آرتروز چیست و چه علائمی دارد؟

بیماری ها، رژیم لاغری، مقالات
    آرتروز یکی از شایع‌ترین موارد بیماری آرتریت است و سالانه میلیون‌ها نفر در سراسر جهان به آن مبتلا می‌شوند. بیش از 100 نوع مختلف از بیماری آرتروز و مشکلات مرتبط با آن وجود دارد. مردم از تمام نژادها، حنسیت ها و سنین ممکن است دچار آرتروز شوند و همچنین در بسیاری از کشورهای دنیا آرتروز از دلایل اصلی ناتوانی جسمی است. این بیماری بیشتر در میان خانم ها شایع است و با بالا رفتن سن احتمال وقوعش نیز افرایش پیدا می کند.

    آرتروز باعث از بین رفتن غضروف مفصلی می شود. این بیماری غضروف مفصلی را به مرور زمان دچار تخریب می‌ کند. در نتیجه راه رفتن بیمار مشکل می شود. با آسیب غضروف، استخوان‌ها به طور مستقیم با هم تماس پیدا می‌کنند که به ایجاد درد شدید در بیمار منجر می‌شود. این بیماری را نباید با پوکی استخوان اشتباه گرفت چرا که در پوکی استخوان، غضروف‌ها سالم هستند ولی خود استخوان ضعیف می‌شود. بنابراین احتمال شکنندگی استخوان ها هم بیشتر است.

    آرتروز

     

    انواع آرتروز کدامند؟

    آرتروز انواع مختلفی دارد که عبارتند از:

    1- آرتروز اولیه

    با افزایش سن به وجود می‌آید و در افراد زیر 40 سال دیده نمی‌شود. معمولاً در ایجاد آن فاکتورهای ژنتیک نقش دارند. آرتروز اولیه در مچ دست، آرنج و شانه وجود ندارد. همچنین در اندام تحتانی مثلاً در زانو، لگن و شست پا، آرتروز اولیه دیده می‌شود ولی در سایر مفاصل اندام تحتانی آرتروز اولیه قابل مشاهده نیست.

     

    2- آرتروز ثانویه

    به دنبال یک بیماری خاص مانند روماتیسم مفصلی، عفونت و شکستگی در مفصل به وجود می آید. آرتروز ثانویه در هر مفصلی دیده می‌شود ولی آرتروز اولیه فقط در مفاصل خاصی قابل مشاهده است به عنوان مثال در اندام فوقانی فقط در بند انتهایی و میانی انگشتان شخص دیده می‌شود. در ناحیه ستون مهره، گردن و کمر و نه در ناحیه پشتی نیز دیده می شود. آرتروز اولیه از ثانویه بسیار با اهمیت است چرا که در آرتروز ثانویه می‌توان با کنترل بیماری زمینه‌ای به میزان قابل توجهی جلوی پیشرفت این بیماری را گرفت.

    3- آرتروز دژنراتیو

    آرتروز استئوآرتریت شایعترین نوع این بیماری است. وقتی غضروف از بین می رود استخوان روی استخوان مالیده می شود و موجب درد، ورم و سفتی می شود. با گذشت زمان مفاصل ضعیف خواهند شد و درد نیز مزمن می شود. شاخص های خطر شامل اضافه وزن، سابقه خانوادگی، سن و آسیب های پیشین می شود. وقتی علائم مفصلی بیماری آرتروز استئوآرتریت خفیف یا متوسط باشند می توان با این راه ها آن را کنترل کرد:
    • توازن بخشیدن به فعالیت ها با استراحت
    • استفاده از روش های درمانی گرم و سرد
    • فعالیت فیزیکی منظم
    • تثبیت وزن سالم
    • تقویت قوای عضلات اطراف مفصل
    • استفاده از دستگاه های کمکی
    • استفاده از مسکن های بدون نیاز به نسخه یا داروهای ضد التهاب
    • پرهیز از حرکات سنگین تکراری

    اگر علائم مفصل شدید شود موجب محدودیت انعطاف و پایین آمدن کیفیت زندگی خواهد شد. برخی از راهکارهایی که بالا گفته شد در این شرایط به کار می آیند اما جایگزین کردن مفصل ضرورت پیدا خواهد کرد. با فعال ماندن، تثبیت وزنی سالم و پرهیز از آسیب دیدگی و حرکات تکراری می وانید جلوی آرتروز استئوآرتریت را بگیرید.

