یکی از انواع سبزیجاتی که این روزها از دنیای ناشناخته بودن خود فاصله گرفته، سبزی مارچوبه است. اکثر افراد این گیاه را با شکل باریک و دراز، برگهای سوزنی شکل و گلهای زنگولهای آن میشناسند. این گیاه طعم منحصر به فرد و خاصی شبیه به لوبیا سبز و کلم بروکلی دارد و دارای خواص بسیار زیادی برای بدن میباشد.
با وجود اینکه مارچوبه ممکن است برای بعضی افراد نام آشنایی باشد؛ اما هنوز افرادی وجود دارند که طعم این سبزی را امتحان نکردهاند و با خواص مارچوبه آشنایی کامل ندارند. در مقاله امروز به بررسی ۱۵ خواص مارچوبه و طرز استفاده از آن و همچنین عوارض مصرف بیش از حد آن به طور مفصل میپردازیم.
اگر دوست دارید درباره این سبزی دوست داشتنی و خوشمزه بیشتر بدانید، تا انتهای مطلب با مجله سلامتی دکتر کرمانی همراه شوید:
مارچوبه چیست؟
مارچوبه یک گیاه یا سبزی با نام علمی (Asparagus) است که حدودا بیش از ۳۰۰ گونه از آن وجود دارد. مارچوبه به رنگ سفید است که با قرار گرفتن در معرض نور خورشید به رنگ سبز تبدیل میشود. برخی از آنها به عنوان گیاه زینتی و برخی دیگر توسط گلفروشها در چیدمان گل مورد استفاده قرار میگیرد.
برخلاف گیاهان یک ساله که باید در فصل خودشان کاشت شوند، مارچوبه یک گیاه چند ساله است و سال به سال رشد میکند. به همین خاطر است که در بعضی مناطق مارچوبه به فراوانی کشت میشود. این گیاه بیشتر در آب و هوای معتدل و خاکهای حاصلخیز رشد میکند.
تاریخچه کاشت و مصرف مارچوبه
کاشت مارچوبه اولین بار ۲۵۰۰ سال پیش در یونان انجام شد. علاوه بر یونان کشورهای چین، تایلند، مکزیک، پرو و آلمان پیشتازان کشت مارچوبه در جهان هستند. جالب است بدانید مارچوبه سفید که طعم ملایمتری در مقایسه با بقیه دارد، به مقدار زیاد در فرانسه کشت میشود.
ارزش غذایی مارچوبه
مارچوبه یک گیاه بسیار کم کالری است که حاوی مقادیر فراوانی پتاسیم، کلسیم، فسفر، منیزیم، انواع ویتامینها، آهن و.. میباشد. ارزش غذایی ۱۰۰ گرم مارچوبه خالص، بر اساس الگوهای تغذیهای وزارت کشاورزی ایالات متحده آمریکا این مقدار مواد معدنی و ویتامین میباشد:
| ماده مغذی | میزان ارزش غذایی |
| کالری | 25 |
| کربوهیدرات | ۵/۳ گرم |
| پروتئین | ۲/۲ گرم |
| چربی | ۲/۰ گرم |
| فیبر | ۵/۱ گرم |
| پتاسیم | ۲۷۰ میلیگرم |
| فسفر | ۷۰ میلیگرم |
| کلسیم | ۲۰ میلیگرم |
| منیزیم | ۱۲ میلیگرم |
| سدیم | ۳ میلیگرم |
| کلر | ۴۰ میلیگرم |
| آهن | ۱/۱ میلیگرم |
| مس | ۱۴/۰ میلیگرم |
| روی | ۳۲/۰ میلیگرم |
| منگنز | ۳/۰ میلیگرم |
| ویتامین C | ۳۱ میلیگرم |
| ویتامین A | ۴/۰ میلیگرم |
| ویتامین E | ۸/۰ میلیگرم |
| ویتامین B1 (تیامین) | ۲/۰ میلیگرم |
| ویتامین B2 | ۱۹/۰ میلیگرم |
| ویتامین B3 | ۱ میلیگرم |
| ویتامین B5 | ۶/۰ میلیگرم |
| ویتامین B6 | ۰۶/۰ میلیگرم |
| ویتامین B8 | ۰۰۲/۰ میلیگرم |
| ویتامین B9 | ۰۹/۰ میلیگرم |
15خواص مارچوبه
یکی از موثرترین سبزیجاتی که میتوانید آن را در رژیم غذایی خود بگنجانید، مارچوبه است. این سبزی پرخاصیت دارای فیبر خوراکی موثری است که باعث حرکات غذا در رودهها میشود.
