی بد بود چندین بار تا اتاق عمل رفتم و برگشتم ید درمانی هم گفتن ولی خب چون بخاطر عوارضش تا یک ماه نمیتونستم بچمو ببینم نرفتم با وضعیت خیلی خطرناکی رفتم دکتر ۸ سال طول کشید میرفتم ی شهر دیگه واسه درمان کلی هزینه رفت و آمدم میشد الان داروهامو قطع کردهباید چندماه یبار چک کنم خیلی وقته بیخیال شدمباز،ولی شما فعلا چیزی نیست برو دارو بدن خوب میشی مثل خواهرم با چندتاقرص خوب شد.”
برای پرکاری تیروئید چه نخوریم؟
در رژیم پرکاری تیروئید برخی از غذاها در لیست ممنوعه هستند و نباید آنها را مصرف کنید. در ادامه به برخی از آنها اشاره شده است:
غذاهای یددار یا غنی شده با ید
باید توجه کرد که در رژیم غذایی پرکاری تیروئید محدودیتهایی برای مصرف ید وجود دارد و باید غذاهایی مصرف شود که تا حدودی بتوانند باعث سرکوب عملکرد اشتباه غدهی تیروئید شوند. هنگام خرید نمک حتما روی بستهبندی آن را نگاه کنید و از یددار نبودن آن مطمئن شوید. به گفتهی موسسه ملی بهداشت آمریکا یک قاشق چایخوری نمک یددار حاوی 304 میکروگرم ید است که در صورت نادیده گرفتن آن باید منتظر تشدید عوارض پرکاری تیروئید خود باشید.
خوب است بدانید که غذاهای دریایی دارای بیشترین میزان ید هستند و فقط 1 گرم از جلبک دریایی 23.2 میکروگرم یا به عبارتی 0.02 میلیگرم ید در ساختار خود دارد. در ادامه تعدادی از غذاهای دریایی که در رژیم غذایی پرکاری تیروئید باید از آنها اجتناب کنید را برایتان آوردهایم:
- ماهی
- جلبک دریایی
- میگو
- خرچنگ

همچنین غذاهای دیگری که بهدلیل ید زیاد موجود در آنها باید در استفاده از آنها دقت کرده و میزان کمتری از آن را مصرف کنید عبارتاند از:
- شیر و لبنیات
- پنیر
- زرده تخم مرغ
غذاهای حاوی گلوتن
گلوتن پروتئینی است که از گندم و چاودار،جو و سایر غلات استخراج میشود و به عنوان قوام دهنده در بستنی، سس کچاپ و غیره استفاده و همچنین باعث کش آمدن خمیر و ترد شدن فرآوردهی نهایی مانند بیسکوئیت میشود. این پروتئین میتواند با ایجاد التهاب به تیروئید افراد آسیب برساند.
هرچند این محصول از نظر سازمان غذا و داروی آمریکا در دستهی “محصولات تقریبا بیضرر” قرار میگیرد اما با شناخت موادی که دارای گلوتن هستند میتوانید مصرف آن را محدود کنید و از ایجاد عوارض و مشکلات بعدی جلوگیری نمایید.
این محصولات عبارتاند از:
- گندم
- جو
- آبجو
- مالت
- چاودار
- تریتیکاله
محصولات سویا
اگرچه در ترکیبات سویا از ید خبری نیست اما به گفتهی متخصصان این احتمال وجود دارد که پروتئینهای موجود در آن با درمانهایی که برای پرکاری تیروئید استفاده میشوند تداخل داشته باشد و روی آن اثر منفی بگذارد. در رژیم غذایی پرکاری تیروئید، مصرف آن دسته از مواد غذایی مانند شیرسویا، سس سویا، توفو و خامههایی که با شیر سویا درست شدهاند برای افراد با تیروئید پرکار توصیه نمیشود.
