افراد مبتلا به بیماری پارکینسون به دلیل علائم بیماری و عوارض جانبی داروها، مانند کاهش اشتها و مصرف غذا، تغییر در توانایی بلع، کند شدن هضم و جذب و تغییر در حرکات روده، در معرض خطر سوءتغذیه بیشتری هستند. از دست دادن حس بویایی، بیتفاوتی و افسردگی نیز ممکن است منجر به کاهش مصرف غذا شود.
علاوه بر این، ممکن است به دلیل دیسکینزی، لرزش و سفتی مرتبط با پارکینسون، مصرف کالری در آنها دچار اختلال شود. همه این تغییرات میتوانند منجر به بیاشتهایی و کاهش وزن ناخواسته شوند. در این مقاله میخواهیم درباره این بیماری، کاهش وزن در این بیماران و همچنین راه هایی برای درمان بی اشتهایی در بیماران پارکینسون صحبت کنیم. تا انتها با ما باشید.
پارکینسون چیست؟
بیماری پارکینسون یک اختلال حرکتی پیشرونده است که با گذشت زمان بدتر میشود. این بیماری زمانی اتفاق میافتد که سلول های مغزی که دوپامین تولید میکنند به آرامی از کار میافتند. دوپامین یک ماده شیمیایی است که به کنترل حرکت کمک میکند.
علائم رایج شامل لرزش، سفتی عضلات، کندی حرکت و مشکلات تعادل است. همچنین ممکن است علائمی داشته باشند که بر حرکت تأثیری ندارند، مانند مشکلات خواب، تغییرات خلقی یا افسردگی. این بیماری شایع است و سالانه حدود ۹۰.۰۰۰ نفر در ایالات متحده به آن مبتلا میشوند.
تخمین زده میشود که ۱ تا ۱.۵ میلیون نفر با این بیماری زندگی میکنند. متاسفانه هیچ درمانی برای بیماری پارکینسون وجود ندارد. اما درمان ممکن است به مدیریت علائم کمک کند.
علت کاهش وزن در بیماران پارکینسون
از دست دادن تدریجی حس بویایی و چشایی یک علامت غیرحرکتی پارکینسون است که باعث میشود غذا خوردن کمتر لذت بخش باشد. افرادی که افسردگی یا بیتفاوتی – علائم شایع غیرحرکتی پارکینسون – را تجربه میکنند، ممکن است وزن خود را از دست بدهند.
مطالعات مختلف شیوع کاهش وزن در بیماران پارکینسون را حدود ۳۰ تا ۵۰ درصد گزارش کردهاند و در برخی جمعیتها این میزان بیشتر نیز گزارش شده است.
علائم حرکتی مانند لرزش، کندی، سفتی یا دیسکینزی نیز ممکن است تهیه و/یا مصرف وعده های غذایی را از نظر جسمی دشوار کند. دیگر دلایل کاهش وزن و بیاشتهایی در بیماران پارکینسون عبارتند از:
- تهوع ناشی از داروهای پارکینسون و کاهش اشتها
- علائم گوارشی پارکینسون (یبوست، نفخ و تهوع)
- اختلال در بلع و دشواری غذا خوردن
توجه داشته باشید که کاهش وزن یک علامت غیر اختصاصی است و ممکن است به دلیل یک مشکل پزشکی غیر از بیماری پارکینسون مانند سرطان، بیماری تیروئید، دیابت یا بیماری روده باشد. اطمینان از به روز بودن غربالگری سرطان و پیگیری آن با پزشک مراقبت های اولیه بسیار مهم است.
