آرتریت روماتوئید یا RA یک بیماری خودایمنی سیستمیک است که میتواند اندامهایی مانند چشم، ریه، قلب و همچنین مفاصل سینوویال (حرکتی) را تحت تاثیر قرار دهد. بیشترین آسیب، مفاصل کوچک دست و پا است، اما میتواند مفاصل زانو، لگن و شانه را نیز درگیر کند. بسیاری از افراد این بیماری را با آرتروز اشتباه می گیرند، در حالیکه این دو بیماری با هم تفاوت هایی دارند.
آرتریت روماتوئید یک بیماری مفصلی است که از التهاب ناشی می شود. افزایش التهاب در افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید خطر ابتلا به حمله قلبی، سکته مغزی ونارسایی قلبی را افزایش میدهد.
درمان قطعی برای این بیماری دردناک وجود ندارد. اما میتوان با ورزش مناسب و همچنین رعایت رژیم غذایی درست، به درمان آرتریت روماتوئید و کاهش درد مفاصل کمک کرد. در ادامه به بررسی جامع عوامل ایجاد این بیماری و راههای مقابله با آن میپردازیم.
آرتریت روماتوئید چیست؟
آرتریت روماتوئید یک اختلال التهابی مزمن در سیستم ایمنی بدن است که باعث التهاب مفاصل میشود. در این بیماری بافت بدن به اشتباه توسط سیستم ایمنی مورد حمله قرار میگیرد. آرتریت روماتوئید حتی میتواند روی پوست، چشم، ریهها، قلب، خون و اعصاب تاثیر بگذارد.
نشانهها یا علائم آرتریت روماتوئید
مهمترین علائم این بیماری عبارتاند از:
- درد مفاصل، بهویژه در مفاصل کوچک دست و پا
- تورم و التهاب مفاصل
- خشکی مفاصل، مخصوصاً در صبحها (بیش از ۳۰ تا ۶۰ دقیقه)
- احساس گرمی در مفصل درگیر
- کاهش دامنه حرکتی مفاصل
- درگیری قرینه مفاصل (مثلاً هر دو مچ دست بهطور همزمان)
- خستگی مزمن و بیحالی
- تب خفیف
- کاهش اشتها
- کاهش وزن ناخواسته
- ضعف عمومی بدن
- در مراحل پیشرفتهتر ممکن است:
- تغییر شکل مفاصل (دفورمیتی)
- ایجاد ندولهای روماتوئیدی زیر پوست (معمولاً اطراف آرنج)
علت آرتریت روماتوئید
سلولهای ایمنی کارشان این است که بدن را از مهاجمان خارجی محافظت کنند. حالا چه چیزی باعث میشود که مفاصل و بافتهای سالم را هدف حمله قرار دهند، معلوم نیست.
محققان بر این باورند که ترکیبی از ژنتیک و عوامل محیطی ممکن است در بروز این اختلال نقش ایفا کنند. ممکن است گرایش ژنتیکی در برخی افراد که دچار عفونت با یک باکتری یا ویروس خاص شدهاند، باعث چنین اختلالی شود. اما تا به امروز هیچ عفونت خاصی شناسایی نشده است.
آیا روماتوئید قابل درمان است؟
هیچ درمان شناخته شدهای برای آرتریت روماتوئید وجود ندارد. هدف از درمانهای موجود، کاهش التهاب و درد مفاصل و جلوگیری از آسیب به آنها و همچنین به حداکثر رساندن کارایی مفاصل است.
درمان آرتریت روماتوئید شامل ترکیبی از داروها و ورزش برای تقویت عضلات پشتیبان مفاصل است. درمان ممکن است شامل جراحی هم بشود. این روند با توجه به سن، مفاصل مبتلا شده و پیشرفت بیماری، طراحی میشود. در ادامه به برخی از روش های پیشگیری و درمانی آرتریت روماتوئید اشاره خواهیم کرد:
داروهای آرتریت روماتوئید
داروهایی که برای آرتریت روماتوئید استفاده میشود شامل داروهای اصلاحکننده بیماری ضد روماتیسم (DMARD) است که پیشرفت بیماری را کند میکنند. این نوع داروها عبارتند از: داروهای بیولوژیک، داروهای ضد التهابی غیراستروئیدی (NSAIDs)، استروئیدها و داروهای ضد درد DMARD.