غذاهای حاوی کافئین
از آنجایی که با پرکاری تیروئید سوخت و ساز بدن به شدت سرعت میگیرد پیشنهاد میشود از مصرف موادی که باعث افزایش سوخت و ساز بدن میشوند خودداری کنید. غذاها و نوشیدنیهای حاوی کافئین مانند: قهوه، چای، نوشابه، شکر و شکلات میتوانند علائم پرکاری تیروئید را تشدید کنند و منجر به افزایش اضطراب، کاهش وزن، عصبی بودن، تحریکپذیری و بالا رفتن سرعت ضربان قلب شوند. اگر تیروئید پرکار دارید بهتر است تا از مصرف کافئین دوری کرده یا حداقل مصرف آن را محدود کنید. همچنین میتوانید نوشیدنیهای کافئیندار را با دمنوشهای گیاهی طبیعی و آب طعمدار جایگزین کنید.
تا چه مدت باید رژیم پرکاری را رعایت کنیم؟
مدت زمان رعایت رژیم غذایی پرکاری تیروئید به وضعیت فرد، شدت بیماری و روند درمان بستگی دارد، اما معمولاً این رژیم باید تا زمانی که سطح هورمونهای تیروئید به حالت طبیعی برگردد و علائم کنترل شوند، ادامه پیدا کند. در بسیاری از موارد، این به معنای چند ماه پایبندی دقیق به رژیم در کنار مصرف دارو است، اما حتی پس از بهبود نسبی نیز بهتر است برخی اصول تغذیهای (مثل محدود کردن کافئین و ید اضافی) بهصورت بلندمدت رعایت شوند تا از عود بیماری جلوگیری شود. به طور کلی، رژیم پرکاری تیروئید یک برنامه موقتی کوتاهمدت نیست، بلکه بخشی از سبک زندگی سالم برای مدیریت این بیماری محسوب میشود.
کلام آخر:
همانطور که خواندید، رژیم غذایی پرکاری تیروئید نقش مهمی در کنترل علائم و بهبود کیفیت زندگی دارد و باید در کنار درمان دارویی به آن توجه ویژهای شود. انتخاب مواد غذایی مناسب مانند خوراکیهای کمید، غنی از آنتیاکسیدان و پرهیز از محرکهایی مثل کافئین و غذاهای پرنمک میتواند به تنظیم بهتر عملکرد بدن کمک کند. رعایت تعادل، تنوع غذایی و پایبندی به یک سبک زندگی سالم، کلید اصلی مدیریت این بیماری و جلوگیری از تشدید آن در طولانیمدت است.
سوالات متداول مقاله برای پرکاری تیروئید چه بخوریم:
1- آیا کاهو برای تیروئید پرکار ضرر دارد؟
خیر، کاهو برای افراد مبتلا به پرکاری تیروئید ضرری ندارد و حتی بهدلیل داشتن آب، فیبر و آنتیاکسیدانها میتواند به سلامت عمومی بدن کمک کند. این سبزی، کمید است و مصرف متعادل آن نهتنها مشکلساز نیست، بلکه میتواند به کاهش التهاب و بهبود وضعیت بدن کمک کند.
2- آیا ترشی برای تیروئید پرکار ضرر دارد؟
ترشی بهخودیخود برای پرکاری تیروئید ممنوع نیست، اما بهدلیل داشتن نمک زیاد و گاهی ادویههای تند، میتواند علائمی مثل تپش قلب یا تحریکپذیری را تشدید کند. بهتر است در مصرف آن تعادل را رعایت کنید و از ترشیهای کمنمک و خانگی استفاده کنید.