علاوه براین، پری بیوتیک و اینولینی که در مارچوبه وجود دارند، فرآیند گوارش را بهبود بخشیده و از این طریق به کاهش وزن شما کمک میکنند. مارچوبه یک خوراکی کم کالری است که سرشار از آب فراوان است و مانع از یبوست در رژیم غذایی میشود.
مسئله مهمی که مارچوبه را از سایر گیاهان هم رده خود متمایز میکند، کالری بسیار پایین این گیاه و منابع غنی ویتامینها و مواد معدنی در آن است. صد گرم از گیاه مارچوبه، فقط ۳ میلیگرم سدیم دارد و چربی آن به یک گرم نمیرسد. شگفت انگیز نیست؟!
از طرفی، ماده مغذی فیبر و انواع ویتامینهای گروه B در این گیاه باریک و دراز، باعث احساس سیری بیشتری در طول روز میشود و کسالت و بیحالی شما را برطرف میسازد.
علاوه بر خواصی که ذکر کردیم، خاصیت ادرار آور بودن مارچوبه، تمامی مواد زائد و سموم را از بدن شما دفع کرده و از نفخ در دوران رژیم جلوگیری میکند. همه این خواص در نهایت میتوانند شما را به هدف اصلیتان یعنی کاهش وزن و تناسب اندام برسانند.
طرز استفاده از مارچوبه برای لاغری
این سوالیست که ممکن است برای خیلی از شما عزیزان پیش آمده باشد. اینکه مارچوبه را در کدام وعدههای غذایی بخوریم و اصلا به جز روشهای بالا از چه روشهای دیگری استفاده کنیم؟! افزودن مارچوبه به رژیم غذایی سادهتر از آن است که فکر میکنید:
- میتوانید قسمت بالایی مارچوبه که حالت نیزهای شکل دارد را به روغن زیتون آغشته کنید، سپس کمی نمک به آن اضافه کرد و در فر بگذارید تا قسمت سبز آن پخته شود.
- میتوانید قسمت بالایی مارچوبه را بخارپز کنید یا آن را در آب نمک در حال جوش بیندازید و در کنار سالاد استفاده کنید.
- میتوانید به عنوان چاشنی غذاها با سرکه و سایر مواد ترشی نوش جان کنید.
- میتوانید آن را خرد کرده و در وعده صبحانه به مخلوط املت و تخممرغهای همزده خود اضافه کنید.
- انتخاب آن به عنوان وعده عصرانه و افزودن به سالادها نیز ایده بسیار خوبی است.
- مارچوبه را خرد کرده و به سوپهای خود اضافه کنید.
- این گیاه خوشمزه را با روغن زیتون و سیر خرد شده تفت داده، کمی فلفل سیاه به آن اضافه کنید و مقداری پنیر پارمزان روی آن بپاشید. فوق العاده است!
- به صورت بخارپز با روغن زیتون و سیر خرد شده در کنار یکی از وعدههای غذایی میل کنید.
رژیم دکتر کرمانی تنها رژیمیه که حسرت هیچ غذایی رو به دلت نمیذاره. کافیه همین الان تصمیم بگیری که میخوای وزنت رو کم کنی و به اون اندامی که همیشه آرزوش رو داشتی برسی! از همین لحظه ما کنارتیم تا باهم به هدفت برسیم.
علاوه بر تاثیر مصرف مارچوبه برای لاغری، این گیاه فواید بسیار زیادی برای سلامتی بدن دارد که در ادامه به آنها اشاره خواهیم کرد:
خواص مارچوبه برای محافظت در برابر سرطان
چندین بررسی تحقیقاتی از انجمن سرطان آمریکا نشان داده است که مارچوبه در کاهش علائم مربوط به بیماری سرطان نقش موثری دارد. ساپونین موجود در مارچوبه دارای خاصیت ضد تومور و ضد سرطانی است که تعادل بدن را در مقابله با رادیکالهای آزاد حفظ کرده و باعث مرگ سلولهای سرطانی میشود.
