دیابت و روزه‌ داری؛ تاثیر روزه بر قند خون

در ماه رمضان تاثیر روزه بر قند خون برای افراد دیابتی مسئله‌ی مهمی است. بعضی از تحقیقات دیابت و روزه‌ داری را با یکدیگر متناقض نمی‌دانند. به این معنا که نه تنها روزه‌داری برای افراد دیابتی مشکل‌ساز نیست، بلکه فوایدی هم دارد. اما روزه گرفتن درمان اصلی برای دیابت نیست. بلکه تغییر سبک زندگی، داشتن […]

دیابت و روزه داری
میانگین امتیاز 4.5 از 5

زمان مطالعه 16 دقیقه

تعداد بازدید 56264

تاریخ انتشار

در ماه رمضان تاثیر روزه بر قند خون برای افراد دیابتی مسئله‌ی مهمی است. بعضی از تحقیقات دیابت و روزه‌ داری را با یکدیگر متناقض نمی‌دانند. به این معنا که نه تنها روزه‌داری برای افراد دیابتی مشکل‌ساز نیست، بلکه فوایدی هم دارد. اما روزه گرفتن درمان اصلی برای دیابت نیست. بلکه تغییر سبک زندگی، داشتن برنامه غذایی سالم، فعالیت فیزیکی بیشتر و کاهش وزن بهترین راه درمان دیابت است. اگر دیابت دارید و می‌خواهید روزه بگیرید، باید بدانید چه خطراتی ممکن است شما را تهدید کند تا از آنها پیشگیری کنید. به یاد داشته باشید باید قبل از شروع روزه‌داری با پزشک خود مشورت کنید. در این مقاله مفصل به بحث روزه و دیابت نوع دو و یک می‌پردازیم.

در صورت عدم رعایت اصول تغذیهب مناسب، روزه داری همراه با بیماری دیابت می تواند برای افراد بسیار خطرناک باشد.

فواید روزه داری برای افراد دیابتی

بسیاری از تحقیقات و آزمایشاتی که روی ارتباط دیابت و روزه‌ داری انجام شده، نتایج خوبی داشته‌اند. اما باید بگوییم این نتایج قطعی نیستند. روزه داری عموما فواید زیادی برای سلامتی دارد. به طور مثال کاهش التهاب، کمک به کاهش وزن و پایین آوردن سطح کلسترول از فواید روزه‌داری است. روزه داری به بدن کمک می‌کند تا گلوکز موجود در خون بهتر کنترل شود و مقاومت به انسولین پایین بیاید.

یک تحقیق روی سه مردی که 10 تا 15 سال دیابت داشتند، انجام شد. در این تحقیق افراد سه روز در هفته روزه می‌گرفتند. بعد از یک ماه هر سه فرد توانستند مصرف انسولین را قطع کنند. کمتر از یک سال آنها مصرف قرص‌های دیابت را نیز کمتر کردند. آزمایش دیگری نیز روی 10 فرد چاق با دیابت نوع دو انجام شد. در این آزمایش افراد توانستند میزان قند ناشتای خود را بهبود ببخشند و در کمتر از 6 هفته وزن کم کنند.

البته باید بگوییم آزمایش‌هایی در مقیاس بزرگتر برای تایید این یافته‌ها نیاز است. همچنان مشخص نیست که کدام نوع از رژیم روزه‌داری مفید است و یا برای گرفتن نتیجه باید چند روز روزه گرفت. به گفته‌ی انجمن دیابت آمریکا اگر چاق هستید و یا اضافه وزن مفرط دارید، کاهش وزن می‌تواند به پایین آوردن سطح هموگلوبین خونتان کمک زیادی کند و خطر بیماری قلبی را نیز پایین بیاورد. با این حال برای کاهش وزن نیازی به روزه گرفتن ندارید و با روش‌های معمول هم می‌توانید وزنتان را پایین بیاورید.

ممکن است روزه داری روی میزان داروی انسولینی که بدنتان نیاز دارد نیز تاثیر داشته باشد. افراد مبتلا به دیابت نوع یک توانستند با روزه داری دوز انسولین مصرفی خود را کاهش دهند.