منبع:





سلام من دخترم۱۱سالشه۳ساله پیش عمل آپاندیس درآمل انجام دادازبعدازاون هر۳ماه بیمارستان۱۵روزتوبیمارستان میموندتخلیه میشدالان جوابش کردن آوردم تهران پرکاری تیروییدگرفته کم خونی شدیدوکبدچرب گریدر هم داره تازه شنبه بایدبره دکترببینم بازدیگه….چه چیزهای بایدبدم بخوره که هم کم خونی شوبهترکنه ازضعیفی دربیاد آخه بایدعمل بشه یه غذاهای که واسه کبدویبوسیتش هم خوب باشه وخیلی قوی باشه بچه ام ضعیف شده دل ورودهاشم بدجوری طبقه سونوگرافی پره تهوع هم داره توروخدا راهنمایی کنید؟؟؟؟
سلام عزیزم پروتئین به همراه سبزیجات گوشت سفید قرمز البته قرمز کمتر اجیل خام میوه میتونه استفاده کنه الان بدنش ضعیف هست میل به خوردنش هم کمتره اروم اروم باید وعده ای رو استفاده کنه
سلام من تقریبا سال گذشته تو مدت ۴تا ۵ماه احساس کردم رفته رفته وزنم کم میشه تا جایی ک ۱۰ کیلو کم کردم هروز اسهال شدید داشتم رفتم ازمایش دادم گفت تیرویدت پر کاره.رفتم تحت نظر ی پزشک ک ب ۱۰ماه برای من قرص متی مازول تجویز کرد و من مرتب و سروقت مصرف میکردم و ماهی یبار ازمایش تیروید رو انجام میدادم .تا۸ ماه گذشت ک من دوباره رفتم ازمایش دادم و اینبار تیروییدم پایین اومده بود ( ۲۰.۲)Hشده بود.بعد دکتر ب من گفت ک تا دوماه قرصاتو قطع کن بعد دو ماه بیا.بعد دو ماه رفتیم ازمایش نوشت انجامش دادیم ک تیروید ما (TSH1.9)شده بود.دکتر گفت برو زندگیتو بکن شما دیگه تیرویدت نرمال شده و هیچ مشکلی نداری.الان از اون موقع تا الان یعنی از روزی ک قرص مصرف نکردم تا الان ۳یا۴ماه میگذره .الان ب تازگی احساس کردم ک تپش قلب دارم. و دوباره تو شهرستان ازمایش خون دادم (T4:12.0)وTsHشده(0.6).خواستم بدونم ایا دوباره تیرویدم پرکارشده یا.نرماله.در ضمن من خونم غلیظ هست خواستم بدونم ایا تیروید پر کار با غلظت خون ارتباط مستقیم دارد یا ن .ایا نیاز ب مراجعه ب دکتر دارم یا ن .بخدا دوباره دارم دیوانع میشم تورو خدا راهنماییم کنید.
سلام علی عزیز.غلیظ شدن خون یکی از علائم پر کاری تیروئید هست.بهتره که برای بررسی بیشتر به پزشک مراجعه کنید.
سلام دكتر عزيز من مدت ٧ ماه ميشود كه به تيروييد پركار مبتلا شدم و در لندن هم زندكًى ميكنم. بعد از مدتى كه فهميدم مشكل ديد در چشمهايم و حس خستكى دارم به دكترم مراجعه كردم كه آزمايش خون گرفت و گفت تيروييد پركار دارم ضربان قلبم خيلى زياد أست كه حتى صدايش اديت م ميكرد در هنگاام خواب. و برايم قرص carimazole 20 ميلى گرم در روز يك دانه نوشت. متاسفانه برنامه ى عذايى را برايم نگفت. من به اشتباه با نظر يك دوست ايرانى ام. نمك يد دار استفاده كردم ايشان نمى دانست كه نمك پركار براى كم كارى تيروييد خوب أست يا براى پركارى. در خالى كه من تيروييد پركار دارم و صبحانه هم هميشه پنير همراه صبحانه ميخورم. حالا هر يك ماه ميروم آزمايش خون. گفت تيروييد شما بالا رُفته و سوال كردم برنامه غذائى ام را ولى گفت عادى باش همان برانامه غذائى طبق معمول را استفاده كن. ولى من خوب نشدم. راهنمايى ام كنيد بزرگوار
سلام دوست عزیز
شما در کنار استفاده از داروهای تیروئید باید از یه سبک تغذیه سالم و اصولی استفاده کنید که بیماریتون رو هم در نظر بگیره
اگر مایل به دریافت سبک تغذیه سالم دکتر کرمانی هستید به این لینک مراجعه کنید
من حدود یک سال بیماری گریوز دارم و تحت نظر متخصص غدد هستم در امریکا ، امروز مطلب شما رو خوندم برای تغذیه این افراد و خیلی نگران شدم ، چون من هیچ نوع گوشتی به غیر از ماهی و میگو نمی خورم . ولی دکترم اصلا چیزی درباره نوع تغذیه بهم نگفته . حالا سوالم این هست که من باید غذای دریایی رو حذف کنم از رژیم غذاییم؟
سلام دوست عزیز .حذف نه ولی مصرفش رو محدود تر کنید و چون بیماری شما خودایمنی هست برای اطلاعات بیشتر باید با پزشکتون در این مورد مشورت کنید
سلام من چندساله كره تيروئيد دارم والان متوجه شدم تيروئيدم پركارشده وقرابودعمل كنم ولي دكترغددميگن نبايد عمل كنم قبلا نه پركاربودونهكمكار ممنون ميشم راهنمايي كنيد چكاركنم
سلام مریم عزیز.عزیزم شما باید طبق توصیه ی پزشکتون پیش برید.