انواع داروهای توصیه شده توسط پزشک به شدت علائم شما و مدت زمانی که به آرتریت روماتوئید مبتلا بودهاید بستگی دارد.
رژیم غذایی برای درمان آرتریت روماتوئید
برای کاهش درد و درمان آرتریت روماتوئید، میتوان از یک رژیم غذایی کمک بگیرید که هم مواد مورد نیاز بدنتان را تامین میکند و هم به کاهش درد مفاصل کمک میکند.
به عنوان مثال بر اساس تجربهی کسانی که آرتریت روماتوئید داشتند رژیم سرشار از امگا۳ و اسید چرب میتواند در کاهش حملات تاثیرگذار باشد.
یکی از بهترین رژیم ها برای کاهش التهاب مفاصل، رژیم مدیترانه ای است. این رژیم شامل مرغ، ماهی و مقادیر کمی گوشت قرمز بدون چربی و همچنین مقدار زیادی سبزیجات و میوههای تازه، روغن زیتون فراوان، روغن کلزا، غلات سبوس دار، نخود، لوبیا، آجیل و دانهها می باشد. این بدان معناست که چربیهای اشباع، کاهش یافته و با چربیهای غیراشباع از جمله چربیهای امگا ۳ جایگزین می شوند.
علاوه بر رژیم های مناسب برای کاهش علائم آرتریت می توانید از مواد غذایی ضد التهاب زیر کمک بگیرید:
غذاهای مفید برای درمان آرتریت روماتوئید
در ادامه به معرفی مواد غذایی کمککننده به بهبودی آرتریت روماتوئید میپردازیم:
روغن ماهی، روغن بذر گاوزبان و پنجه گربه: این روغنها برای کاهش درد مفاصل موثرهستند. البته قبل از استفاده از هر نوع مکملی با پزشک خود صحبت کنید تا تداخلی با داروهای اصلی که استفاده میکنید نداشته باشد.
مصرف ماهی: به عقیدهی محققان سوئدی، امگا ۳های موجود در ماهیهایی مانند ماهی آزاد یا ماهی ماکرو احتمال پیشرفت روماتیسم مفصلی را تا ۵۰ درصد کاهش میدهد. این محققان روی ۳۲۰۰۰ زن بالای ۶۵ سال بررسیهایی انجام دادند. معمولا در این سن و سال احتمال ابتلا به این بیماری زیاد است.
برنامهی غذایی این خانمهای شرکت کننده از سال ۱۹۸۷ تا ۱۹۹۷ تحت نظر بوده است. در طول این پژوهش ۲۰۵ نفر به روماتیسم مفصلی دچار شدند. محققان با بررسی برنامهی غذایی این افراد مشاهده کردند افرادی که روزانه روغن ماهی سرشار از امگا ۳ مصرف کردهاند به میزان ۵۲ درصد کمتر در معرض پیشرفت این بیماری قرار گرفتهاند.
واقعیت این است که امگا ۳ التهابهای مربوط به دردهای مفاصل را متوقف میکند. به عقیدهی این محققان ۱۰ سال مصرف ماهی آزاد و حتی هر نوع ماهی دیگر آن هم یک بار در هفته، خطر ابتلا به روماتیسم را در بین این زنها به میزان ۲۹ درصد کاهش داده است.
غذاهای غنی از آهن: خستگی یک علامت بسیار شایع آرتریت روماتوئید است و میتواند با کم خونی بدتر شود. کمخونی میتواند ناشی از التهاب مزمن، عوارض داروها و اختلال در جذب آهن باشد. بنابراین مصرف کافی آهن در رژیم غذایی برای کمک به جلوگیری از خستگی مهم است.
غذاهای غنی از کلسیم: مهم است که همه افراد در رژیم غذایی خود کلسیم کافی دریافت کنند تا استخوانهایشان قوی و سالم بمانند. هنگامی که شما مبتلا به آرتریت روماتوئید هستید و از گلوکوکورتیکوئیدها به عنوان بخشی از درمان استفاده می کنید، این موضوع حتی بیشتر مورد توجه قرار میگیرد. ممکن است شما را در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به پوکی استخوان و همچنین افزایش وزن قرار دهد.
