کتوژنیک گیاهی نوعی رژیم کتوژنیک بر پایه مواد غذایی گیاهی کم کربوهیدرات است که مصرف مواد پروتئینی را منع می‌کند و موجب کاهش وزن سریع‌تر می‌شود. اما آیا کتوی گیاهخواری همانند کتوی اصلی، برای بدن مناسب و مفید است؟
عوارض بسیار پایین رژیم‌های غذایی در مقایسه با عمل‌های جراحی همچون اسلیو، بوتاکس معده و غیره موجب شده است که در دنیای امروز رژیم‌های غذایی بسیار متنوعی را در سراسر دنیا شاهد باشیم.
یکی از محبوب‌ترین رژیم‌های غذایی جهان، رژیم غذایی کتوژنیک است که طرفداران زیادی دارد. این نوع رژیم دارای میزان کربوهیدرات پایین، پروتئین متعادل و میزان بالای چربی است که در کاهش وزن نقش بسیار موثری را ایفا می‌کند.
جالب است بدانید که این رژیم افراد گیاهخوار را فراموش نکرده و براساس مطالعات جدید، ترکیب رژیم کتو با رژیم گیاهخواری می‌تواند در کاهش بیماری‌های قلبی و دیابت تاثیر زیادی داشته باشد.
در مقاله امروز به معرفی رژیم کتو برای گیاهخواران، فواید و عوارض آن می‌پردازیم و غذاهای مجاز و غیرمجاز این رژیم را به طور مفصل بررسی خواهیم کرد. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد رژیم کتو گیاهی تا انتهای مقاله با مجله سلامتی دکتر کرمانی همراه باشید:
رژیم کتوژنیک گیاهی چیست؟
رژیم کتوژنیک گیاهخواری به نوع خاصی از رژیم غذایی گفته می‌شود که در آن برنامه غذایی کتوژنیک با جنبه‌های گیاهخواری ترکیب می‌شود. به بیان ساده‌تر، در این رژیم، پروتئین‌های حیوانی از جمله گوشت قرمز، ماهی و مرغ حذف شده و به جای آن سبزیجات و دانه‌های گیاهی جایگزین می‌شود.
مطالعات بسیار زیادی در آمریکا نشان می‌دهد که محدودیت بسیار شدید مصرف کربوهیدرات در رژیم کتوی معمولی پایبندی افراد را پس از مدتی کاهش می‌دهد؛ اما ترکیب آن با رژیم گیاهخواری افراد را به سمت خوردن غذاهای متنوع‌تر ترغیب می‌نماید.
بیشتر گیاهخواران در رژیم خود از محصولاتی همچون تخم مرغ و لبنیات استفاده می‌کنند؛ اما آن‌ها را از مرغ‌ها و گاوهای محلی پرورش یافته در مراتع تهیه می‌نمایند. رژیم کتو گیاهی نیز همانند رژیم گیاهخواران برای سلامت حیوانات زیست محیطی ارزش بسیار زیادی قائل می‌باشد.
تفاوت رژیم کتوژنیک گیاهی و کتوژنیک معمولی چیست؟
در رژیم معمول کتوژنیک شما موظف هستید که هفتاد درصد از کالری روزانه خود را از چربی‌ها تامین کنید که لازم است از منابعی همچون روغن‌ها، گوشت قرمز، ماهی و لبنیات بسیار پرچرب استفاده نمایید.
اما همان‌طور که گفتیم، در رژیم کتو گیاهی شما مصرف گوشت قرمز، مرغ و ماهی را حذف کرده و در عوض روی چربی‌های سالم‌تر مانند تخم مرغ، آجیل‌ها، دانه‌های مغذی، آووکادو و… تکیه می‌کنید.
از طرفی، در رژیم معمولی کتوژنیک مصرف سبزیجات، گروه میوه‌ها و غلات تا حد زیادی ممنوع است که این محدودیت غذایی در رژیم کتوژنیک گیاهی برداشته می‌شود و شما می‌توانید از گروه خاصی از سبزیجات که منبع غنی از فیبر هستند استفاده کنید.
فواید رژیم کتوژنیک گیاهخواری چیست؟
گنجانده شدن سبزیجات در رژیم کتوژنیک گیاهخواری علاوه بر فراهم کردن مواد معدنی و ویتامین‌های مورد نیاز بدن، در سلامت دستگاه گوارش و بهبود سایر بیماری‌ها بسیار مفید است که در ادامه به این موارد اشاره خواهیم کرد:
کاهش وزن و رسیدن به تناسب اندام
مطالعات بسیار زیادی در آمریکا نشان داده است که رژیم گیاهخواری کتوژنیک به کاهش وزن بسیار کمک می‌کند. فیبر موجود در سبزیجات به دلیل دارا بودن فیبر بالا و کالری پایین، باعث می‌شود که احساس سیری بیشتری را در طول رژیم غذایی داشته باشید و کمتر احساس گرسنگی کنید.