     

    4- آرتروز التهابی

    یک سیستم ایمنی سالم محافظت کننده است. بنابراین با فعال کردن التهاب درونی با عفونت و ابتلا به بیماری مقابله می کند اما سیستم ایمنی ممکن است منحرف شود و به اشتباه با التهابی کنترل نشدنی به مفاصل حمله کند و موجب فرسایش مفاصل و شاید اعضای داخلی بدن مانند چشم ها و دیگر قسمت ها شود . آرتریت روماتوئید و آرتریت پسوریاتیک نمونه های آرتروز التهابی هستند. محققان معتقدند که ترکیب ژنتیک و نیروهای محیطی می توانند خود ایمنی را تحریک کنند.

    سیگار کشیدن یک مثال از خطرات محیطی است که می تواند آرتریت روماتوئید را در افرادی با ژنتیک خاص فعال کند.با انواع خود ایمنی و التهابی آرتروز، تشخیص زودهنگام و درمان تهاجمی ضرورت پیدا می کند. کاهش سرعت فعالیت بیماری می تواند به خفیف کردن علائم و حتی پیشگیری از آسیب دائمی مفاصل کمک کند. هدف درمان است و می توان با استفاده از چندین دارو که با نام DMARDs شناخته می شوند به آن رسید. هدف درمان کاهش درد، بهبود عملکرد و پیشگیری از آسیب های بعدی به مفاصل است.

    آرتروز

     

    5- آرتروز عفونی

    یک باکتری، ویروس یا قارچ می تواند وارد مفصل شده و باعث تحریک التهاب شود. مثال موجودات زنده ای که می توانند مفصل را عفونی کنند سالمونلا و شیگللا، کلامیدیا و سوزاک و هپاتیت C هستند. در بسیاری موارد درمان با داروهای آنتی بیوتیک می تواند مفصل را از عفونت تمیز کند اما گاهی آرتروز مزمن می شود.

     

    6- آرتروز متابولیک

    با تجزیه پورین ها توسط بدن اسید اوریک شکل می گیرد (ماده ای که در سلول های انسان و بسیاری از میوه ها یافت می شود). بعضی از مردم سطح بالایی اسید اوریک دارند چون به صورت طبیعی بیش از آنچه مورد نیاز است تولید می کنند یا بدن نمی تواند با سرعت قابل قبولی خود را از اسیداوریک ها خلاص کند. در برخی افراد اسیداوریک روی هم انباشته می شود و کریستالی سوزنی شکل را در مفصل تشکیل می دهد در نتیجه سبب درد شدید در این ناحیه یا نقرس می شود. نقرس ممکن است به صورت مرحله ای بیاید و برود یا اگر سطح اسید اوریک پایین نیامد می تواند مزمن شود و موجب درد و ناتوانی درمان ناپذیری شود.

     

    علائم آرتروز

    علائم آرتروز بسیار متفاوت است. گاهی اوقات آرتروز هیچ علائمی ندارد و فقط با عکسبرداری از مفاصل مشخص می شود. در شرایط هم ممکن است خود را با علائمی مانند ورم، درد، سفتی و کاهش دامنه حرکات نشان دهد و سپس محو شود. این علائم ممکن است خفیف، متوسط یا شدید باشند و به مدت یک سال یکسان بمانند اما با گذشت زمان بدتر خواهند شد. آرتروز شدید ممکن است موجب دردهای مزمن، ناتوانی در انجام فعالیت های روزانه و دشوار ساختن راه رفتن یا بالا رفتن از پله ها شود. آرتروز سبب تغییر دائمی در مفاصل می شود. این تغییرات می توانند مشهود باشند مانند بهم ریختن اتصالات انگشتان دست اما معمولا آسیب وارد شده را تنها می توان با عکس های رادیولوژی دید. برخی از انواع آرتروز علاوه بر مفاصل، قلب، چشمها، ریه ها، کلیه ها و پوست را نیز تحت تاثیر قرار می دهند.
    • مهمترین علامت آرتروز در زانوست که هنگام دو زانو یا چهار زانو نشستن، بلند شدن و یا از پله بالا رفتن خود را نشان می دهد. در موارد پیشرفته هم به طور دائم درد زانو وجود دارد.
    • ایجاد صدا در مفاصل است. البته صدا در مفاصل افراد نرمال نیز ممکن است دیده شود ولی در آرتروز صدای تلق تلوق، همراه با درد در مفاصل وجود دارد.
    • از علائم دیگر آرتروز،تورم مفصل است که به طور ثانویه باعث بزرگ شدن استخوان می شود.