ویتامین دی: بین سطوح پایین ویتامین D و آرتریت روماتوئید ارتباط وجود دارد. همه بزرگسالان و کودکان بالای یک سال، باید مصرف مکمل روزانه حاوی ده میکروگرم ویتامین D را به خصوص در پاییز و زمستان در نظر بگیرند. افرادی که در گروههای در معرض خطر قرار دارند، باید در تمام طول سال مکملی حاوی ده میکروگرم ویتامین D مصرف کنند.
غذاهای مضر برای درمان آرتریت روماتوئید
در این بخش مواد غذایی مهمی که در برنامه غذاییتان باید مصرف کنید یا از آن احتناب کنید را مشاهده میکنید:
غذاهای سرشار از چربی های اشباع: غذاهایی که سرشار از چربیهای اشباع هستند مثلا گوشت و کره ممکن است التهاب را بالا ببرد. بنابراین؛ نوع چربی را در رژیم غذایی خود تغییر دهید. افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید نسبت به افرادی که این بیماری را ندارند در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به بیماری قلبی هستند.
مقدار و نوع چربی که میخورید و در آشپزی استفاده میکنید ممکن است بر سطح کلسترول خون تأثیر بگذارد و همچنین ممکن است بر سطح درد و التهاب مفاصل تأثیر بگذارد. کاهش مصرف چربیهای اشباع شده و جایگزینی آن با مقدار کمتری از چربیهای غیراشباع ممکن است به حفظ سطح طبیعی کلسترول خون کمک کند.
نمک: مصرف نمک (کلرید سدیم) بیش از ۶ گرم در روز ممکن است باعث التهاب ناشی از تغییرات در سیستم ایمنی شود. مصرف زیاد نمک همچنین میتواند خطر ابتلا به فشار خون بالا را برای برخی افراد افزایش دهد.
غذاهای التهاب زا: برخی از غذاها مانند گوجه فرنگی، مرکبات، سیب زمینی سفید، فلفل، قهوه، و فراوردههای لبنی باعث بدتر شدن علائم میشود. سعی کنید از این غذاها بپرهیزید.
ورزش برای درمان آرتریت روماتوئید
شاید ورزش کردن با شرایطی که آرتریت روماتوئید را به وجود میآورد متضاد باشد، اما با ورزش عضلات را از سفتی در میآورید و درد مفاصل را میتوانید تا حدود زیادی کاهش دهید. مثلا می توانید ورزشهای کششی، مقاومتی و همچنین ایروبیک کم فشار (شنا کردن، ایروبیک در آب) را انجام دهید.
هنگام انجام ورزشهایی که فشار را روی مفاصل می آورد مانند دویدن و بلند کردن اجسام سنگین احتیاط کنید. بعد از ورزش حتما یک استراحت کوتاه داشته باشید. قبل از انجام هر برنامهی ورزشی با پزشک خود مشورت کنید.
افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید باید فعال بمانند و پیلاتس میتواند مزایای بسیاری مانند تعادل موضعی بهتر، ثبات ستون فقرات، انعطافپذیری، قدرت، تنفس بهتر و کنترل حرکت داشته باشد.
درمانهای کمکی آرتریت روماتوئید
علاوه بر مواردی که بالاتر ذکر شد، درمان های کمکی زیر نیزر می توانند کمک کننده باشند:
- حفظ وزن سالم: مهمترین رابطه بین رژیم غذایی و آرتریت روماتوئید، وزن است. اضافه وزن میتواند برخی از داروهای تخصصی را بیاثر کند. اگر وزن بدن شما بیش از حد لازم است، سعی کنید با ترکیب تغذیه سالم و ورزش منظم، وزن اضافی خود را کاهش دهید.
- گرمای مرطوب
- داروهای آرام بخش
- و طب سوزنی.
- مشاوره با پزشک: با پزشک خود، برنامهای برای مدیریت آرتریت خود تنظیم کنید. این به شما کمک میکند که مسئولیت بیماری خود را احساس کنید.
- استراحت کافی: آرتریت روماتوئید میتواند شما را مستعد خستگی و ضعف عضلانی کند. استراحت یا چرت کوتاه که با خواب شبانه تداخل نداشته باشد ممکن است کمک کند.
- کاهش استرس: زمانی را برای آن چه دوست دارید پیدا کنید، چه نوشتن در یک مجله، پیادهروی یا گوش دادن به موسیقی باشد. این میتواند به کاهش استرس کمک کند. گاهش فکر کردن به این بیماری و درد مفاصل، استرسآور است و منجر به درد بیشتر میشود.