علاوه براین، غذاهای مجاز این رژیم با کاهش سطح گلوکز و انسولین خون، متابولیسم و سوخت و ساز بدن شما را بالا برده و از تجمع چربی‌ها در خون جلوگیری می‌کند.
کنترل سطح قند خون
تحقیقات نشان داده است که رژیم کتوژنیک نه تنها باعث کاهش وزن موثری می‌شود، بلکه با کاهش دادن میزان انسولین به کنترل و درمان بیماری دیابت در افراد کمک می‌کند.
فیبر رژیمی موجود در غذاهای رژیم کتو گیاهی، جذب گلوکز را از روده‌ها کُند می‌کند و باعث کاهش قند خون در افراد می‌شود.
کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های مزمن
آنتی اکسیدان‌های بسیار مفید در سبزیجات، آجیل‌ها، دانه‌های مغذی و … خطر ابتلا به بیماری‌های مزمن از جمله بیماری‌های قلبی، کبدی و کلیوی را کاهش داده و به بهبود این بیماری‌ها نیز کمک می‌کند.
علاوه بر این، آنتی اکسیدان موجود در سبزیجات در بالا بردن تقویت دستگاه ایمنی بدن و پیشگیری از بیماری‌های ویروسی و عفونت‌های باکتریایی بسیار تاثیرگذار است.
کاهش خطر ابتلا به سرطان
بسیاری از سرطان‌ها با کم تحرکی، چاقی و تغذیه ناسالم ارتباط مستقیمی دارد. پلی فنول‌های قوی موجود در سبزیجات به پیشگیری از سلول‌های سرطانی کمک کرده و اثرات رادیکال‌های آزاد (اتم‌های ناپایداری که باعث تخریب سلول‌ها می‌شوند) را به حداقل می‌رساند.
سلامت دستگاه گوارش
معمولا در طول دوران رژیم به دلیل کم شدن میزان غذاها، بعضی از افراد مشکلات گوارشی بسیار رایجی از جمله یبوست، دل درد، نفخ شکمی و … را تجربه می‌کنند.
استفاده از سبزیجات غیر نشاسته‌ای در رژیم کتوژنیک عملکرد روده‌ها را بهبود بخشیده و مانع از یبوست و دل درد در افراد می‌شود.
غذاهای مجاز در رژیم کتوژنیک گیاهخواری
یک رژیم غذایی کتوژنیک گیاهی سالم بایستی انواع سبزیجات غیر نشاسته‌ای، چربی‌های سالم و منابع پروتئینی را در خود داشته باشد. این غذاها منبع غنی از چربی‌های سالم و پروتئین‌ها هستند که به هدف شما برای رسیدن به سلامتی و کاهش وزن کمک خواهند کرد:
| سبزیجات غیر نشاسته‌ای | خانواده کلم‌ها (کلم بروکلی، گل کلم، کلم پیچ، کلم بروکسل)، لوبیا سبز، سبزیجات سالاد مانند کاهو و اسفناج، گوجه فرنگی، قارچ، فلفل دلمه‌ای |
| میوه‌های حاوی کربوهیدرات پایین | آووکادو، لیمو ترش، زغال اخته، توت فرنگی، تمشک، طالبی |
| پروتئین‌ها | تخم مرغ، توفو، پودرهای حاوی پروتئین گیاهی، اسفناج، اسپیرولینا، تمپه (نوعی غذای تخمیر شده از سویا است که سفت‌تر از توفو است و بافت دانه دانه‌ای دارد و شما می‌توانید به عنوان جایگزین ماهی و گوشت چرخ‌کرده گاو از آن استفاده کنید)، سویا (این پروتئین گیاهی نیز برای اکثر افراد بسیار مفید است اما حاوی ترکیبات گواتروژن است و اگر دچار اختلالات تیروئید هستید آن را مصرف نکنید.) |
| محصولات لبنی | پنیر، خامه غلیظ، کره، ماست |
| آجیل‌ها | بادام، گردو، فندق، ماکادمیا |
| چربی‌های سالم | روغن زیتون، روغن نارگیل، روغن MCT، روغن آووکادو |
| دانه‌ها | تخمه آفتابگردان، دانه چیا، دانه کنجد، تخم کتان، دانه کدو تنبل |
| نوشیدنی‌ها | قهوه ساده، چای، شیر بادام، شیر نارگیل، شیر بادام هندی، آب گازدار |
| شیرین کننده‌ها | استویا (نوعی شیرین کننده فاقد کالری)، میوه راهب یا مانک فروت (میوه کوچکی است که در درختان انگور بالا رونده رشد می‌کند و طول آن به پنج متر می‌رسد.) |
