برای بیماری کرون چی خوبه؟

“خوردن” یکی از بزرگ‌ترین لذت‌های زندگی است اما زمانی که به بیماری کرون مبتلا شده‌اید، مثل یک شمشیر دو لبه عمل می‌کند. از یک طرف، برخی مواد غذایی می‌توانند علائم بیماری کرون را شدیدتر و بدتر کنند، به خصوص در دوره زمانی شعله‌ور شدن یا عود بیماری و از سوی دیگر، برنامه غذایی مناسب می‌تواند به داروها کمک کند تا به طور موثرتری در کنترل بیماری عمل کنند، مشکلات گوارشی را به حداقل برسانند، دستگاه گوارش را التیام بخشند و ایمنی بدن را تقویت نمایند.

با این حال هیچ برنامه ثابتی برای همه‌ی مبتلایان به بیماری کرون وجود ندارد، اما قوانین خاصی وجود دارد که می‌تواند به شما در انتخاب رژیم غذایی بیماری کرون کمک کنند. در ادامه‌ی این مطلب، به این موضوع خواهیم پرداخت که برای بیماری کرون چی خوبه؟ و در رژیم غذایی بیماری کرون چه غذاهایی را باید مصرف کنید. تا انتها با ما همراه باشید.

بیماری کرون چیست؟

بیماری کرون یک نوع بیماری التهابی مزمن روده است که می‌تواند هر بخش از دستگاه گوارش، از دهان تا مقعد را درگیر کند، اما بیشتر در روده باریک و روده بزرگ دیده می‌شود. در این بیماری، سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بافت‌های دستگاه گوارش حمله می‌کند و باعث التهاب طولانی‌مدت، زخم و ضخیم شدن دیواره روده می‌شود. علائم آن معمولاً شامل درد شکم، اسهال مزمن (گاهی همراه با خون)، کاهش وزن، خستگی و کم‌خونی است. بیماری کرون دوره‌های تشدید و بهبود دارد، یعنی ممکن است مدتی علائم کاهش پیدا کنند و دوباره بازگردند. علت دقیق آن مشخص نیست، اما عوامل ژنتیکی، ایمنی و محیطی در بروز آن نقش دارند.

آیا بیماری کرون واگیردار است؟

پاسخ منفی است. این نوع بیماری التهابی روده (IBD) از طریق تماس فیزیکی از جمله تماس جنسی یا از طریق لمس کردن، خوردن یا پوشیدن هر چیزی که فرد مبتلا به کرون با آن در تماس بوده است منتقل نمی‌شود. این یک بیماری عفونی نیست و بنابراین از فردی به فرد دیگر منتقل نمی‌شود.

نقش تغذیه در پیشگیری و بهبود بیماری کرون

دانستن اینکه کدام غذاها به شما کمک می‌کنند تا بهترین احساس را داشته باشید به خصوص هنگامی که به بیماری کرون یا کولیت اولسراتیو مبتلا هستید آسان نیست. تحقیقات نشان می‌دهد که رژیم غذایی در ایجاد IBD، سیر بیماری، القا یا حفظ بهبودی، کاهش علائم و وضعیت تغذیه ای نقش دارد. بسته به مرحله بیماری رویکردهای مختلف غذایی می‌توانند به مدیریت بیماری کمک کنند. این رژیم ها عبارتند از:

رژیم غذایی مدیترانه ای: رژیم غذایی مدیترانه ای، اغلب در دوران بهبودی توصیه می‌شود و بر غذاهای کامل، پروتئین‌های بدون چربی (مانند ماهی) و چربی های سالم تمرکز دارد.

رژیم غذایی FODMAP: رژیم فودمپ یا FODMAP می‌تواند یک گزینه کوتاه مدت مفید در طول دوره‌های عود بیماری برای کاهش نفخ و اسهال باشد.

از آنجا که بیماری کرون می‌تواند باعث سوء جذب شود، کمبود آهن، کلسیم، ویتامین D و ویتامین B12 شایع است. برای موارد شدید یا درمان اولیه، تیم پزشکی ممکن است تغذیه انحصاری روده‌ای – یک رژیم غذایی مایع – را برای القای بهبودی توصیه کند. توصیه ما برای بیماران مبتلا به کرون رژیم ۲۱ روزه دکتر کرمانی است. این برنامه شامل غذاهای سالمی است که می‌تواند جلوی بروز علائم بیماری را بگیرد.