درمان بی اشتهایی در بیماران پارکینسون
بی اشتهایی در بیماران پارکینسون معمولاً به یک علت خاص محدود نمیشود و عواملی مختلفی موجب آن میشوند. به همین دلیل درمان بی اشتهایی در بیماران پارکینسون نیز به یک مورد ختم نمیشود. در ادامه این درمانها را برای شما خواهیم گفت:
افزایش تعداد وعدههای غذایی و کاهش حجم آنها
بسیاری از بیماران پارکینسون به دلیل احساس سیری سریع، خستگی هنگام غذا خوردن یا مشکلات حرکتی نمیتوانند مقدار زیادی غذا را در یک وعده مصرف کنند. تقسیم غذا به وعدههای کوچکتر اما پرتعدادتر میتواند دریافت کالری و مواد مغذی را افزایش دهد، بدون اینکه بیمار مجبور باشد حجم زیادی غذا در یک زمان مصرف کند.
یکی از راهکارهای انجمن پارکینسون این است که به جای سه وعده غذایی بزرگ، ۵ تا ۶ وعده کوچک در طول روز داشته باشید و میانوعدههای مغذی مانند مغزها، ماست پرچرب، اسموتیهای خانگی یا کره مغزها را به برنامه غذایی خود اضافه کنید.
افزایش کالری غذا بدون افزایش حجم آن
در بیمارانی که اشتهای کمی دارند، افزایش انرژی غذا اهمیت زیادی دارد؛ زیرا ممکن است فرد نتواند مقدار زیادی غذا مصرف کند. در این شرایط، افزودن مواد غذایی پرکالری و سالم به وعدههای غذایی میتواند به حفظ وزن کمک کند.
برای افزایش کالری غذا میتوان از موادی مانند روغن زیتون، آووکادو، مغزها، دانهها، شیر پرچرب، تخممرغ و لبنیات پرچرب استفاده کرد. به عنوان مثال، اضافه کردن پودر مغزها به اسموتی یا ماست، بدون افزایش حجم غذا، انرژی بیشتری به بدن میرساند.
بررسی و کنترل عوارض داروهای پارکینسون
برخی داروهای مورد استفاده برای کنترل علائم پارکینسون، بهخصوص داروهای مؤثر بر سیستم دوپامین، ممکن است باعث تهوع، ناراحتی معده یا کاهش اشتها شوند. اگر بیاشتهایی پس از شروع یا تغییر دارو ایجاد شده باشد، لازم است پزشک وضعیت دارویی بیمار را بررسی کند.
تغییر زمان مصرف دارو، اصلاح دوز یا استفاده از داروهای کمکی برای کنترل تهوع ممکن است در برخی بیماران مفید باشد؛ اما بیمار نباید بدون نظر پزشک داروهای پارکینسون را قطع یا تغییر دهد.
استفاده از غذاهای خوشطعم برای تحریک اشتها
کاهش حس بویایی و چشایی یکی از علائم غیرحرکتی شایع پارکینسون است که میتواند باعث شود غذا برای بیمار جذابیت کمتری داشته باشد. استفاده از طعمدهندههای طبیعی و تنوع در شکل و رنگ غذا میتواند میل به غذا خوردن را افزایش دهد.
استفاده از سبزیهای معطر، ادویههای مناسب، غذاهای مورد علاقه بیمار و آماده کردن غذا در محیطی آرام میتواند تجربه غذا خوردن را لذتبخشتر کند.
درمان مشکلات بلع و انتخاب غذای مناسب
یکی از روشهای درمان بی اشتهایی در بیماران پارکینسون، حل کردن مشکل بلع در آنهاست. اختلال بلع یا دیسفاژی در مراحل مختلف پارکینسون باعث میشود بیمار از غذا خوردن بترسد یا مقدار غذای مصرفی خود را کاهش دهد. در صورت وجود مشکل بلع، ارزیابی توسط گفتاردرمانگر متخصص در زمینه اختلالات بلع اهمیت دارد.
در این شرایط ممکن است تغییر بافت غذا، استفاده از غذاهای نرمتر مانند سوپهای غلیظ، پورهها یا اسموتیهای مغذی، به افزایش دریافت غذایی کمک کند.