| ادویه‌ها | تخم ریحان، پاپریکا، فلفل سیاه، زردچوبه، نمک، پونه کوهی، رزماری و آویشن |
غذاهای غیرمجاز در رژیم کتوژنیک گیاهخواری
همان‌طور که پیش‌تر هم اشاره شد، در رژیم کتو گیاهی شما باید از مصرف غذاها و نوشیدنیهای حاوی کربوهیدرات فراوان و گوشت‌ها پرهیز کنید. علاوه براین، در ادامه لیستی از غذاهای گیاهی که بایستی در این رژیم غذایی از خوردن آن‌ها اجتناب کنید برای شما آورده‌ایم:
| سبزیجات نشاسته‌ای | ذرت، سیب‌زمینی سفید و شیرین، کدو حلوایی، چغندر قند، ازگیل، هویج |
| میوه‌های حاوی قند فراوان | انبه، انگور، گیلاس، موز، پرتقال، سیب، توت، زردآلو، هلو، آلو، خربزه |
| غلات | نان، جو، برنج، کینوا، ذرت، ارزن، چاودار، گندم سیاه، پاستا |
| حبوبات | لوبیا، عدس، نخود |
| تمامی گوشت‌های فرآوری و غیر فرآوری شده | گوشت گاو، گوساله، بره، بز، مرغ، بوقلمون، ماهی، صدف، سوسیس، اردک، غاز |
| نوشیدنیهای قندی | آبمیوه، نوشابه، چای شیرین، قهوه شیرین، نوشیدنیهای انرژی زا |
| نوشیدنیهای الکلی | آبجو معمولی، مارگاریتا، کوکتل‌های شیرین |
| چاشنی‌ها | سس خردل، سس کچاپ، سس‌های سالاد شیرین شده |
| خوراکی‌های فرآوری شده | گرانولا، چیپس، کلوچه، کراکر، غلات صبحانه |
| شیرین‌کننده‌ها | عسل، شهد، شکر قهوه‌ای، شکر سفید، شربت افرا |
نمونه برنامه رژیم کتوژنیک گیاهخواری
به منظور درک بیشتر شما از مواد غذایی دریافتی در رژیم کتو گیاهی، در این قسمت یک نمونه برنامه هفتگی را برای شما آورده‌ایم که به شما در شناخت این نوع رژیم کمک می‌کند:
شنبه
| صبحانه | تخم مرغ به همراه لوبیا سبز پخته شده و آووکادو |
| ناهار | هویج و خیار به همراه یک مشت آجیل |
| شام | خوراک بادمجان |
یکشنبه
| صبحانه | اسموتی توت فرنگی با ماست پرچرب و آجیل |
| ناهار | خوراک بادمجان باقیمانده از شب قبل |
| شام | مارچوبه، اسفناج به همراه پنیر فتا |
دوشنبه
| صبحانه | تخم مرغ به همراه سبزیجات در روغن زیتون |
| ناهار | سالاد لوبیا سبز با روغن زیتون به همراه یک مشت آجیل |
| شام | گل کلم، کلم بروکلی و توفو آبپز شده به همراه پنیر فتا |
سه شنبه
| صبحانه | ماست پرچرب و انواع توت‌ها از جمله توت‌فرنگی |
| ناهار | باقیمانده خوراک گل کلم شب گذشته |
| شام | قارچ کبابی به همراه سبزیجات آبپز و آووکادو |
چهارشنبه
| صبحانه | اسموتی شیر نارگیل در کنار زغال اخته |
| ناهار | هویج و خیار به همراه دیپ حمص( یکی از غذاهای معروف مدیترا‌نه‌ای که در آن از حبوبات از جمله نخود استفاده می‌شود) و یک مشت آجیل |
| شام | تمپه، بادام هندی و سبزیجات |
پنج‌شنبه
| صبحانه | املت با سبزیجات در روغن زیتون |
| ناهار | باقیمانده غذای شب قبل( تمپه و سبزیجات) |
| شام | لوبیا چیلی به همراه پنیر و سس سالسا |
جمعه
| صبحانه | ماست پرچرب و توت فرنگی |
| ناهار | سبزیجات برگ‌دار و تخم مرغ آب پز به همراه یک مشت آجیل |
| شام | سالاد پنیر فتا به همراه دانه کدو تنبل و آجیل |
عوارض رژیم کتو گیاهخواری چیست؟
در کنار مزایای رژیم کتو گیاهی، این نوع رژیم دارای چندین نکته منفی بسیار مهم است که در طولانی مدت می‌تواند عوارضی را در بدن افراد ایجاد نماید.