با سلام من این علائم رو همه رو دارم هم توش قلب هم به شدت لاغرم هم اشتهام خوبه هم ریزش مو دارم بهم ریختن عادت ماهانم باید به چه دکتری مراجعه کنم که بفهم تروئید پرکار دارم و تو فامیل هم فرد تروئید ی داریم. براردم هم گواتر داره
سلام دوست عزیز
به پزشک عمومی یا داخلی مراجعه کنید و بگید که براتون آزمایش تیروئید بنویسن
سلام علیکم. مطالب، مفید و راهگشاست. من برای فرزندم که بیماری پرکاری تیروئید دارد، نکات خوبی برداشت کردم. ممنون.
ممنون از شما دوست عزیز
تنها چیزی که از مشاوره با شما یاد گرفتیم این بود که با دکترمون مشورت کنیم، بسیار ممنون چون تا قبل از فرمایش شما با بقال محل مشورت میکردیم…
سلام دوست عزیز
چون ما تخصصمون تغذیه هست تا حدودی که به ما مربوط میشه در زمینه تغذیه در خدمت شما هستیم و نمیتونیم چیزی خارج از اون رو پیشنهاد کنیم
سلام من پرکاری تیرویددارم.میخوام راهنماییم کنیدکه چه غذای برای پرکاری مفیداست
سلام دوست عزیز
به https://kermany.com/%d8%b1%da%98%db%8c%d9%85-%d8%ba%d8%b0%d8%a7%db%8c%db%8c-%d9%88%db%8c%da%98%d9%87-%d9%be%d8%b1%da%a9%d8%a7%d8%b1%db%8c-%d8%aa%db%8c%d8%b1%d9%88%d8%a6%db%8c%d8%afb/ مراجعه کنید و اطلاعات لازم رو در مورد تیروئید پرکار رو دریافت کنید
سلام خدا قوت من به خاطر پرکاری تیرویید میوپاتی گرفتم لطفا یک یا دو مکمل تقویتی با کیفیت بسیار بالا از یه برند عالی معرفی کنید من 27 سالم. من زیر نظر پزشک دارم قرص متی مازول میخورم و تیروییدم نرمال شده ولی عوارض زیادی داره متاسفانه هم خود پرکاری تیرویید هم قرص متی مازول
فقط از شما بجز ورزش و اون مواد غذایی که بالا بهش اشاره کردین اسم یکی دو مکمل تقویتی رو میخوام لطفا معرفی کنید
سپاسگذارم
سلام دوست عزیز
این کار در تخصص ما نیست به پزشک مربوطه مراجعه کنید
سلامtsh من ۶-۰.۳ است ینی پرکاری دارم
سلام دوست عزیز
لطفا اعداد رو مجدد و کامل ارسال کنید
سلام آزمایش من t4روی 2. 10استt3روی 0. 1وtshرو0. 63تیروئیدم پرکار یاکم کارمدینه
سلام دوست عزیز
لطفا اعداد رو واضحتر ارسال کنید