ممکن است روزه‌داری به کمک بعضی از اعضای بدن که دیابت روی آنها تاثیر دارد، بیاید. بدن گلوکز اضافی در خون را به صورت گلیکوژن در کبد ذخیره می‌کند. حدود دوازده ساعت طول می‌کشد تا بدن از این گلیگوژن استفاده کند. اگر غذا نخورید بدنتان به جای گلیکوژن از چربی‌ها برای تولید انرژی استفاده می‌کند؛ یعنی بدن چربی می‌سوزاند. این امر به کاهش وزن کمک می‌کند. همچنین باعث می‌شود کبد و پانکراس (تولید کننده هورمون انسولین) استراحت کنند.

خطرات روزه داری برای افراد دیابتی

درست است که روزه داری فوایدی برای دیابتی‌ها دارد، اما نباید از خطرات آن نیز غافل شد. اگر دیابت دارید و روزه می‌گیرید بهتر است به موارد زیر توجه کنید:

  • ممکن است احساس خواب آلودگی وسرگیجه کنید.
  • غذا نخوردن باعث سر درد شما می‌شود.
  • اگر برای چند روز روزه بگیرید، ممکن است بدن شما به اندازه کافی از مواد مغذی مورد نیاز دریافت نکند و به مکمل احتیاج پیدا کنید.

اما بیشتر خطری که در زمان روزه‌داری شما را تهدید می‌کند، افت شدید قند خون است. به خصوص زمانی که داروهایی مانند انسولین برای کنترل قند مصرف می‌کنید. زمانی که غذا نمی‌خورید قند خونتان خود به خود پایین است. مصرف دارو ممکن است آن را پایین‌تر نیز بیاورد. افت شدید قند خون باعث سرگیجه، لرز، غش کردن و یا حتی به کما رفتن می‌شود.

زمانی که روزه‌ی خود را باز می‌کنید نیز ممکن است قند خونتان بیش از حد استاندارد بالا برود. پزشکان به این حالت هایپرگلایسمی می‌گویند. البته این امر زمانی اتفاق می‌افتد که پرخوری کرده باشید. به خصوص زمانی که میزان زیادی کربوهیدرات بخورید. اگر روزه‌داری باعث می‌شود پرخوری کرده و کربوهیدرات زیادی مصرف کنید، روزه گرفتن برای شما راه حل درمانی مناسبی نیست.

روزه و دیابت نوع ۱

افراد دیابتی به خصوص مبتلایان به دیابت نوع 1 در ماه رمضان باید بدانند که با روزه در معرض افزایش خطر کتواسیدوز دیابتی (عوارض حاد دیابت) هستند. به خصوص آنهایی که قبل از ماه رمضان قندشان به شدت بالا بوده است. چون دوز انسولین با کم شدن مقدار غذا در طول ماه رمضان پایین می‌آید. بنابراین روزه گرفتن در ماه رمضان برای افراد دیابتی ممکن است همراه با مجموعه ای از عوارض باشد.

در اصل بیمارانی که دیابت نوع ۱ دارند به شدت باید از روزه گرفتن خودداری کنند. بیماران با دیابت نوع ۱ که سابقه هیپوگلیسمی (قند خون پایین) مکرر دارند و یا دیابت خود را درست کنترل نمی‌کنند، در خطر ابتلا به هیپوگلیسمی شدید قرار می‌گیرند. از سوی دیگر، کاهش بیش از حد دوز انسولین در این بیماران ممکن است آنها را در معرض خطر قند خون و کتواسیدوز دیابتی قرار دهد.