همچنین، فولات (ویتامین B9) موجود در مارچوبه نیز شایسته توجه است و خطر ابتلا به سرطانهای روده بزرگ، پانکراس و مری را کاهش میدهد. شواهد زیادی حاکی از آن است که خوردن مارچوبه یقینا به درمان سرطانها کمک میکند؛ اما به تنهایی نمیتواند راه درمان این بیماری باشد.
خواص مارچوبه برای سلامت کلیهها و دستگاه ادراری
مارچوبه با دارا بودن خاصیت ضد باکتریاییِ خود، از رشد باکتریهایی که باعث عفونت در مثانه، کلیهها و مجرای ادراری میشوند جلوگیری میکند. به بیان سادهتر، این گیاه یک ادرار آور طبیعی است که با افزایش حجم ادرار، عفونتهای دستگاه ادراری را درمان میکند. علاوه براین، به دفع مواد زائد از کلیهها و جلوگیری از سنگ کلیه نیز کمک میکند.
کاهش دادن التهابات ناشی از روماتیسم
یکی از خواص مارچوبه کاهش التهابات بدن است. خاصیت آنتی اکسیدانی قوی در مارچوبه، این سبزی را به یک ماده غذایی قدرتمند برای مبارزه با التهابات تبدیل کرده است. روماتیسم مفصلی یا آرتریت روماتوئید یک بیماری شایع خودایمنی است که باعث التهاب، تورم و درد مفاصل میشود.
مطالعات نشان داده است که مارچوبه به دلیل دارا بودن فولات در کاهش این التهابات نقش بسیار موثری دارد.
بهبود سلامت استخوانها
ویتامین K، به لخته شدن خون در بدن کمک میکند. مارچوبه منبع خوبی از این ویتامین است که از لخته شدن خون در رگها و شریانها جلوگیری مینماید.
از طرفی، ویتامین K یا همان کلسیم سلامت استخوانها را بهبود میبخشد و مانع از رسوب آن در سایر بافتهای بدن میشود. علاوه بر این، مصرف مارچوبه خطر ابتلا به پوکی استخوان را مخصوصا در افراد مسن کاهش میدهد.
سلامت قلب و عروق
همانطور که گفتیم، مارچوبه منبع غنی از ویتامین K است. خواص این ویتامین محدود به رگها نیست و در سلامت قلب نیز تاثیرگذار است. علاوه براین، مارچوبه حاوی فیبر محلول است که باعث کاهش فشار خون و خطر ابتلا به بیماریهای قلبی میشود.
از طرفی، تیامین، ساپونین، پلی فنول، فلاونوئیدها و ویتامین C همگی ترکیباتی هستند که به حذف کلسترول خون و بهبود سلامت قلب کمک میکنند.
تقویت سلامت مغز
مارچوبه منبع غنی از ویتامینهای E و C است. طبق مطالعات انجام شده این دو ماده مغذی ترکیبی قدرتمند در کاهش خطر ابتلا به بیماری آلزایمر هستند. گذشته از آن، مارچوبه از زوال عقلی در سالمندان نیز جلوگیری میکند.
کاهش ابتلا به افسردگی
جالب است بدانید که براساس تحقیقات، مارچوبه سبز رنگ به درمان افسردگی در افراد کمک میکند. فولات موجود در این سبزی برای بیماران مبتلا به افسردگی بسیار مفید است و روحیه آنها را تقویت کرده و به درمان زودرنجی آنها کمک میکند.
خواص مارچوبه در کاهش علائم صرع
صرع نوعی بیماری مزمن و شایع در جهان است که باعث تشنجهای مکرر در افراد میشود. مارچوبه سیگنالهای مربوط به تشنج و صرع را به دلیل وجود فولات فراوان در این افراد کاهش داده و به نوعی به بهبود وضعیت آنها کمک میکند.
تقویت سیستم ایمنی بدن
یکی دیگر از ترکیبات بسیار مهم در مارچوبه وجود گلوتاتیون است. گلوتاتیون یک سم زدای بسیار قوی میباشد که در عملکرد سیستم ایمنی بدن نقش موثری دارد.