کنترل یبوست و مشکلات گوارشی
یبوست، نفخ و کندی حرکات دستگاه گوارش از مشکلات شایع در بیماران پارکینسون هستند و میتوانند باعث احساس پری شکم و کاهش اشتها شوند. بهبود عملکرد دستگاه گوارش یکی از بخشهای مهم در درمان بیاشتهایی این بیماران است.
مصرف آب کافی، افزایش تدریجی فیبر غذایی، استفاده از میوهها، سبزیجات، غلات کامل و داشتن فعالیت بدنی متناسب با توانایی بیمار میتواند به کاهش مشکلات گوارشی کمک کند.
بررسی افسردگی و عوامل روانی مؤثر بر کاهش اشتها
یکی از راههای درمان بی اشتهایی در بیماران پارکینسون این است که عوامل افسردگی را در آنها بررسی کنیم. افسردگی، اضطراب و کاهش انگیزه از علائم غیرحرکتی شایع پارکینسون هستند و ممکن است باعث شوند فرد علاقه خود را به غذا خوردن از دست بدهد. در برخی بیماران، درمان این مشکلات روحی میتواند به بهبود اشتها و کیفیت زندگی کمک کند. (انجمن پارکینسون آمریکا)
اگر کاهش اشتها همراه با بیعلاقگی، انزوا، تغییر خواب یا کاهش لذت از فعالیتهای روزمره باشد، بهتر است وضعیت روانی بیمار توسط پزشک بررسی شود.
اثر داروهای پارکینسون بر اشتها و سوختوساز
داروهای رایج مورد استفاده در درمان پارکینسون، بهویژه لوودوپا و آگونیستهای دوپامین، ممکن است اثرات مستقیم و غیرمستقیمی بر اشتها، سوختوساز و عملکرد گوارشی داشته باشند. برخی از این داروها میتوانند باعث تهوع، استفراغ، کاهش اشتها یا سیری زودرس شوند که در نهایت منجر به کاهش دریافت کالری میگردد. از سوی دیگر، برخی داروها ممکن است با افزایش متابولیسم پایه یا تحریک بیشازحد سیستم عصبی، نیاز بدن به انرژی را افزایش دهند.
در مواردی نیز تنظیم نادرست دوز دارو ممکن است به بیثباتی وضعیت حرکتی و افزایش مصرف انرژی منجر شود. این اثرات، بهویژه در بیماران مسنتر که ذخایر انرژی و بافت چربی کمتری دارند، میتواند به کاهش وزن قابل توجهی منتهی شود. بنابراین، پایش عوارض جانبی داروها و تنظیم دقیق آنها بخش مهمی از مدیریت تغذیهای در بیماران پارکینسون است.
برای درمان پارکینسون چه بخوریم؟
اگرچه رژیم غذایی نمیتواند پارکینسون را درمان کند، اما برخی تغییرات تغذیهای ممکن است به کاهش علائم و بهبود کیفیت زندگی کمک کنند. تحقیقات نشان میدهند رژیم غذایی مناسب میتواند به عملکرد بهتر داروهایی مانند لوودوپا، کاهش یبوست و حمایت از سلامت مغز کمک کند.
مصرف غذاهای سرشار از آنتیاکسیدانها، فیبر، پروبیوتیکها و مواد معدنی مانند منیزیم ممکن است در کاهش استرس اکسیداتیو، بهبود عملکرد عضلات و کنترل برخی عوارض بیماری نقش داشته باشد؛ هرچند برای تأیید قطعی این اثرات، تحقیقات بیشتری مورد نیاز است.