در رژیم غذایی بیماری کرون، کدام غذاها مجاز است؟

ذکر دو نکته‌ی مهم در ابتدای بحث رژیم غذایی کرون بسیار با اهمیت است: اولا، غذاها باعث ایجاد بیماری کرون نمی‌شوند و ثانیا، هیچ رژیم غذایی خاصی در درمان کرون موثر نیست. با این حال، برخی غذاها ممکن است باعث تشدید علائم بیماری کرون در برخی افراد شوند.

البته تا کنون تحقیقات در تعیین اینکه چه غذاهای خاصی مقصر تشدید بیماری در همه‌ی افراد مبتلا به کرون هستند، ناموفق بوده است. پس به طور مختصر و مفید می‌توان گفت، هیچ رژیم غذایی خاصی برای کاهش بیماری کرون وجود ندارد، اما رژیم غذایی بد می‌تواند علائم بیماری شما را بدتر کند و داشتن یک برنامه غذایی کرون مناسب برای جلوگیری از سوءتغذیه ضروری است. اگرچه رژیم غذایی هر بیمار کرون با بیمار دیگر متفاوت است، اما متخصصان معمولا غذاهای زیر را برای دوره‌ی عود توصیه می‌کنند:

ویتامین‌ها و مکمل های مفید برای افراد مبتلا به کرون

التهاب در دستگاه گوارش می‌تواند پردازش غذا و جذب مواد مغذی را برای بدن دشوار کند. در این صورت، کمبود ویتامین می‌تواند به مشکلی جدی برای بیمار تبدیل شود. بنابراین در بیماران مبتلا به کرون، پزشک ممکن است آزمایش خون را برای بررسی سطوح ویتامین و مواد معدنی در بدن توصیه کند. با این وجود، مصرف ویتامین‌های زیر به مبتلایان به کرون توصیه می‌شود:

ویتامین D

ویتامین D که به جذب کلسیم در بدن کمک می‌کند، برای همه بیماران مبتلا به IBD توصیه می‌شود، زیرا ممکن است به کنترل التهاب روده کمک کند. برخی از مطالعات حتی IBD فعال کمتری را در افرادی که سطح ویتامین D کافی دارند، نشان داده است. این ویتامین زمانی موثرتر است که همراه با کلسیم مصرف شود. به ویژه برای افرادی که کمبود کلسیم دارند و مبتلا به استئوپنی یا پوکی استخوان هستند، یا افرادی که کورتیکواستروئید مصرف می‌کنند (که می‌تواند باعث مقاومت در جذب ویتامین D شود) مهم است.

ویتامین‌های A، E و K

این ویتامین‌ها در رژیم غذایی کرون برای تولید سلولی و جلوگیری از آسیب سلولی، تولید خون، مبارزه با عفونت‌ها و سلامت استخوان‌ها ضروری هستند. بیمارانی که در جذب چربی مشکل دارند ممکن است سطوح پایینی از این ویتامین‌های محلول در چربی را داشته باشند.

ویتامین B12

ویتامین B12 به سلامت سلول‌های عصبی و خون کمک می‌کند و در آخرین بخش ایلئوم که در انتهای روده کوچک قرار دارد، جذب می‌شود. اگر به بیماری کرون ایلئوم مبتلا شده‌اید، یا اگر برای برداشتن بخشی یا تمام ایلئوم تحت عمل جراحی قرار گرفته‌اید، ممکن است در جذب ویتامین B12 کافی از غذا به تنهایی مشکل داشته باشید. گیاهخواران نیز در معرض خطر ابتلا به کمبود ویتامین B12 هستند.

کلسیم

کلسیم، استخوان‌ها و دندان‌های انسان را حفظ می‌کند. مصرف این عنصر برای همه بیماران IBD توصیه می‌شود، اما به خصوص اگر کورتیکواستروئید مصرف می‌کنید و یا استئوپنی (تراکم استخوان پایین) یا پوکی استخوان دارید، مصرف مکمل‌های کلسیم ضروری است. جذب این عنصر زمانی موثرتر است که همراه با ویتامین D مصرف شود.