مارچوبه علاوه بر خاصیت آنتی اکسیدان، نوعی فیبر به نام پری بیوتیک را در خود دارد که در کنار تقویت سیستم ایمنی بدن، به مبارزه با بیماریهای آنفولانزا و سرماخوردگی نیز کمک میکند.
خواص مارچوبه در درمان دیابت
یکی از خواص اعجاب انگیز این گیاه معجزهآسا این است که خوردن آن سطح قند خون را در افراد ثابت نگه میدارد. به علاوه، با ترشح انسولین به جذب گلوکز در بدن کمک میکند و در نهایت از این طریق منجر به بهبود علائم دیابت میشود.
خواص مارچوبه در دوران بارداری
ویتامین B9 یکی از مواد مغذی موثر در رشد جنین است و خطر نقص مادرزادی را در آنها پایین میآورد. زنان باردار بایستی به طور روزانه حداقل ۴۰۰ میکروگرم از این ویتامین را دریافت کنند که خوردن مارچوبه میتواند بخشی از این ماده مغذی را برای خانمهای باردار فراهم سازد. همچنین، گلوتاتیون و فولات موجود در مارچوبه، قدرت باروری را در زنان افزایش میدهد.
خواص مارچوبه برای سلامت بینایی
اگر به ارزش غذایی مارچوبه نگاهی بیندازید خواهید دید که این گیاه دارای منبع خوبی از ویتامین A است. این ویتامین به بهبود عملکرد شبکیه چشم کمک کرده و با جذب نور سلامت چشم را افزایش میدهد.
علاوه بر ویتامین A، مارچوبه سرشار از آنتی اکسیدانهای قوی لوتئین، زیگزانتین و ویتامین E است که همه اینها، از چشمان شما در برابر بیماریهایی همچون آب مروارید محافظت میکند.
بهبود شرایط قاعدگی
برخی از خانمها در دوران قاعدگی خود، احساس خستگی و بیحالی زیادی را تجربه میکنند. این حالتها ممکن است به دلیل کمبود ویتامین B باشد.
انواع ویتامینهای خانواده گروه B در این سبزی وجود دارد که میتواند خستگی ناشی از دوران قاعدگی را در خانمها برطرف سازد. علاوه بر این، مارچوبه با تولید استروژن به تنظیم سیکل قاعدگی و درمان علائم یائسگی نیز کمک میکند.
سلامت پوست و مو
جالب است بدانید که مصرف موضعی عصاره مارچوبه روی پوست دارای خاصیت لایه برداری است و پوست شما را تمیز میکند. این گیاه ویتامین C و E را در خود دارد که باعث تغذیه و شفافیت پوست شما میشوند و از خشکی آن جلوگیری میکنند. همچنین، وجود فولات و ویتامین C در تقویت و رشد موها نیز بسیار مفید و کارآمد است.
عوارض مصرف مارچوبه چیست؟
این گیاه مغذی معمولا عارضه جانبی خاصی را برای افراد ایجاد نمیکند، اما در صورت مصرف بیش از حد آن ممکن است عوارض زیر را در خود مشاهده کنید:
- نفخ شکمی در صورت مصرف بیش از اندازه به دلیل وجود فیبر پری بیوتیک که هضم آن برای بدن کمی دشوار است.
- واکنشهای آلرژیک و حساسیت در بعضی افراد
تداخل دارویی مارچوبه
مارچوبه معمولا در حالت عادی تداخل دارویی ایجاد نمیکند. اما در صورتی که به مقدار زیاد و به عنوان دارو از آن استفاده شود، ممکن است با بعضی از داروها تداخل ایجاد کند:
- داروهای رقیقکننده خون مانند آسپرین، پلاویکس، وارفارین
- داروهای آنتی هیستامین
- برخی از داروهای ضد افسردگی که بهتر است اگر از این داروها استفاده میکنید، قبل از مصرف مارچوبه با پزشک خود مشورت نمایید.