روزه و دیابت نوع ۲

کم کاری و قند خون نیز ممکن است در بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ اتفاق بیافتد. اما با شدتی کمتر از بیماران مبتلا به دیابت نوع یک. متخصصان توصیه می‌کنند افرادی که مبتلا به دیابت نوع ۲ هستند و تصمیم به روزه گرفتن دارند باید آموزش ببینند. در یک تحقیق بر روی ۷۴۴ مرد و زن مبتلا به دیابت نوع ۲ که روزه می‌گرفتند، شرکت کنندگان به ۱۶ کلینیک در مصر، ایران، اردن و عربستان سعودی مراجعه کردند. نیمی از این کلینیک‌ها آموزش‌های مخصوص و انفرادی را و نیمی دیگر همان آموزش‌های معمول و کلی را ارائه کردند.

برنامه آموزشی شامل یک برنامه غذایی، فعالیت فیزیکی، نظارت بر قند خون و عوارض متابولیک حاد بود و بر این اساس یک طرح درمان دیابت فردی را ارائه می‌کرد. بعد از ماه رمضان محققان متوجه شدند شرکت کنندگانی که برنامه انفرادی و مخصوص را دریافت کرده بودند، برنامه درمانی خود را بهتر طی کرده‌اند. آنها دوبار در روز تست قند خون می‌دادند و شناخت بهتری از نشانه‌های کاهش قند خون داشتند. همچنین به طور قابل توجهی bmi و قند خونشان پایین آمده بود.

توصیه‌های پزشکی برای دیابت و روزه داری

1- دیابت و روزه داری؛ با دکتر خود صحبت کنید

اگر دیابت نوع یک دارید یا درگیر مشکلات دیگری با دیابت هستید و یا دچار افت شدید قند خون می‌شوید قبل از روزه گرفتن با پزشک مشورت کنید. به احتمال زیاد شما جزء آن دسته از افرادی هستید که مجاز به روزه گرفتن نیستند.

2- دیابت و روزه داری؛ حواستان به میزان قند خونتان باشد

اگر شروع به لرز، تعریق و گیجی کردید قند خونتان بیش از اندازه پایین آمده است. در این صورت روزه خود را بلافاصله بشکنید و روش‌هایی که به طور معمول برای رفع افت قند خون دارید، انجام دهید. به طور مثال شربت نوش جان کنید و یا یک میان‌وعده‌ی کوچک که به تنظیم قند خونتان کمک می‌کند، بخورید.

در صورتیکه به هنگام روزه داری تاثیر منفی زیادی در قند خون خود حس کردید، لازم است روزه خود را باز کنید.

3- دیابت و روزه‌ داری؛ حواستان به غذایی که بعد از روزه‌داری می‌خورید باشد

خوردن کربوهیدرات زیاد بعد از روزه‌داری باعث بالا رفتن قند خونتان می‌شود. غذاهای سالمی را انتخاب کنید که قند خونتان را تنظیم کند.

4- دیابت و روزه داری؛ احتیاط کنید

در حین روزه‌داری تمرینات ورزشی سخت و شدید انجام ندهید. ورزش شدید می‌تواند باعث کاهش یا افت شدید قند خون شود. از پزشک خود بپرسید چه برنامه ورزشی برایتان مناسب است.

5- دیابت و روزه داری؛ زیاد آب بخورید

ابتلا به دیابت می‌تواند منجر به کم‌آبی بدن شود. در این صورت کنترل قند خون سخت‌تر است. زمان روزه‌داری میزان زیادی آب و نوشیدنی‌های کم کالری بخورید.

به بیماران دیابتی که روزه می‌گیرند توصیه می‌شود:

  • قبل از ماه رمضان دستورالعمل‌های مربوط به فعالیت بدنی، برنامه ریزی وعده‌های غذایی، نظارت بر قند خون، دوز دارو و زمان بندی داروها را بیاموزند.
  • همیشه همراه خود دستگاه کنترل قند خون داشته باشند و مرتب آن را چک کنند.
  • هرگونه کاهش قند خون ممکن است بیمار را در خطر کما قرار دهد.
  • حتما وعده‌ی سحری میل کنند. معمولا پزشک برای این وعده برنامه خاص به آنها می‌دهد.
  • پس از افطار کمی ورزش کنند. پیاده روی از ساده‌ترین و تاثیر گذارترین گزینه‌هاست.