    عوامل ایجاد آرتروز

    • بالا رفتن سن
    • افزایش وزن
    • تغذیه نامناسب
    • بیماری های مفصلی
    • شکستگی های قبلی ناحیه زانو
    • بی حرکت کردن طولانی مدت زانو
    آرتروز

     

    کمرتان درد می کند یا آرتروز دارید؟

    کمردرد مشکل شایعی است که بسیاری از افراد در طول زندگی با آن روبه رو می شوند و حداقل یک بار در عمرشان کمردرد خفیف را تجربه کردند اما کمر درد سمجی که دست از سرتان بر نمی دارد و به دلیل پارو زدن، بلند کردن وزنه های سنگین یا استفاده از کفش پاشنه بلند نیست، در حقیقت آرتروز یا آرتروز ستون فقرات است. در ادامه علائمی را توضیح دادیم که با مشاهده هریک از آنها، حتما به پزشک متخصص مراجعه و با او در میان بگذارید.

     

    1- با درد از خواب بیدار می شوید

    زمانی که از خواب بیدار می شوید و کمرتان درد می کند، ممکن است نشانه التهاب آرتروز باشد. وقتی التهاب داشته باشید تغییرات ناشی از آرتروز اذیتتان نمی کند بلکه عصبهای کمر منجر به ناراحتی تان شده است. همچنین ممکن است درد به علت فتق دیسک باشد چون به بیرون فشار می آورد و به عصب های نخاع ضربه می زند. فتق دیسک با بیماری دژنراتیو دیسک مشترک هستند که معمولا آرتروز نیز همراهشان است.

    حواستان به کمر درد هایی که اول صبح شروع می شود و تا نیم ساعت نیز ادامه دار است، باشد. در افراد مبتلا به آرتروز، درد در ادامه روز رو به بهبودی می رود اما با شروع شب دوباره بدتر می شود. با این حال دردهای شبانه ممکن است به دلیل آرتروز نباشد بلکه دلیلشان فشاری باشد که از کارهای روزانه به بدن وارد شده است.

     

    2- دیگر قسمت های بدن نیز درد می کنند

    وقتی آرتروز ستون فقرات زیاد می شود، ساییدگی و پارگی استخوان های مهره می تواند سبب فشار روی نخاع و اعصاب شود. از آنجا که اعصاب از کمر پایین رفته و به دیگر نقاط بدن متصل می شوند ممکن است در ران ها، باسن، پاها و کف پاها نیز احساس درد، بی حسی، مور مور شدن یا ضعف داشته باشید. این عصب ها به عضلات پاها می روند و به همین دلیل است که احساس ضعف می کنید.

     

    3- ستون فقراتتان بیش از حد سفت شده است

    اگر صبح ها هم دردی نداشته باشید، ممکن است در قسمت کمر احساس سفتی کنید. در بیشتر موارد وقتی به حرکت در می آیید این حالت از بین می رود اما با فرا رسیدن شب و به دلیل فشار های روز، دوباره درد به سراغتان بیاید. خم شدن و قوس دادن به کمر ممکن است دردآور باشد و همچنین این درد ممکن است از یک نقطه به نقاط دیگر بدن برود. برای مثال یک روز شانه هاو روز دیگر گردن درد می کنید.

     

    4- درد به بدتر شدن ادامه می دهد

    هرکسی به گونه ای درد را تجربه می کند. اگر دردهایی که به سراغتان می آیند بیش از چهار تا شش هفته ادامه دار بودند به پزشک مراجعه کنید. بسیاری از کشیدگی های عضله یا آسیب های جزئی بعد از این دوره بهبود می یابند. بنابراین اگر درد از بین نرفت و بدتر هم شد حتما مراجعه به پزشک را در برنامه خود قرار دهید.

    آرتروز

     

    5- درد، مزاحم خوابتان شده است

    کمردردی علاوه بر بی خوابی سبب ایجاد چرخه ای معیوب هم در بدن می شود. اگر دردی که دارید آنقدر شدید است که مزاحم خوابیدنتان شده است و روی کیفیت زندگی تان تاثیر گذاشته توصیه می کنم هرچه زودتر به یک پزشک متخصص مراجعه کنید.