آهن

آهن یکی از اجزاء تشکیل دهنده‌ی هموگلوبین است که در گلبول‌های قرمز خون یافت می‌شود و اکسیژن را در سراسر بدن حمل می‌کند. کمبود آهن می‌تواند منجر به کم خونی، اختلال خونی و ایجاد عوارض جدی در بیماران IBD شود. بیمارانی که کم خون هستند، گلبول‌های قرمز کافی ندارند. التهاب و از دست دادن خون ناشی از زخم‌های روده می‌توانند هر دو باعث ایجاد کمبود آهن در شما شوند.

روی

عنصر روی به بدن کمک می‌کند تا با باکتری‌ها و ویروس‌های مهاجم مبارزه کند. سطح روی در بدن انسان می‌تواند تحت تأثیر برخی از علائم بیماری کرون و کولیت اولسراتیو، از جمله اسهال شدید، سندرم روده کوتاه، و عفونت گسترده در روده کوچک، کاهش یابد.

اسید فولیک

اسید فولیک به بدن کمک می‌کند تا سلول‌های جدیدی تولید کرده و آنها را حفظ نمایند و همچنین، به سیستم گوارش در پردازش چربی‌ها و کربوهیدرات‌ها کمک می‌کند. برخی از داروهایی که ممکن است پزشک برای درمان IBD تجویز کند، از جمله سولفاسالازین و متوترکسات، ممکن است در جذب اسید فولیک اختلال ایجاد کنند.

امگا ۳ و پروبیوتیک

برخی از مکمل‌ها، مانند پروبیوتیک‌ها و اسیدهای چرب امگا ۳، برای بیماری کرون مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. گفته می‌شود که امگا ۳ و پروبیوتیک باعث کاهش شدت علائم در دوره عود بیماری می‌شوند، اما شواهد محکمی ‌مبنی بر مفید بودن آنها در کاهش علائم یا حفظ بهبودی در تحقیقات علمی معتبر ثبت نشده است.

در رژیم غذایی بیماری کرون، کدام غذاها مجاز نیست؟

برخی از غذاها در رژیم غذایی کرون ممکن است باعث ایجاد گرفتگی در دستگاه گوارش، نفخ و یا اسهال شوند. غذاهایی که عمدتا محرک بوده و باعث تشدید علائم کرون می‌شوند، به صورت زیر هستند:

• غذاهای فیبر نامحلول که به سختی هضم می‌شوند: میوه‌ها با پوست و دانه، سبزیجات سبز خام (به خصوص سبزیجات چلیپایی، مانند کلم بروکلی، گل کلم یا هر چیزی با پوست)، مغزها و غلات کامل.
• لاکتوز: قند موجود در لبنیات، مانند شیر، پنیر خامه‌ای و پنیرهای نرم.
• قندهای غیر قابل جذب: سوربیتول، مانیتول و سایر الکل‌های قند موجود در آدامس‌های بدون قند، آب نبات، بستنی و انواع خاصی از میوه‌ها و آبمیوه‌ها، مانند گلابی، هلو و آلو.
• غذاهای شیرین: شیرینی، آب نبات و آب میوه.
• غذاهای پرچرب: کره، نارگیل، مارگارین و خامه و همچنین غذاهای سرخ شده یا پر روغن.
• الکل و نوشیدنی‌های کافئین‌دار: آبجو، شراب، مشروبات الکلی، نوشابه و قهوه.
• غذاهای تند: همه‌ی انواع ادویه‌جات تند.

تاثیر اصلاح سبک غذایی در افراد مبتلا به کرون

همانطور که گفتیم، برنامه‌ریزی یک وعده غذایی خاص برای همه‌ی بیماران کرون امری چندان مناسب نیست. با این حال اصلاح سبک غذایی می‌تواند تاثیرات مثبتی روی کاهش علائم بیماری، به خصوص در دوره‌ی عود آن داشته باشد. رعایت نکات زیر می‌توانند به شما در جهت تغذیه بهتر روزانه کمک کنند:

• روزانه چهار تا شش وعده غذایی کوچک بخورید.
• هیدراته بمانید: آن قدر بنوشید که ادرارتان زرد روشن و شفاف بماند. آب، آبگوشت و آب گوجه فرنگی غذاهای مناسبی هستند.
• به آرامی بنوشید و از استفاده از نی خودداری کنید، زیرا می‌تواند باعث بلع هوا شود که ممکن است باعث تولید گاز در دستگاه گوارش شود.
• وعده‌های غذایی را از قبل آماده کنید و آشپزخانه خود را با غذاهایی که برای شما مجاز هستند، پر کنید.
• از روش‌های ساده پخت استفاده کنید: آب پز، گریل و بخارپز.
• از یک یادداشت غذایی برای پیگیری آنچه می‌خورید و علائم آن استفاده نمایید.