با اینکه بسیاری از بیماران دیابتی نباید روزه بگیرند و تاثیر منفی روزه بر قند خون را می‌دانند اما برخی از آنها همچنان اصرار به گرفتن روزه دارند. چنین افرادی باید بدانند روزه گرفتن اصلا برای سلامت آنها مناسب نیست و دین اسلام این فریضه را بر آنها واجب نمی داند. افراد دیابتی باید توصیه‌های لازم برای حفظ سلامت را از پزشک خود دریافت کنند. آنها چند روز پس از شروع ماه رمضان بهتر است دوباره به مطب پزشک مراجعه کنند تا پس از معاینه دوز داروهای دریافتی آنها بررسی شود. اگر همچنان سوالی درباره روزه و دیابت نوع دو و یا به صورت کلی دیابت و روزه داری دارید، می‌توانید در قسمت نظرات از سوال خود را از کارشناس به اندام دکتر کرمانی بپرسید.

رژیم سایزینو
دیابت و روزه‌ داری؛ تاثیر روزه بر قند خون - 8 - دیابت و روزه داری - بیماری و درمان

مریم اصیلی سرپرست محتوای به اندام

از سال 95 با ورود به مجموعه دکتر کرمانی وارد حوزه‌ی محتوا و به طور تخصصی محتوای تغذیه و سلامتی شدم. ابتدا کار رو با ترجمه شروع کردم و بعد از اون بخش سرپرستی و نظارت بر محتوا رو به عهده گرفتم. به شدت عاشق تولید محتوا هستم و به معجزه‌ی کلمات باور دارم.

میانگین امتیاز 4.5 از 5
این مطالب را از دست ندهید ...
    به اشتراک بگذارید
نظرات

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

نظرات شما
- 1403/01/19

سلام من تقریباً 9ماه هست فهمیدم دیابت دارم ودارم قرص میخورم وکنترل کردم ولی روزه نتونستم بگیرم چون بعد افطار سر درد شدید داشتم

-محمد حسن 1403/01/16

سلام ممنونم از مطالب مفیدتون من دیابت نوع دو دارم من در ماه رمضان دو ساعت بعد خوردن سحری با انجام ورزش قند خونم ۹۰ تا ۱۲۰ هست اما در طول روز با گذشت ۹ تا ۱۰ ساعت قند خون بالا می رود مثلأ ۱۳۰لطفا راهنمایی بفرماییدمتشکرم

کارشناس به اندام 1403/01/17

سلام عزیزم باید از سلامت دستگاه وزمان تست قند مطمئن باشید تا علت نوسان مشخص بشه

-زهرا 1402/12/27

سلام ممنونم از مطالب مفید و ارزنده شما میخواستم بدونم فرد دیابتی روزه دار در طی روز عدد قند او تا چند طبیعی است من دیابت نوع دو دارم روزها خیلی بی حال هستم افطار که میخورم قرص قند هم میخورم دو ساعت بعد خیلی گرسنه میشوم طوری که غذا هم میخورم بازو گرسنه هستم وبدنم از تو لرزش دارد

کارشناس به اندام 1402/12/28

سلام تشکر عزیزم کمتر از۱۸۰ باید باشه

-*** 1402/12/26

سلام من ب تازگی فهمیدم ک قند و چربی خونم بالاس دارو مصرف میکنم امروز ک روزه بودمو یکم زیاد راه رفتم پاهام خیلی میسوزه میشه راهنماییم کنین؟

کارشناس به اندام 1402/12/27

سلام قبول باشه عزیزم بخاطر قند وچربی هست باید پرهیز داشته باشید و دارومصرف کنید وزن هم بالا بود حتما کم کنید