جراحی برای درمان آرتریت روماتوئید
وقتی بیماری پیشرفت میکند و آسیبها جدی و درد غیرقابل تحمل میشود، بعضی افراد ترجیح میدهند برای بهبود درد و عملکرد مفاصل، تحت عمل جراحی قرار بگیرند.
جایگزین کردن مفاصل یکی از جراحیهای معمول در این زمینه است و معمولا مفاصل زانوها و ران را جایگزین میکنند. انواع دیگر جراحی، مانند آرتروسکوپی (قرار دادن یک ابزار لوله مانند برای دیدن و ترمیم بافتهای غیر طبیعی) و بازسازی تاندون نیز از گزینههای پیشنهادی است.
چگونه می توان آرتریت روماتوئید را تشخیص داد؟
برای تشخیص دقیق این بیماری از روش های زیر استفاده می شود:
تست خون
اگر مشکوک به این اختلال باشید پزشک دستور میدهد آزمایش خون از شما گرفته شود تا دلایل التهاب در بدن را بررسی کند. از دیگر آزمایشات مرسوم برای تشخیص آرتریت روماتوئید میتوان آزمایش (RF) و (anti-CCP) را نام برد.
افراد مبتلا به روماتوئید اغلب دارای میزان بالای رسوب گلبولهای قرمز (ESR، که به عنوان sed rate نیز شناخته میشود) هستند که ممکن است نشاندهنده وجود یک فرآیند التهابی در بدن باشد.
عکس برداری
عکسبرداری با اشعه X یکی از راههای تشخیص آرتریت است و با آن میتوان میزان پیشرفت این بیماری را هم سنجید. MRI یا سونوگرافی هم میتواند به تشخیص این اختلال و همچنین تشخیص میزان آسیبی که به مفاصل رسانده است کمک کند.
کلام پایانی:
درد و ناتوانی مرتبط با آرتریت روماتوئید میتواند بر زندگی کاری و خانوادگی فرد تأثیر بگذارد. افسردگی و اضطراب و همچنین احساس درماندگی و اعتماد به نفس پایین، از اثرات شایع این بیماری هستند. میزان تأثیر روماتیسم مفصلی بر فعالیتهای روزانه شما تا حدی به نحوه مقابله شما با این بیماری بستگی دارد.
در مورد روشهای درمان آرتریت روماتوئید با پزشک یا پرستار خود صحبت کنید. با گذشت زمان، خواهید آموخت که چه استراتژیهایی برای شما بهتر عمل میکنند. به جز ورزشهای اصلاحی مانند پیلاتس، یکی از موثرترین روشهای درمانی برای کاهش درد مفاصل، توجه به رژیم غذایی روزانه است. از مواد غذایی استفاده کنید که استخوانهای شما را تقویت کرده و موجب اسقامت بدن نسبت به درد میشوند.
سوالات متداول مقاله درمان آرتریت روماتوئید:
۱- چه کسانی بیشتر دچار اختلال آرتریت روماتوئید میشوند؟
آرتریت روماتوئید بیشتر در سنین ۳۰ تا ۶۰ سال دیده میشود و در زنان دو تا سه برابر شایعتر است؛ سیگار و سابقه خانوادگی ریسک را بالا میبرند.
نوع نادر آن در کودکان و نوجوانان نیز رخ میدهد و میتواند باعث التهاب مفاصل و اختلال در رشد شود. در بارداری نیز معمولاً علائم تا حدود ۸۰٪ کاهش مییابد، اما پس از زایمان ممکن است دوباره بازگردد و نیاز به تنظیم دارو وجود دارد.
۲- آیا آرتریت روماتوئید همان آرتریت پسوریاتیک است؟
خیر، آرتریت روماتوئید یک بیماری خودایمنی است که معمولاً مفاصل را بهصورت قرینه درگیر میکند، در حالیکه آرتریت پسوریاتیک اغلب در افراد مبتلا به پسوریازیس دیده میشود و میتواند علاوه بر مفاصل، پوست و ناخنها را نیز درگیر کند.
منبع:
سلام دستتون درد نکنه اقای دکتر ایشالاه همیشه سالم وپر انرژی ازاین مقالات عالی انتشار بدید وبهما بیمارا ن وافراد سالم کمک کنین خیلی خوب بود ممنونم