بهترین رژیم غذایی برای بیماران پارکینسون چیست؟
هیچ رژیم غذایی «بهترین» وجود ندارد، اما متخصصان مغز و اعصاب و متخصصان تغذیه یک رژیم غذایی سالم را توصیه میکنند که تنقلات و قندهای فرآوری شده را محدود میکند. اضافه کردن چنین غذاهایی به برنامه غذایی افراد مبتلا به پارکینسون میتواند بسیار کمک کننده باشد:
آنتی اکسیدان ها
آنتی اکسیدان ها در بیماری پارکینسون از بدن در برابر استرس اکسیداتیو محافظت میکنند. استرس اکسیداتیو عدم تعادل آنتی اکسیدان ها و ترکیبات ناپایدار به نام رادیکالهای آزاد است.
غذاهایی که حاوی مقادیر زیادی آنتیاکسیدان هستند عبارتند از:
- آجیل: گردو، آجیل برزیلی، گردوی آمریکایی و پسته
- انواع توت: بلوبری، شاه توت، گوجی بری، کرنبری
- سبزیجات تاجریزی: گوجه فرنگی، فلفل و بادمجان
- سبزیجات برگ دار: اسفناج و کلم پیچ
پیروی از یک رژیم غذایی گیاهی سرشار از این نوع غذاها ممکن است بیشترین میزان مصرف آنتیاکسیدان را فراهم کند. محققان همچنین در حال بررسی یک درمان آنتی اکسیدانی برای پارکینسون هستند، اگرچه مطالعات هنوز بینتیجه ماندهاند.
غذاهای حاوی امگا ۳
اسیدهای چرب امگا ۳ که نوعی چربی سالم هستند، میتوانند به کاهش علائم و کند کردن پیشرفت پارکینسون کمک کنند. این چربی ها در غذاهایی مانند موارد زیر یافت میشوند:
- ماهی سالمون
- هالیبوت
- سویا
- دانه کتان
- لوبیا قرمز
غذاهای سرشار از مواد مغذی
افراد مبتلا به پارکینسون ممکن است بیشتر در معرض سوء تغذیه، یک عامل خطر برای زوال شناختی، باشند. در اینجا برخی از منابع غذایی مواد مغذی که بسیاری از افراد مبتلا به پارکینسون ممکن است به اندازه کافی از آنها برخوردار نباشند، آورده شده است:
- آهن: اسفناج، گوشت گاو، توفو و غلات صبحانه غنی شده
- ویتامین B1 (تیامین): لوبیا، عدس و نخود فرنگی
- روی: غلات کامل، گوشت قرمز و مرغ
- ویتامین D: ماهی سالمون، ماهی تن، لبنیات غنی شده و روغن کبد ماهی
- کلسیم: لبنیات، سبزیجات برگ سبز و محصولات سویا غنی شده
چه زمانی باید به متخصص تغذیه یا نورولوژیست مراجعه کرد؟
در صورتی که بیمار طی چند هفته بیش از ۵٪ وزن بدن خود را از دست بدهد، یا دچار علائم سوءتغذیه (مانند ضعف شدید، بیاشتهایی مداوم، خشکی پوست یا تحلیل عضلانی) شود، مراجعه به متخصص تغذیه ضروری است.
همچنین اگر بیمار دچار اختلالات جدی در بلع، یبوست مزمن، یا نوسانات ناگهانی در اشتها پس از شروع داروهای جدید شود، نیاز به بررسی تخصصی بیشتر دارد. نورولوژیست میتواند بررسی کند که آیا داروها باعث بیاشتهایی یا اختلال متابولیک شدهاند.
ترکیب نظر متخصص مغز و اعصاب و متخصص تغذیه، به ارائه برنامه درمانی جامعتر و مؤثرتر برای حفظ وزن بیمار کمک میکند.
جمعبندی نهایی:
بی اشتهایی در بیماران پارکینسون یک مشکل شایع و پیچیده است که معمولاً به یک علت خاص محدود نمیشود. ترکیبی از عوامل مانند تغییرات عصبی ناشی از بیماری، عوارض داروها، مشکلات بلع، اختلالات گوارشی، کاهش حس بویایی، افسردگی و تغییرات متابولیکی میتواند باعث کاهش میل به غذا و در نهایت کاهش وزن ناخواسته شود.