داشتن تغذیه‌ی بهتر و اصلاح سبک غذایی می‌تواند عوارض ناشی از بیماری کرون و ایجاد بیماری‌های ثانویه را تا حد مطلوبی کنترل نماید.

نمونه رژیم غذایی برای بیماران مبتلا به کرون

همه‌ی مبتلایان به کرون نمی‌توانند غذای خاصی را با علم به اینکه قطعا در آنها باعث ایجاد علامت نخواهد شد، مصرف کنند. اما تغذیه خوب برای همه، به ویژه بیماران کرون، مهم است. دستورالعمل زیر برای آن دسته از بیماران کرون طراحی شده که به دنبال غذاهای سالم و مغذی هستند و در عین حال، به تنوع غذایی خود توجه ویژه‌ای دارند.

روز	صبحانه	ناهار	شام
روز ۱	موز، کره بادام زمینی و شیک شکلات	سوپ سیب زمینی با بیکن، پنیر و پیازچه	ماهی آب‌پز و سبزی
روز ۲	املت به سبک یونانی	ماهی قزل آلا با هویج و شوید	پوره سیب زمینی
روز ۳	نان تست	خلال هویج و سیب زمینی با شربت افرا	مرغ سوخاری ساده
روز ۴	مافین نارنجی با کره پرتقال	هوموس بادام زمینی	استیک
روز ۵	مافین بلوبری با لعاب لیمو	کوکوی اسفناج، گوجه فرنگی و ریحان	بوقلمون و فلفل دلمه‌ای با سس کاری خامه‌ای
روز ۶	تخم مرغ خامه‌ای	سوپ سبزیجات	ران مرغ
روز ۷	اسموتی میوه‌های گرمسیری	عدسی	برگر با سس کچاپ بالزامیک

تجربیات بیماران مبتلا به کرون

خیلی‌ها قبل از تشخیص درست، ماه‌ها یا حتی سال‌ها با درد و اسهال ناشناخته زندگی کرده‌اند و احساس کرده‌اند که علائمشان جدی گرفته نشده است.

برخی گفته‌اند بدون تشخیص مشخص و بدون کمک پزشکی مؤثر، علائمشان بدتر شده و نگرانی زیادی داشته‌اند تا بالاخره تست مناسب انجام شود.

در مورد این بیماری نظریات مختلفی وجود داشته است که در ادامه آنها را بیان خواهیم کرد:

• «من چند سال درد داشتم و پزشکان همیشه فکر می‌کردند چیز جدی نیست. تا وقتی که تست مناسب نکردند، هیچی معلوم نشد.»
• «بعد از شروع داروی جدید واقعاً بهتر شدم و زندگی‌ام معمولی‌تر شد، اما بسیاری از دوستانم کاملاً پاسخ نمی‌دهند.»
• «خیلی گیج‌کننده است که بفهمی چه چیزی را می‌توانی بخوری یا نخور. تجربه‌ی هر کسی بسیار متفاوت است.»

علت ابتلا به بیماری کرون چیست؟

متخصصان نمی‌دانند چه چیزی باعث بیماری کرون می‌شود. ممکن است یک ویروس یا باکتری بر سیستم مبارزه با عفونت بدن (سیستم ایمنی) تأثیر بگذارد. سیستم ایمنی ممکن است یک واکنش التهابی غیرطبیعی در دیواره روده ایجاد کند که متوقف نمی‌شود.