-کامران 1402/12/26

با سلام. توصیه ی حقیر این است که افراد دیابتی در طول سال روزه های مستحبی را بگیرند و کمی شرایط بدن شان را سازگار کنند. و یک دفعه داخل دریا و استخر نروند ! بدن انسان غالبا با اکثر شرایط بر اثر تکرار خود را عادت میدهد. (تکرار یعنی به تدریج و منظم و مداومت نه فشار)

a.shariaty1350@gmail.com 1402/12/24

a.shariaty1350@gmail.comسلام من دوازده سال دیابت نوع دو دارم ولی گلازید 80دوتا ومتفورمین500سه تا می خورم که هنگام روزه متفورمین دوتا می خورم قندم یکساعت قبل از افطار134ودوساعت بعد از افطار340بود آیا روزه داری برای من مضر است ممنون از پاسختون

کارشناس به اندام 1402/12/25

سلام عزیزم تشخیص این مورد وروزه گرفتن با پزشک معالج هست اگر به سلامتی شما آسیب وارد بشه نه

-احمد 1402/12/23

سلام من درماه رمضان افزایش قندخون پیدامی کنم علتش چیست

کارشناس به اندام 1402/12/24

سلام عزیزم یا دریافت کالری زیاد که بیشترازکربوهیدرات هست عدم مصرف مایعات هم میتونه عاملش باشه

-خانی 1402/12/23

سلام من دیابتی هستم دکترم گفته روزه نگیر قند ناشتا ۱۶۰ وقند بعد غذا ۱۸۰

کارشناس به اندام 1402/12/24

سلام عزیزم طبق دستور پزشکتون عمل کنید

نیکی از قم 1402/12/22

سلام وقتتون بخیر خانم ۵۴ساله هستم ۲۰ساله دیابت دارم.و۷-۸ساله انسولین لانتوس مصرف می کنم.روزه می گیرم بعداز افطار میشه ۳۶۰ایا روزه بگیرم یانه؟ ممنون از راهنمایی شما

کارشناس به اندام 1402/12/23

سلام عزیزم با پزشک معالج مشورت کنید معمولا توصیه نمیکنن

-فرشته 1402/12/22

سلام یکی نیست بگه ما که روزی دو تا قرص میخوریم گلوکوپاژ500باید روزه بگیریم یاخیر

کارشناس به اندام 1402/12/23

سلام عزیزم اینکه روزه بتونین بگیرید یا نه تشخیصش با پزشک معالجتون هست

-مریم 1402/10/28

سلام من دخترم دیابت نوع ۱ داره وخیلی خیلی دوست داره برای اعتکاف بره به مسجد وروزه بگیره می خواستم بدونم چی کار کنم

کارشناس به اندام 1402/10/29

سلام با پزشکشون مشورت کنیدعزیزم

خراسانی 1402/01/20

سلام وقتتون بخیر من خانم 26 ساله هستم که به دلیل سندرم تخمدان پلی کیستیک حدود 1 ساله روزی 1 عدد متفورمین 500 میخورم قند ناشتام بین 97 تا 110 هست اما متوجه شدم زمانی که روزه هستم و نزدیک افطاره قند خونم شده 530 و 2 ساعت بعد افطار گرفتم و شد 120 آیا بیماری دیابت گرفتم و یا بخاطره روزه هست و نباید روزه بگیرم؟ ممنون

کارشناس به اندام 1402/01/21

سلام وقت بخیر عزیزم قند خون سه ماهه و با حالتهایی که پزشک دستور میده باید گرفته بشه تا دیابت تشخیص داده بشه حتما با متخصص داخلی مشورت کنید بالای 100 تا 126 پیش دیابت محسوب میشه

مریم هاشم پور- 1402/01/15

سلام بسیار مفید بود

کارشناس به اندام 1402/01/16

سلام تشکر از حسن نظرتون عزیزم

-یدالله عرب نژاد سن 75 سال 1402/01/12

سلام علیکم من دیابت نوع 2 دارم قبل از ماه رمضان قند سه ماهه ام 7.4 بود( با 5تا متفرمین 500 ویک قرص گلوربپا 25 درماه رمضان با دو متفرمین 500 ویک گلوریپا 25 دوساعت بعد صبحانه 315 ونزدیک افطار 135 میبا شد راهنمایی بفرمائید