     

    چگونه از آرتروز پیشگیری کنیم؟

    همیشه نمی توان از ابتلا به بیماری آرتروز پیشگیری کرد. برخی دلایل مانند بالا رفتن سن، سابقه خانوادگی  و جنسیت ( بسیاری از انواع آرتروز بیشتر در خانم ها شایع است ) خارج از کنترل ما هستند. هر کدام از انواع آرتروز به صورت متفاوتی رشد می کنند اما همگی دردناک هستند و می توانند منجر به از دست دادن عملکرد و بدشکلی بدن شوند. چند عادت سالم وجود دارد که می توانید با دنبال آنها خطر درد مفاصل را با بالا رفتن سن کاهش دهید. بسیاری از این عادات مانند ورزش کردن و خوردن غذاهای سالم از بروز دیگر بیماری ها نیز پیشگیری می کنند.

     

    1- ماهی بخورید

    برخی از ماهی ها سرشار از اسید چرب های امگا 3 هستند که نوعی چربی اشباع نشده است. امگا 3 مزایای بسیاری برای سلامت دارد و می تواند التهاب را در بدن کاهش دهد. پژوهش ها نشان دادند خانم هایی که به صورت مرتب ماهی میل می کنند کمتر در خطر ابتلا به روماتیسم مفصلی هستند. بنابراین توصیه می شود دوبار در هفته ماهی هایی مانند سالمون، قزل آلا، خال مخالی و ساردین مصرف کنید که امگا 3 بالایی دارند.

     

    2- وزنتان را کنترل کنید

    زانوها وظیفه دارند که وزن بدن را تحمل کنند. دچار اضافه وزن بودن یا چاقی می تواند فشار بسیاری روی آنها وارد آورد. اگر تنها 5 کیلو اضافه وزن داشته باشید، انرژی که با هر گام روی زاو ها وارد می شود 15 تا 30 کیلو افزایش می یابد. خانم های مبتلا به اضافه وزن نسبت به خانم هایی که وزن طبیعی دارند حدودا چهار برابر بیشتر در خطر آرتروز هستند. رژیم غذایی و ورزش می توانند کمک کنند وزنتان به حد سالمتری برسد.

    اگر وزن فرد بالاتر از حد نرمال باشد یعنی در خانم‌ها قد منهای 100 و در‌ آقایان تا 5 کیلوگرم بالاتر از نرمال باشد لازم است که وزن بیمار کاهش پیدا کند. هر 5 کیلوگرم کاهش وزن می‌تواند سرعت پیشرفت آرتروز را 20 تا 30 درصد کاهش دهد همانند رکورددار رژیم دکتر کرمانی خانم راحله خصوصی که بعد از 31 کیلوگرم کاهش وزن دیگری خبری از کمر و پادردش نبود.

    3- ورزش

    ورزش نه تنها وزن اضافی که روی مفاصل وارد می شود را از بین می برد بلکه عضلات اطراف مفصل را نیز قوی می کند. افزایش قدرت عضلانی اطراف مفصل موجب ثبات و محافظت آنها در برابر آسیب ها می شود. برای به حداکثر رساندن مزایای برنامه ورزشی خود، فعالیت های هوازی متناوب مانند پیاده روی یا شنا به همراه ورزش های قدرتی تاثیر بسیار خوبی دارند. همچنین به تمرین های خود حرکات کششی اضافه کنید تا علاوه بر افزایش انعطاف دامنه حرکات خود را نیز افزایش دهید.

    آرتروز

     

    4- پرهیز از آسیب دیدگی

    با گذشت زمان، مفصل ها شروع به تحلیل رفتن می کنند اما وقتی به مفصل آسیب می رسانید، ممکن است غضروف نیز صدمه ببیند و در نتیجه تحلیل رفتن مفصل سرعت بیشتری بگیرد. برای مثال هنگام انجام بازی های ورزشی یا به دلیل تصادف.  جهت پرهیز از آسیب دیدگی همیشه از لوازم ایمنی ورزشی استفاده کنید و تکنیک های صحیح انجام آن را بیاموزید.

     

    5- از مفاصل خود محافظت کنید

    استفاده از تکنیک درست هنگام نشستن، کار  کردن و بلند کردن می تواند مفاصل را از فشارهای روزانه حفظ کند. برای مثال هنگام بلند کردن اشیا، زانو و ران ها  و نه کمرتان را لیفت کنید.