بسیاری از افراد مبتلا به بیماری کرون سیستم ایمنی غیرطبیعی دارند. اما متخصصان نمی‌دانند که آیا مشکلات ایمنی باعث این بیماری می‌شود یا خیر. آنها همچنین نمی‌دانند که آیا بیماری کرون ممکن است باعث مشکلات ایمنی شود یا خیر. به نظر نمی‌رسد استرس باعث بیماری کرون شود. هر کسی می‌تواند به بیماری کرون مبتلا شود. اما برخی عوامل خطر ابتلا را افزایش می‌دهند از جمله:

• سن: ارائه دهندگان خدمات درمانی اغلب بیماری کرون را در نوجوانان و بزرگسالان جوان ۱۵ تا ۳۵ ساله تشخیص می‌دهند.
• سابقه خانوادگی بیولوژیکی: اگر والدین، خواهر و برادر یا فرزندی به بیماری کرون مبتلا باشد، خطر ابتلای شما ممکن است بیشتر باشد.
• سیگار کشیدن: سیگار کشیدن خطر ابتلا را افزایش می‌دهد و می‌تواند علائم را بدتر کند.
• قومیت: بیماری کرون در افراد با تبار اروپای شمالی شایع تر است.
• برخی داروها: داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن و ناپروکسن باعث بیماری کرون نمی‌شوند اما می‌توانند علائم را بدتر کنند.

عوارض ابتلا به بیماری کرون چیست؟

بیماری کرون می‌تواند علائمی را در سراسر بدن ایجاد کند. اما این بیماری می‌تواند هر کسی را به طور متفاوتی تحت تأثیر قرار دهد. در اینجا برخی از عوارض رایج آن آورده شده است:

تنگی روده: این عارضه زمانی رخ می دهد که بخشی از روده بیش از حد تنگ شود. تنگی شدید در نهایت می‌تواند باعث کوچک شدن دستگاه گوارش به سمت داخل شود. این عارضه که می‌تواند منجر به انسداد روده شود، ممکن است درد معده، نفخ، حالت تهوع یا مشکل در دفع مدفوع را به دنبال داشته باشد.

شقاق: شقاق به معنای پارگی کوچکی در بافت است. ممکن است در اطراف مقعد یا پوست اطراف باسن شکافی ایجاد شود. این شکاف می‌تواند تا چند ساعت پس از رفتن به دستشویی درد داشته باشد. ممکن است در مدفوع خود خون ببینید. همچنین ممکن است متوجه برآمدگی روی پوست اطراف پارگی شوید. شقاق مقعد ناشی از بیماری کرون اغلب در مرکز مقعد ظاهر می‌شود، نه در پشت یا جلوی آن. پزشک معمولاً پس از نگاهی سریع به اطراف ناحیه، می‌تواند شقاق مقعد را تشخیص دهد. ممکن است شقاق در عرض چند هفته با نوشیدن مایعات بیشتر و خوردن فیبر بیشتر بهبود یابد. اگر درمان های خانگی کمکی نکنند پزشک می‌تواند آن را درمان کند از جمله با جراحی.

فیستول: بیماری کرون ممکن است باعث ایجاد زخم باز به نام فیستول در دستگاه گوارش شود. این زخم ها می‌توانند به دیواره روده گسترش یافته و یک فیستول در جایی که نباید تشکیل شود. این کانال می‌تواند روده را به پوست نزدیک مقعد یا سایر قسمت‌های بدن متصل کند. فیستول‌ها بسته به محل ایجاد می‌توانند در روند طبیعی گوارش بدن شما اختلال ایجاد کنند. در برخی موارد، فیستول ها ممکن است عفونی شوند که در صورت عدم درمان می‌تواند کشنده باشد.

آبسه: آبسه به معنای تجمع چرک است. ممکن است در شکم یا ناحیه مقعد خود دچار آبسه شوید. این موضوع می‌تواند دفع مدفوع را ناراحت کننده کند. شکم ممکن است درد کند و ممکن است فرد دچار تب شود. همچنین ممکن است متوجه یک توده یا ترشح چرک از باسن شوید. ممکن است به آنتی‌بیوتیک و احتمالاً جراحی نیاز داشته باشید. پزشک برش کوچکی در آبسه ایجاد می‌کند تا چرک را تخلیه کند. این به بهبود طبیعی ناحیه کمک می‌کند.

انسداد روده: این زمانی است که بخش هایی از روده به مرور زمان باریک تر و زخم می‌شوند. این می‌تواند روده را مسدود کند و منجر به گرفتگی معده، بی‌اشتهایی، یبوست، التهاب معده یا حالت تهوع شود.

سوءتغذیه: اسهال، گرفتگی معده یا درد ناشی از کرون ممکن است غذا خوردن را دشوار کند. روده ممکن است مواد مغذی کافی مورد نیاز بدن را جذب نکند. ممکن است ویتامین ها و مواد معدنی مانند آهن یا ویتامین B-۱۲ کم داشته باشید.