کارشناس به اندام 1402/01/13

سلام بزرگوار درمورد روزه داری که باید با نظرپزشک معالج پیش برید پرهیزغذایی ودوری ازپرخوری ومحدودکردن قندساده چربی ناسالم کنترل وزن داشتن فعالیت سبک بدنی میتونین قند روهم کنترل کنید

-معین علینژاد 1402/01/02

سلام علیکم بنده دیابت نوع ۲دارم قبلابه۳۲۰رسیده بودالان صبح قرص گلوریپا۱۰وزیپمت۵۰۰ظهرمتفورمین۵۰۰وشب زیپمت۵۰۰مصرف میکنم قندخونم از۱۵۱تا۲۱۰درحال گردشه آیا اجازه دارم روزه بگیرم یابرام ضررداره ممنون از راهنمایی تان

کارشناس به اندام 1402/01/03

سلام بزرگوار درمورد روزه باید با پزشک معالج ومتخصص مشورت کنید

حسام 1401/02/03

من ۷۴ وزن دارم قند خون ناشتام ۳۱۰ حدود سیزده سال مبتلا هستم زیاد پرهیز نمی کنم هرسال روزه میگرم ولی اصلا گشنه نمیشم واگر هم بشم زیاد مواثر نیست برام فقط احساس تشنگی خشکی دهان وسرد درد از ناحیه پیشانی از اول روزتا بعد افطار ادامه می دهند چون من سینیزیت مشکل دارم بدنم کم آب بشه اینم فعتل میشه خلاصه اذیتم ولی از نظرروانی احساس راحتی می کنم وان عصبانیت ناشی از تخریب اعصاب توسط دیابت داشته ام کم میشه ..خلاصه فریضه الهی دوست دارم اداکنم ولی خشکی دهانم ول کنم نیست وکارم چون نگهبانی وزیاد تحرک ندارم کمتر تشنه میشم ولی بازم خشکی دهان بدون تشنگی زیاد ....بعد درست کم ابی وتشنگی برای کلیه ها مضر است این پیام رو می نویسم با خاندن مقاله شما احساس خطر کردم وآب نوشیدم ..من ادامه می دهم هرچند آب خوردم خداوند خودش جای عدل نشسته

ملیکاسادات 1401/01/29

سلام.قندناشتام ۲۳۳ هست.آزمایش کتون، مثبت شده آیا میتونم روزه بگیرم؟ سپاس از مطالب خوبتون.

کارشناس به اندام 1401/01/30

سلام دوست خوبم روزه به این دلیل که موقع افطار قند خون رو به طور ناگهانی بالا می‌بره برای افراد دیابتی مضر هست البته در مورد روزه گرفتن یا نگرفتن بهتره با پزشک خودتون که تمام شرایط رو در نظر می‌گیره مشورت کنید

قربانی از ایاام 1401/01/22

عالی بود استفاده کردیم

سید جواد حسینی هستم از مشهد 1401/01/20

سلام من دیابت نوع دو دارم وناشتا قندم ۲۰۰بود وبعد از مصرف قرص متفرومین ناشتا قندم ۱۵۰ شد ولی دکترم هیچ نظری درباره روزه گرفتنم نداد من نمیدونمدبگیرم یانه و همچنین متاسفم برای دکترم که هیچ نطری نداد چون اگر ضرر دارد نگیرم واگر ضرر ندارد بگیرم بلاتکلیف مانده ام

کارشناس به اندام 1401/01/21

سلام دوست عزیز روزه برای افرادی که قند بالا دارن مضر هست چون بعد از خوردن افطار یکباره قندتون بالا میره این که پزشکتون نظر خاصی ندارن بستگی به شرایط و وضعیت خودتون داره

محمد 1401/01/17

با سلام ایا اگرفردی سالم باشد اگر موقع افطار قند خونش۱۲۰ باشد می توان گفت دیافتی است

کارشناس به اندام 1401/01/18

سلام دوست عزیز بعد از افطار طبیعتا قند خون بالاتر از میزان طبیعی میره