    اگر می خواهید یک چیز سنگین را حمل کنید آن را نزدیک بدن نگه دارید تا فشار زیادی به کمرتان نیاید.

    اگر هنگام کار مجبور هستید ساعات زیادی را بنشینید، مطمئن شوید کمر، پاها و دستان حمایت شوند و در شرایط درستی قرار بگیرند.

     

    6- با پزشکتان صحبت کنید

    اگر بیماری آرتروز در حال پیشرفت باشد باید به یک پزشک یا روماتولوژیست مراجعه کنید. آسیب آرتروز معمولا پیشرفت کننده است این یعنی هرچقدر بیشتر زمان را برای پیدا کردن درمان مناسب از دست دهید آسیب بیشتری به مفاصلتان خواهد خورد. پزشک پس از معاینه و صحبت با شما تصمیم به تجویز درمان و همچنین سبک زندگی مناسب می کند.

     

    بهترین غذاها برای مقابله و پیشگری از آرتروز

    با اینکه درمان رژیمی برای آرتروز وجود ندارد اما برخی غذاهای خاص نشان دادند می توانند با التهاب مقابله کنند، استخوان ها و سیستم ایمنی را تقویت کنند. اضافه کردن این غذاها به رژیم غذایی متعادل می تواند دردهای حاصل از آرتروز را را کاهش دهد.

     

    1- ماهی های چرب

    ماهی های چرب سرشار از اسید چرب های امگا 3 هستند. بنابراین توصیه می شود دو مرتبه در هفته به مقدار 85 تا 112 گرم ماهی بخورید.

     

    2- سویا

    ماهی دوست ندارید اما می خواهید از خواص ضد التهابی امگا 3 استفاده کنید؟ می توانید از دانه های سویا استفاده کنید. دانه های سویا کم چرب و سرشار از پروتئین و فیبر هستند. بنابراین یک غذای عالی برای رژیمتان هستند.

    آرتروز

     

    3- روغن ها

    روغن اکسترا ویرجین سرشار از چربی های مناسب قلب و اولئوکانتال است که خواصی بسیار مشابه به داروهای غیر استروئیدی ضد التهابی دارد اما این تنها روغنی نیست که چنین مزایایی دارد. روغن آوکادو و گلرنگ نیز نشان دادند خواص پایین آورنده کلسترول دارند. همچنین روغن گردو 10 برابر مقدار روغن زیتون در خود امگا 3 دارد.

     

    4- گیلاس

    نتایج پژوهش ها نشان دادند مصرف گیلاس، تعداد دفعات حمله نقرس را کاهش می دهد. همچنین آنتوسیانین های یافت شده در گیلاس تاثیر ضد التهابی دارند. آنتوسیانین در دیگر میوه های قرمز و بنفش نیز مانند توت فرنگی زغال اخته و بلوبری پیدا می شوند.

     

    5- لبنیات را حذف نکنید

    محصولا لبنی کم چرب مانند شیر، ماست و پنیر سرشار از کلسیم و ویتامین D هستند که هر دو قدرت استخوان ها را افزایش می دهند. ویتامین D برای جذب کلسیم ضروری است و می تواند سیستم ایمنی را تقویت کند. اگر امکان استفاده از لبنیات را ندارید در عوض از غذاهای دیگری که دارای کلسیم و ویتامین D هستند کمک بگیرید.

     

    6- بروکلی

    کلم بروکلی سرشار است از ویتامین های K و C و همچنین دارای ماده ای به نام سولفورافان است.

    محققان دانشگاه East Anglia بریتانیا به این نتیجه رسیدند که بروکلی برای مقابله با آرتروز مفید است. در این پژوهش محققان مشاهده کردند موش‌هایی که رژیم غذایی سرشار از سولفورفان داشتند کمتر از بقیه در معرض ساییدگی غضروفی قرار گرفتند.با بررسی بیشتر، محققان به این نتیجه رسیدند که این ماده قادر است مانع از ترشح آنزیمی‌ شود که با ایجاد التهاب باعث فرسودگی مفاصل می‌شود.