چه کسانی مجاز به مصرف مارچوبه نیستند؟
افراد زیر در مصرف مارچوبه باید دقت کنند:
- افرادی که دچار بیماری نقرس و سابقه سنگ کلیه هستند: از آنجایی مارچوبه دارای ترکیب پورین (پورین یک ترکیب ارگانیک است که در تمام سلولهای بدن انسانها و بعضی از محصولات گیاهی و حیوانی وجود دارد) است و پورین میزان اسید اوریک خون را بالا میبرد، مصرف این گیاه برای افراد ذکر شده توصیه نمیشود.
- افرادی که دچار ورم مجاری ادراری و یا مشکلات اعصاب هستند.
- خانمهای باردار مجاز به استفاده بیش از اندازه از مارچوبه نیستند. اما مصرف معمول آن بلامانع است که توصیه میشود با پزشک خود مشورت کنند.
کلام آخر:
دیدیم که خواص مارچوبه زیاد است و توصیه میشود مصرف آن را در برنامه غذایی هفتگی خود بگنجانید. مارچوبه سرشار از آب است و به جلوگیری از یبوست کمک میکند. علاوه براین، فیبر بالایی دارد و اکثر ویتامینهای گروه B را در خود جای داده است. از دیگر فواید مارچوبه این است که باعث سلامت قلب و عروق، استخوانها، مغز و.. میشود و حتی علائم صرع را کاهش میدهد.
از آنجایی که مارچوبه منبع خوبی از ویتامین K است بهتر است آن را در زمان مصرف داروهای رقیق کننده خون، داروهای افسردگی و.. استفاده نکنید. علاوه براین، اگر دچار مشکلات زمینهای خاصی هستید حتما قبل از مصرف مارچوبه با پزشک خود مشورت کنید.
سوالات متداول مقاله خواص مارچوبه:
۱- آیا خواص مارچوبه برای کودکان نیز کاربرد دارد؟
بله؛ مارچوبه برای کودکان مفید است زیرا سرشار از فیبر، ویتامینهای A، C، K و فولات است و به تقویت رشد، سلامت گوارش و سیستم ایمنی کمک میکند.
۲- آیا خوردن مارچوبه بوی ادرار را تغییر میدهد؟
بله، ترکیبات گوگردی آن در برخی افراد باعث تغییر بو میشود و طبیعی است.
۳- طبع مارچوبه سرد است یا گرم؟
طبع مارچوبه در طب سنتی گرم و خشک دانسته میشود و به همین دلیل معمولاً برای تقویت هضم و افزایش انرژی بهکار میرود.
منابع:
در بهار طرف ما به صورت خودرو سبز میشه که به رنگهای زرد و بنفش که همان زردش اگه چیده نشه بعداز مدتی به رنگ سبز در میاد اما به آن پی لَنْگو می گوییم که با توله و سیر یا تر وحشی در آب و نمک می پزیم و می خوریم
طرف ما در بهار به صورت خودرو سبز میشه که ما به آن پی لَنْگو می گوییم که در رنگهای زرد و بنفش دیده میشه همان زرد هم چندروز بمانه و چیده نشه سبز رنگ میشه که با توله و سیر یا تر وحشی در آب و نمک پخته میشه و برای خوردن استفاده می کنند
طرف ما در بهار به صورت خودرو سبز میشه که ما به آن پی لَنْگو می گوییم که در رنگهای زرد و بنفش دیده میشه همان زرد هم چندروز بمانه و چیده نشه سبز رنگ میشه که با توله و سیر یا تر وحشی در آب و نمک پخته میشه و برای خوردن استفاده می کنند
سلام گیاه مارچوب با شیر و کره چطوره واسم حجم دهی چوب خب چطور تو شیر حل کتیم
سلام انواع نحوه مصرف در مقاله آمده
پودری باشه داخل مایعات حل میشه که مصرف سبزی با شیر ترکیب خوبی نیست
سلام وقت بخیر مطالب جالب وعالی ومفید از این گیاه بسیار خوب ای کاش در بازارهای ایران هم یافت شود ودر دسترس همه باشه خاصیت بسیارخوبی داره اما حیف که در بازارهای کشوردیده نشده اگرهم هست ای کاش دررسانه ها وبخصوص در دنیای مجازی تبلیغ داشته باشد باتشکر از مطلب خوب وعالی 👌👌👌👏👏👏
سلام ممنون ومچکر از توجهی که دارین عزیزم
کاملا درسته