یادتان باشد که رژیم غذایی مناسب به رژیمی گفته می‌شود که علاوه بر رساندن شما به کاهش وزن، عوارض بسیار کمی داشته باشد و در عین حال سلامتی شما را تحت الشعاع قرار ندهد.
آنفولانزای کتوژنیک به دلیل عدم سازگاری بدن با حذف کربوهیدرات
آنفولانزای کتوژنیک یکی از شرایطی است که ممکن است شما در دوران استفاده از رژیم معمول کتو و رژیم کتو گیاهی تجربه کنید. علائم این آنفولانزا بسیار شبیه به آنفولانزای عادی است که اغلب به دلیل عدم سازگاری بدن با کم شدن کربوهیدرات‌ها به وجود می‌آید.
توجه داشته باشید که این عارضه زود گذر است و اختلال جدی برای بدن ایجاد نمی‌کند.
دچار شدن بدن به کمبود مواد تغذیه‌ای
یک رژیم غذایی اصولی بایستی بتواند تمامی گروه‌های غذایی را در برنامه غذایی شما بگنجاند. حذف یک سری از مواد غذایی با ارزش از قبیل گوشت، لبنیات و میوه‌ها با گذشت زمان باعث کم شدن ویتامین‌های مهم از جمله ویتامین B12، آهن، کلسیم، پروتئین و.. می‌شود و به نوبه خود زمینه ساز بروز بیماری‌ها در بدن خواهد شد.
مواجه شدن با برخی از علائم رایج رژیم کتوی گیاهخواری
سردرد شدید، اختلالات خواب، گرفتگی عضلات، تغییرات خلق و خو، سرگیجه، حالت تهوع، خستگی مفرط، عدم تمرکز کافی، درد معده، هوس استفاده از برخی مواد غذایی از جمله قندها، استفراغ، اسهال و.. .
با این تفاسیر، با توجه به عوارضی که در بالا ذکر کردیم، اگر دارای بیماری‌های زمینه‌ای هستید یا در دوران بارداری و شیردهی قرار دارید، حتما قبل از دریافت رژیم کتوژنیک گیاهخواری با پزشک خود موضوع را در میان بگذارید.
همچنین تا جایی که می‌توانید بهتر است برای کاهش وزن سریع اما اصولی و سالم، رژیم کتوژنیک اصلی را انتخاب کنید که حاوی کربوهیدرات کم اما پروتئین و چربی سالم بالا است و بدن را قوی نگه می‌دارد.
سوالات متداول متداول کتوژنیک گیاهی
رژیم کتوژنیک گیاهی چیست؟
رژیم کتوژنیک گیاهخواری به نوع خاصی از رژیم غذایی گفته می‌شود که شما برنامه غذایی کتوژنیک را با جنبه‌های گیاهخواری ترکیب می‌کنید. در این رژیم پروتئین‌های حیوانی مانند گوشت قرمز، ماهی و مرغ را حذف کرده و به جای آن سبزیجات و دانه‌های گیاهی را جایگزین می‌نمایید.
غذاهای مجاز در رژیم کتوی گیاهخواری چیست؟
یک رژیم غذایی کتوژنیک گیاهی سالم بایستی انواع سبزیجات غیر نشاسته‌ای، چربی‌های سالم و منابع پروتئینی را در خود داشته باشد. این غذاها منبع غنی از چربی‌های سالم و پروتئین‌ها هستند که به هدف شما برای رسیدن به سلامتی و کاهش وزن کمک خواهند کرد.
غذاهای غیرمجاز در رژیم کتوی گیاهخواری چیست؟
در رژیم کتو گیاهی شما باید از مصرف غذاها و نوشیدنیهای حاوی کربوهیدرات فراوان و گوشت‌ها پرهیز کنید.
آنچه از مقاله کتوژنیک گیاهی آموختیم:
دراین مقاله به بررسی رژیم کتوژنیک گیاهی پرداختیم و گفتیم که عوارض پایین استفاده از رژیم‌های غذایی در مقایسه با عمل‌های جراحی از جمله اسلیو، بوتاکس معده و.. باعث شده است که رژیم‌های غذایی متنوعی را در دنیا شاهد باشیم. رژیم کتو گیاهخواری نوعی از رژیم کتو برای گیاهخواران تحت عنوان رژیم کتوی گیاهخواری معرفی کرده است که دوستداران محیط زیست هم می‌توانند از آن استفاده کنند. این نوع رژیم به دلیل گنجاندن برخی از سبزیجات، میوه‌ها و مواد غذایی گیاهی دیگر و حذف گوشت‌ها فواید زیادی برای بدن از جمله کاهش وزن سریع، کاهش خطر ابتلا به سرطان‌ها، بیماری‌های قلبی، کلیوی، کنترل دیابت نوع ۲، کاهش سطح قند خون و.. را دارد.
منابع:
دیدگاه شما