سرطان روده بزرگ: اگر بیماری کرون بر روده بزرگ تأثیر بگذارد، التهاب می‌تواند خطر ابتلا به سرطان را در آنجا افزایش دهد. خطر کلی ابتلا به سرطان روده بزرگ ناشی از بیماری کرون بسته به مدت زمان بیماری به طور قابل توجهی افزایش می‌یابد.

آرتروز: از هر ۱۰ نفر مبتلا به بیماری کرون، حدود ۳ نفر به این بیماری مبتلا می‌شوند. آرتروز شایع ترین عارضه کرون در خارج از روده است. افراد معمولاً برای درد آرتروز از داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) استفاده می‌کنند. اما اگر مبتلا به کرون باشید این داروها ممکن است ایمن نباشند زیرا ممکن است پوشش روده را تحریک کرده و علائم را بدتر کنند.

اختلالات پوستی: این دومین مشکل شایع کرون در خارج از روده است. حدود ۲۰٪ از افراد مبتلا به کرون مشکلات پوستی نیز دارند. انواع مختلفی از اختلالات مرتبط با کرون وجود دارد، بنابراین در صورت بروز هرگونه مشکل پوستی جدید مراجعه به پزشک مهم است.

پوکی استخوان: اگر بیماری کرون مانع از جذب کافی ویتامین D و کلسیم توسط بدن شود، ممکن است به پوکی استخوان مبتلا شوید. التهاب و مصرف استروئید ناشی از بیماری کرون نیز ممکن است منجر به پوکی استخوان شود.

کم خونی: حدود ۱ نفر از هر ۳ نفر مبتلا به کرون دچار کم خونی می‌شوند، یعنی زمانی که فاقد گلبول های قرمز سالم هستید. کم خونی می‌تواند ناشی از کمبود آهن باشد. این بیماری می‌تواند باعث احساس خستگی، سرگیجه و تنگی نفس شود. سایر علائم کم خونی ممکن است شامل سردرد، سردی دست ها و پاها و رنگ پریدگی پوست باشد.

بیماری کبد: کبد ممکن است در اثر بیماری کرون ملتهب شود اما بیشتر آسیب ها قابل درمان هستند. فقط حدود ۵٪ از افراد مبتلا به کرون دچار عوارض شدید کبدی می‌شوند. اگر مبتلا به کرون هستید بهتر است که پزشک به طور منظم کبد را معاینه کند.

اختلالات کلیوی: اختلالات شدید کلیوی در بیماری کرون نادر است. سنگ کلیه شایع ترین عارضه ناشی از عدم جذب چربی یا کم آبی بدن است. نوشیدن آب بیشتر برای جلوگیری از مشکلات کلیوی ایده خوبی است.

کلام آخر:

در نهایت باید پذیرفت که در بیماری کرون، «رژیم غذایی» نقش درمان‌کننده قطعی ندارد، اما نقشی بسیار تعیین‌کننده در کنترل علائم، کاهش التهاب و بهبود کیفیت زندگی ایفا می‌کند. تجربه بیماران نشان می‌دهد که وقتی فرد به الگوی تغذیه‌ای مناسبِ بدن خودش می‌رسد، شدت دل‌دردها، اسهال، نفخ و ضعف عمومی به شکل محسوسی کاهش پیدا می‌کند و دوره‌های عود نیز قابل‌مدیریت‌تر می‌شوند.

نکته مهم این است که رژیم کرون یک نسخه ثابت و یکسان برای همه نیست. بدن هر فرد ممکن است به غذاهای خاصی حساس باشد و در مقابل، برخی مواد غذایی را بدون مشکل تحمل کند. بنابراین آگاهی، ثبت واکنش‌های بدن به غذاها و همکاری مداوم با پزشک و متخصص تغذیه، بخش جدایی‌ناپذیر مسیر درمان است. حذف‌های افراطی یا رژیم‌های خودسرانه نه‌تنها کمکی نمی‌کند، بلکه ممکن است منجر به سوءتغذیه و کمبود ریزمغذی‌ها شود.

سوالات متداول رژیم غذایی بیماری کرون:

منابع:

• https://www.healthline.com
• https://www.crohnsandcolitis.org.uk
• https://www.crohnscolitisfoundation.org