     

    7- چای سبز

    چای سبز سرشار از پلی فنول ها و آنتی اکسیدان ها است که می توانند التهاب و روند پیشرفت بیماری را کاهش دهند. محققان همچنین متوجه شدند ماده ای دیگر به نام EGCG که در چای سبز یافت می شود می تواند به کاهش سرعت آسیب دیدن مفاصل کمک کند.

     

    8- مرکبات

    مرکبات مانند پرتقال، گریپ فروت و لیمو سرشار از ویتامین C هستند. نتایج بررسی ها نشان دادند دریافت مقدار مناسب ویتامین به پیشگیری از التهاب و آرتروز کمک می کند و همچنین سلامت مفاصل را تثبیت خواهد کرد.

     

    9- غلات

    غلات کامل سطح پروتئین C ری اکتیو ( CRP ) را در خون کاهش می دهند. CRP یکی از شاخص های التهاب است که با بیماری قلبی، دیابت و آرتریت روماتوئید در ارتباط است. غذاهایی مانند بلغور جو دو سر و برنج قهوه ای از منابع عالی برای استفاده در رژیم غذایی ضد آرتروز هستند.

     

    10- لوبیاها

    لوبیاها سرشار از فیبر و ماده مغذی که به کاهش سطح CRP کمک می کند، هستند. لوبیاها با وجود پروتئین فراوان برای سلامت عضلات مهمند. برخی لوبیا ها سرشار از اسید فولیک، منیزیم، آهن، زینک و پتاسیم  هستند که همگی به دلیل خواصشان برای قلب و سیستم ایمنی شهرت دارند.

    آرتروز

     

    11- سیر

    پژوهش ها نشان دادند افرادی که مرتب از خانواده آلیوم مانند سیر، پیاز و پیازچه تغذیه می کنند نشانه های کمتری از آرتروز زودرس در خود نشان می دهند. محققان معتقدند ترکیبات موجود در سیر می توانند آنزیم های آسیب زننده در سلول انسان را کم سرعت کنند.

     

    آجیل ها

    آجیل ها دارای پروتئین، فیبر، کلسیم، منیزیم، زینک، ویتامین E و اسید آلفا لینولنیک هستند که تقویت کننده سیستم ایمنی بدن است. آجیل ها برای قلب مناسب هستند و می توان به کمکشان وزن کم کرد. می توانید از گردو، پسته و بادام استفاده کنید.

     

    غذاهای سرشار از روی سبب بروز آرتروز می شود

    پژوهشگران کره جنوبی دریافتند غذاهای غنی از روی سبب بروز آرتروز می شود. به گزارش ایرنا از پایگاه خبری دیلی میل، غذاهای غنی از روی مانند غذاهای دریایی، کاکائو و مرغ می‌تواند سبب بروز آرتروز شوند. غضروف‌ها با تغییرات مولکولی ناشی از روند جایگزینی عنصر روی در بدن از بین می‌روند. با از بین رفتن غضروف، استخوان‌ها با یکدیگر در تماس قرار می‌گیرند و این مساله موجب درد، تورم و خشکی استخوان‌ها و ایجاد آرتروز می‌شود. نتایج این مطالعه همچنین نشان داد که آسیب بافتی مربوط به آرتروز به واسطه وجود روی در داخل سلول‌های غضروف ایجاد می‌شود.
    پروتئینی به نام ZIP8 حمل و نقل روی در داخل این سلول‌ها را بر عهده دارد و این پروتئین توالی مولکولی را برهم می‌زند و موجب تخریب بافت غضروف در موش‌ها می‌شود. محققان می‌گویند نتایج این پژوهش ها در ارایه روش‌های درمانی برای بیماری آرتروز بسیار موثر است.
    دانشمندان با بررسی موش‌های مبتلا به آرتروز مشاهده کردند سطح پروتئین ZIP8 که در غشای پلاسمایی سلول‌های غضروف تعبیه شده است و در حمل و نقل روی در داخل این سلول‌ها از محیط خارج نقش دارد، افزایش غیرطبیعی دارد. آزمایش‌های ژنتیکی روی موش‌ها نشان داد که روی (ZIP8 – MTF1) نقش کلیدی در تخریب غضروف و بروز آرتروز دارد. دانشمندان امیدوارند که این یافته جدید به کشف و توسعه سریع داروهای نوین برای جلوگیری از پیشرفت این بیماری ناتوان کننده کمک کند.
    Sending
    User Review
    5 (3 votes)
      به اشتراک بگذارید

    دیدگاه ها

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

    *