برای درمان بی اشتهایی در بیماران پارکینسون، باید علت اصلی آن شناسایی شود و برنامه درمانی متناسب با شرایط بیمار تنظیم گردد. همکاری بین پزشک، متخصص تغذیه و در صورت نیاز گفتاردرمانگر میتواند نقش مهمی در حفظ سلامت تغذیهای بیمار داشته باشد.
مهمترین اقدامات برای کنترل بیاشتهایی در بیماران پارکینسون عبارتاند از:
- شناسایی و درمان علت اصلی کاهش اشتها
- تنظیم زمان مصرف داروها برای بهبود اثربخشی درمان
- استفاده از وعدههای غذایی کوچکتر و متعدد در طول روز
- مصرف غذاهای پرکالری و مغذی برای جلوگیری از کاهش وزن
- دریافت کافی پروتئین باکیفیت، فیبر، امگا ۳، آنتیاکسیدانها، ویتامینها و مواد معدنی
- توجه به مشکلات بلع و استفاده از راهکارهای مناسب در صورت وجود اختلال
- کنترل مشکلات گوارشی مانند یبوست، نفخ و تهوع
- حمایت از سلامت روان و درمان افسردگی یا اضطراب در صورت نیاز
در نهایت، تغذیه مناسب نمیتواند پارکینسون را درمان کند، اما میتواند به حفظ وزن، تأمین نیازهای بدن، کاهش برخی علائم و بهبود کیفیت زندگی افراد مبتلا به این بیماری کمک کند.
سوالات متداول درمان بی اشتهایی در بیماران پارکینسون:
۱- چرا بیماران پارکینسون ممکن است دچار کاهش وزن ناگهانی شوند؟
کاهش وزن ناگهانی در بیماران پارکینسون ممکن است به دلایل مختلفی مانند افزایش مصرف انرژی ناشی از لرزش و حرکات غیرارادی، اختلالات بلع، عوارض جانبی داروها، یا مشکلات روانشناختی مانند افسردگی و بیاشتهایی رخ دهد. کاهش وزن سریع نیازمند بررسی و مداخلات تخصصی است تا از پیامدهای خطرناک جلوگیری شود.
۲- چگونه بیاشتهایی بر تغذیه بیماران پارکینسون تأثیر میگذارد؟
بیاشتهایی در بیماران پارکینسون میتواند به دلایل مختلفی از جمله اثرات دارویی، تغییرات در سیستم عصبی مرکزی و مشکلات روانی ایجاد شود. کاهش اشتها باعث میشود بیمار غذای کافی مصرف نکند که منجر به کاهش وزن و ضعف میشود. مدیریت این مشکل نیازمند ترکیب درمانهای دارویی، تغذیهای و روانی است.
۳- چرا کاهش وزن در بیماران پارکینسون نگرانکننده است؟
کاهش وزن بعد از ابتلا به پارکینسون تنها یک تغییر ظاهری نیست، بلکه میتواند علامتی از مشکلات عمیقتر در عملکرد بدن باشد. ضعف عضلانی، اختلال در تعادل و افزایش خطر سقوط، از جمله پیامدهای رایج کاهش وزن در این بیماران است.
همچنین کاهش وزن ممکن است تأثیر منفی بر جذب و اثربخشی داروها داشته باشد و موجب کاهش انرژی بیمار برای انجام فعالیتهای روزمره شود.
۴- آیا رژیم مدیترانه ای برای افراد مبتلا به پارکینسون مناسب است؟
رژیم مدیترانه ای یکی از سالم ترین برنامه های تعذیه است و مسلما برای این افراد میتواند مفید باشد.
۵- آیا افراد مبتلا به پارکینسون میتوانند ورزش کنند؟
انجام فعالیت های فیزیکی میتواند به بهبود توانایی ها آنها در انجام امور روزانه کمک کند.
منابع:
دیدگاه شما